|
| Press room SWI 2002 |
|
|
Persbericht 7 maart 2002 |
Wiskundigen vinden koeling voor verhitte Artis-vissen
IJsblokken noch een dure koelinstallatie vormen de oplossing voor de verhitte vissen in het tropische mammoetaquarium van Artis. Zo'n zestig wiskundigen van de Studiegroep Wiskunde met de Industrie, die ieder jaar een week bij elkaar komen om oplossingen te bedenken voor moeilijke problemen van bedrijven en instellingen, bedachten een alternatief om het aquarium te koelen.
Artis had zelf al geprobeerd om de watertemperatuur van 27 graden terug te brengen naar het draaglijke niveau van 24 graden Celsius. De vissen krijgen het 'benauwd' door de warmte van de heldere lampen en de zon in de zomer. Bij extreme hitte dumpten de medewerkers grote blokken ijs in het water. Het ijs moest van duur gedestilleerd water zijn gemaakt om de chemische samenstelling van het water niet te veranderen. Bovendien was er wel erg veel ijs nodig om 440.000 liter water drie graden af te koelen. Eerdere pogingen met ventilatoren en de deuren wagenwijd openzetten bleken onvoldoende effect te hebben. En voor een standaardoplossing met een koelinstallatie was eigenlijk geen geld.
De wiskundigen bekeken het probleem los van de dagelijkse praktijk. Het water in het aquarium en het daarmee verbonden grote reservoir in de kelder circuleert in vier uur tijd. De mathematici maakten berekeningen voor zonnestraling, het warmteverlies via glas, muren en bodem en via verdamping. Het bleek dat de verdamping in de reservoirs cruciaal is voor het verdwijnen van de warmte.
De watertemperatuur in de reservoirs is ééntiende graad lager dan in het aquarium. Deze temperatuursdaling wordt veroorzaakt door verdamping en correspondeert met 100.000 kJ aan warmteverlies. Op dit moment is er echter nauwelijks ventilatie boven het reservoirwater in Artis, terwijl de lucht erg vochtig is. Door met een ventilator drogere lucht over het water te blazen gaat de luchtvochtigheid omlaag en kan er meer water verdampen. Daardoor wordt meer warmte aan het water onttrokken. De wiskundigen hebben berekend hoe groot de luchtsnelheid boven het water moet zijn. Deze manier van koelen is veel eenvoudiger en goedkoper dan de koelinstallatie waar Artis aan dacht. Daarnaast hebben de wiskundigen berekend hoeveel warmte Artis in de zomer buiten kan houden door het dak van het gebouw te isoleren. Die oplossing is voor de dierentuin moeilijker te verwezenlijken omdat het aquariumgebouw een monumentaal pand is.
De Studiegroep Wiskunde met de Industrie vond ook (deel)oplossingen voor andere moeilijke industriële problemen zoals een betere compressie van audio-signalen (ingediend door Philips), het bepalen van de zeewatertemperatuur in geologische tijden (NIOZ), de verspreiding van euromunten (Natuur & Techniek), een teeltadvies aan rozenkwekers (Phytocare) en het plaatsen van onderdelen op een chip (Magma).
De organisatie van de Studiegroep Wiskunde met de Industrie van 18 tot 22 februari was in handen van het Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI) en de Universiteit van Amsterdam. NWO en de Technologiestichting STW steunen het initiatief via hun programma Wiskunde Toegepast. Door aan te tonen welke mogelijkheden wiskunde biedt proberen de wiskundigen het contact met het bedrijfsleven te versterken.
Nadere informatie bij Geertje Hek (UvA), tel. 020 5256094, e-mail ghek@science.uva.nl. Zie ook www.cwi.nl/conferences/swi2002.
|
|
Persbericht 14 februari 2002 |
Het probleem van de eurodiffusie is aangedragen door het wetenschapsmagazine 'Natuur & Techniek': hoe verspreiden euromunten zich door Nederland? Sinds januari tellen ruim 2200 vrijwilligers en schoolklassen hoeveel binnen- en buitenlandse muntjes zich in hun portemonnee bevinden. Rond de peildatum van 1 februari waren al ruim 66.000 munten geteld, waarvan 10% buitenlandse. De modellen die de Studiegroep volgende week voor de verspreiding maakt, kunnen door deze metingen aan de praktijk getoetst worden.
De organisatie van de Studiegroep Wiskunde met de Industrie van 18 tot 22 februari 2002 is in handen van het Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI) en de Universiteit van Amsterdam. NWO en de Technologiestichting STW steunen het initiatief via hun programma Wiskunde Toegepast. Binnen Europa wordt de studieweek georganiseerd als de 42nd European Study Group with Industry. Het initiatief ligt bij ITW (de sectie Industriële en Toegepaste Wiskunde van het Wiskundig Genootschap).
Meer informatie over de vraagstukken en het programma van de Studieweek: zie http://www.cwi.nl/conferences/swi2002 . Meer informatie over het euro- diffusieprobleem: zie http://www.wiskgenoot.nl/eurodiffusie.
Nadere informatie:
dr. Geertje Hek (Universiteit van Amsterdam)
tel. (020) 5256094
e-mail ghek@science.uva.nl
dr. Mark Peletier (Centrum voor Wiskunde en Informatica)
tel. (020) 5924226, fax (020) 592 4199;
e-mail Mark.Peletier@cwi.nl
|
|
Persbericht 21 december 2001 |
|
De verspreiding van de nieuwe euromunten in twaalf EU-landen en drie Europese dwergstaatjes biedt kansen voor een bijzonder experiment, dat nooit meer herhaald kan worden. Kunnen we wiskundig voorspellen hoe snel de munten van de diverse lidstaten zich verspreiden? Kunnen we aan de hand van peilingen het komende jaar conclusies trekken over het Europese geldverkeer? Natuur & Techniek zal komend jaar hierover regelmatig publiceren.
De Studiegroep Wiskunde met de Industrie wordt in 2002 georganiseerd door het Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI) en de Universiteit van Amsterdam. In februari 2002 buigen zo'n zestig wiskundigen uit heel Nederland zich een week lang over praktische problemen uit het bedrijfsleven en de industrie. De theorie van de verspreiding van euromuntjes is daar een van.
Voor meer informatie zie www.natutech.nl. Vanaf 1 januari kunnen scholen zich op deze site aanmelden. In de tussentijd is meer informatie te verkrijgen bij Mark Peletier.
|
|
Persbericht 22 oktober 2001 |
Nederlandse wiskundigen van de Studiegroep Wiskunde met de Industrie verdiepen zich komend voorjaar in het probleem van oververhitte vissen, medewerkers en bezoekers bij de tropische aquaria van Artis. Het probleem is een van de moeilijke vraagstukken met een 'onzichtbare' wiskundige component die voor individuele bedrijven zonder specifieke kennis vrijwel onoplosbaar zijn.
Zo'n zeventig wiskundigen zullen zich een week lang buigen over zes van zulke kwesties die door bedrijven bij de Studiegroep zijn ingediend. Moeilijke problemen in bedrijven hebben vaak een wiskundig bestanddeel dat voor leken niet gemakkelijk is te herkennen. De wiskundigen brengen het probleem terug tot zijn kern en zoeken vervolgens naar een manier om de kwestie wiskundig te modelleren. Zo zijn vorig jaar problemen opgelost voor fabricage van tentdoek voor caravans, polymeerdraden voor vezels en voor diensten zoals de personeelsbezetting van call centers. Bedrijven met mogelijke problemen kunnen zich nog tot 1 januari aanmelden. Na de aanmelding bezoekt een wiskundig expert het bedrijf om de vraagstelling helder te krijgen. Na overleg wordt het probleem al dan niet geselecteerd voor de Studiegroep. De initiatiefnemers vragen een vergoeding van 1500 euro per geselecteerd probleem.
Het verhitte aquarium-probleem bij Artis doet zich in de zomer voor wanneer de buitentemperatuur tot boven de 25 graden stijgt. In de gang langs het circa twintig meter lange mammoetbak wordt het dan warmer dan 30 graden. Het water wordt 27 graden en dat is teveel voor de vissen. De warmtebron zijn lampen die boven het aquarium hangen en het tekort aan daglicht compenseren. Ventileren helpt onvoldoende en de deuren tegen elkaar openzetten werkt averechts. De wiskundigen gaan zoeken naar en oplossing die niet te duur is en zo min mogelijk overlast brengt voor de aquariumbewoners, bezoekers en medewerkers.
De organisatie van de Studiegroep Wiskunde met de Industrie van 18 tot 22 februari 2002 is in handen van het Centrum voor Wiskunde en Informatica en de Universiteit van Amsterdam. NWO en de Technologiestichting STW steunen het initiatief via hun programma Wiskunde Toegepast. Binnen Europa wordt de studieweek georganiseerd als de 42nd European Study Group with Industry. Het initiatief ligt bij ITW (de sectie Industriële en Toegepaste Wiskunde van het Wiskundig Genootschap).
Nadere informatie en aanmelding van problemen bij
dr. Mark Peletier
(Centrum voor Wiskunde en Informatica)
tel. 020 5924226, fax 020
5924199
e-mail peletier@cwi.nl
Zie ook
http://www.cwi.nl/conferences/swi2002.
