Two day workshop on Quantum Topology
on the occasion of the thesis defense of Roland van der Veen.
September 10-11, University of Amsterdam

Speakers:
Jørgen Ellegaard Andersen (Aarhus)
Robbert Dijkgraaf* (Amsterdam)
Stavros Garoufalidis (Georgia Tech)
Rinat Kashaev (Geneve)
Nicolai Reshetikhin (Berkeley/Amsterdam)

Please refer to the website for more information.

Eerste Workshop van het SURF-project TELMME (Technology Enhanced Learning of Mathematics for Master Education) zal op woensdagmiddag 8 september plaatsvinden aan de Hogeschool Domstad. Het project richt zich op een soepele aansluiting op wiskundegebied van hbo naar wo. Inmiddels heeft een testfase, onder andere bij Bouwkunde aan de TU/e, gedraaid. Inschrijven voor deze workshop kan via de website.

In 2009 zijn twee commissies ingesteld voor beoordeling van het wiskunde-onderzoek in Nederland gedurende 2003-2008: een voor het toegepast wiskundig onderzoek aan de technische universiteiten en een voor het wiskundig onderzoek aan de zes algemene universiteiten. Beide commissies stonden onder leiding van Henk van der Vorst, emeritus hoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Op 9 juli jl. zijn de rapporten van beide comnmissies openbaar gemaakt.

Zie voor het rapport over de TU's op de site van QANU een persbericht en een downloadpagina voor het gehele rapport.

Zie voor het rapport over de algemene universiteiten op de site van de VU een persbericht en een downloadpagina voor het gehele rapport.

Het Nederlandse team van zes scholieren heeft tijdens de Internationale Wiskunde Olympiade in Kazachstan vijf bronzen medailles behaald. Daarnaast werd een eervolle vermelding in de wacht gesleept. De 51ste Internationale Wiskunde Olympiade is van 5 tot en met 14 juli gehouden in de hoofdstad Astana.

In totaal namen 517 leerlingen uit 96 verschillende landen deel aan deze olympiade. Nederland is met 94 punten 38ste geworden in het officieuze landenklassement. Winnaar is China, gevolgd door Rusland en de Verenigde Staten. Het Nederlandse team wist op twee opgaven de maximale score te behalen; dit was voor slechts 10 van de 96 landen weggelegd.

De medailles worden uitgereikt tijdens de officiële sluitingsceremonie op dinsdag 13 juli in Astana. Tijdens deze ceremonie krijgt Nederland bovendien de olympische vlag overhandigd, als gastland voor de eerstvolgende Internationale Wiskunde Olympiade.

Zie meer links, waaronder het volledige persbericht op de site van de Nederlandse Wiskunde Olympiade.

Op dinsdag 22 juni zijn de certificaten uitgereikt van de 21 NLT-modules die schooljaar 2009/2010 zijn gecertificeerd. Voor havo zijn dit: Echt of vals; Leef met je hart; Door de zoete appel heen bijten; Waterzuivering; Human Technology Cares; Overleven in het International Space Station; Een optimale maaltijd. Voor vwo zijn gecertificeerd: Meten en interpreteren; Kwantumstructuur van de materie; Queeste naar Entropie; Kunstnier en membranen; IJs en klimaat; Oude brandstof in nieuwe vaten; Complexe stromen; Blue energy: zonne-energie uit water; Drinkwater, lekker belangrijk; Medicijnen van molecuul tot mens; Biosensoren; Moleculaire gastronomie; Food or Fuel; Sounddesign. In totaal zijn er nu 62 gecertificeerde modules, waarvan 25 voor havo en 37 voor vwo. Bijzonder is dat er dit schooljaar ook e-versies voor e-klassen zijn gerealiseerd van vijf gecertificeerde NLT-modules: Dynamisch modelleren (havo), Forensisch Onderzoek (havo), Nul energiehuis (havo), Meten aan melkwegstelsels (vwo) en Bioinformatica (vwo).

De Stichting Vierkant voor Wiskunde organiseert ook dit jaar kampen voor kinderen die plezier hebben in wiskunde, die het leuk vinden om puzzeltjes op te lossen en die er graag ook in hun vakantie mee bezig willen zijn. Tijdens het kamp zijn de kinderen bezig met onderzoeksprogramma's over bijvoorbeeld magische vierkanten, grafen of de rij van Fibonacci. Daarnaast zijn er weekproblemen, waaronder ook altijd een creatief probleem. En iedere dag zijn er kleine opdrachten/puzzeltjes waar ze zich over mogen buigen. Kamp A, 2 t/m 6 augustus, is voor kinderen die dit schooljaar in groep 6, 7 of 8 zitten. Kamp B, 9 t/m 13 augustus, is voor leerlingen van klas 1 en 2 in het VO. Kamp C, voor leerlingen vanaf klas 3, zit helaas al vol.

Ter gelegenheid van het emeritaat van prof. Frans Keune zal op donderdag 10 juni 2010 aan de Radboud Universiteit Nijmegen een symposium plaatsvinden. Onder de titel Waarom wiskundeonderwijs? zal in 6 voordrachten aandacht besteed worden aan diverse aspecten van reken- en wiskundeonderwijs: doelstellingen, ontwikkelingen, problemen, en de rol van docenten daarbij, zullen belicht worden door Joost Klep (hoogleraar Giessen), Liesbeth van der Plas (Stichting Goed Rekenonderwijs), Geeke Bruin-Muurling en Irene van Stiphout (Eindhoven School of Education), Theo van den Bogaart (projectteam cTWO/HU), Toine van den Bogaart (Noordelijke Hogeschool Leeuwarden), en Rainder Kaenders (hoogleraar Keulen).
Zie de web-pagina voor locatie, tijden, titels en samenvattingen.

Iedereen is van harte welkom.
In verband met lunch-voorzieningen wordt belangstellenden verzocht zich per e-mail aan te melden (op het adres "keune at math.ru.nl").

De OU heeft, samen met Academic service, het boekje 'Computeralgebra met Maxima', geschreven door Jos Simons gepubliceerd. Het is een uitgave op papier van een cursus die ook gratis online beschikbaar is (http://www.opener.ou.nl/department01/computeralgebra-met-maxima).

Open Source Softwarepakket

Maxima is een computeralgebra-softwarepakket waarmee wiskunde bedreven kan worden. Wiskundige vergelijkingen kunnen worden opgelost, functies gedifferentieerd of geïntegreerd en op eenvoudige wijze kunnen grafieken worden gemaakt. Die operaties kunnen ook allemaal met de hand uitgevoerd worden, maar met een computeralgebrapakket gaat het sneller en preciezer, en ook kunnen complexere problemen aangepakt worden.
Maxima is een 'Open source pakket' en gratis beschikbaar. Het is een uitstekend programma en wordt permanent verbeterd en uitgebreid. Het boekje 'Computeralgebra met Maxima' is een introductie in het gebruik van het pakket.

Voor leerlingen en studenten

'Computeralgebra met Maxima' is geschreven voor middelbare school leerlingen en studenten in het hoger onderwijs. Het kan gebruikt worden om te leren werken met een computeralgebrapakket, om dieper in de wiskunde te duiken, en om in andere vakken of projecten wiskundige problemen op te lossen.
Drs. Jos Simons is freelance auteur bij de Open Universiteit, en expertdocent wiskunde en informatica aan het Bouwens van der Boijecollege.

Op 27 april 2010 zal W.I.S.V. 'Christiaan Huygens' een symposium neerzetten voor de wiskunde en informatica studenten en docenten van de TU Delft. In het symposium zal een overzicht gegeven worden van de huidige ontwikkelingen op het gebied van cryptologie, gedistribueerde systemen, Peer-2-Peer samenwerking en vooral de privacygevolgen en wetgevingsprocessen hiervan. De onderwerpen zullen daarom niet alleen vanaf de wetenschappelijke kant, maar ook vanaf de filosofische en sociale kant benaderd worden.

Het programma bestaat uit twee tracks: één voornamelijk toegespitst op wiskunde en één meer toegespitst op informatica en de meer maatschappelijke lezingen. Onder andere zal Prof. dr. R. Cramer een lezing geven over Secure multi-party computations en Charlotte Rugers over Quantum Cryptography.

Deze activiteit wordt georganiseerd door de Wiskunde en Informatica Studievereniging 'Christiaan Huygens' van de TU Delft. Voor meer informatie kan je op de website www.symposium2010.nl terecht, hier vindt u tevens het dagprogramma en de sprekers.

Locatie: MustSee Delft, Vesteplein 5 2611 WG Delft
Wanneer: Dinsdag 27 april 2010, 10.00u (ontvangst vanaf 9.30u)
e-mail: symposium@ch.tudelft.nl
tel: +31 (0)15 278 2532
website: www.symposium2010.nl

Het 46-ste Nederlands Mathematisch Congres (NMC 2010) vindt plaats in Utrecht op donderdag 22 en vrijdag 23 april 2010. Dit jaarlijkse congres is de ontmoetingsplek bij uitstek van wiskundig Nederland.
Naast hoofdvoordrachten zijn er minisymposia over verschillende onderwerpen uit de zuivere en toegepaste wiskunde. Zo zullen er minisymposia worden georganiseerd rond Stochastiek, Meetkunde, Analyse en Getaltheorie, maar ook rond De impact van nieuwe ict-mogelijkheden op wiskundebeoefening, Geschiedenis van de wiskunde en Biowiskunde.
Het congres geldt als officiële bijscholing voor leraren van het voortgezet onderwijs.

9 zg. "NIM" bordspelletjes van makkelijk (1) tot moeilijk (9) met ere-galerij en scorebord. De spelletjes zien er verschillend uit maar delen de achterliggende wiskunde. Leerlingen kunnen zelf een strategie ontwikkelen en de overeenkomst tussen de spelletjes opsporen. Download is gratis.

Op 11 juni 2010 vindt in Utrecht de jaarlijkse ‘Béta onder de Dom’-dag plaats. Bètadocenten kunnen deze dag een verdiepende workshop naar keuze volgen. Voor wiskundedocenten zijn er workshops over ‘Combinatoriek en Partities’ en ‘Wiskunde leuk? Jazeker!’. In de workshop doet u ideeën en nieuw lesmateriaal op. Daarnaast verzorgt Nobelprijswinnaar Gerard ’t Hooft deze dag voor u een lezing. Tijdens de markt is er tijd voor ontmoeting en netwerken. Het Bètasteunpunt Utrecht organiseert deze dag, die plaats vindt in het Institute for Engineering and Design van de Hogeschool Utrecht. Bent u op zoek naar uitdaging en inspiratie binnen uw vakgebied, kom dan op 11 juni naar ‘Bèta onder de Dom’! Voor aanmelden en meer informatie over alle 13 workshops: zie website Beta onder de Dom. Vragen kunt u mailen naar Linda Rockx, info@betasteunpunt-utrecht.nl.

Voorbereidingscursussen wiskunde in heel Nederland

Met ingang van studiejaar 2010-2011 worden de voorbereidingscursussen wiskunde gegeven in studiecentra van de Open Universiteit verspreid over Nederland. De voorbereidingscursussen worden gegeven in het najaar, het voorjaar en in de zomer.

Voorbereiding op een voortentamen of verbeteren voorkennis
Voorbereidingscursussen worden gevolgd door leerlingen en studenten die aan een voortentamen deel willen nemen, of die hun voorkennis op een hoger niveau willen brengen. Leerlingen die een profiel op de middelbare school hebben gedaan, waarmee ze niet direct toelaatbaar zijn tot de opleiding die ze eigenlijk op universiteit of hogeschool willen gaan volgen, zijn vaak toch toelaatbaar als ze slagen voor de voortentamens. Daarmee kunnen ze alsnog hun droomstudie gaan volgen. Studenten die hun voorkennis op een hoger peil willen brengen, en zodoende met meer kans op succes willen doorstuderen, kunnen ook deelnemen aan de voorbereidingscursussen.

Amsterdam, Rotterdam, Eindhoven en Zwolle
Met ingang van studiejaar 2010-2011 worden de voorbereidingscursussen wiskunde gegeven in Amsterdam, Rotterdam, Eindhoven en Zwolle.

REKENBETER.NL: blijf rekenfit met vier sommen per dag! De site is bedoeld voor iedereen die zijn rekenvaardigheid wil oefenen. Dat kunnen zijn: leerlingen van groep 7 en 8,leerlingen uit het voortgezet onderwijs,mbo-studenten en pabo-studenten. Kortom: voor iedereen van tien tot tachtig die rekenen leuk vindt en nog iets wil leren. Bij aanmelding met een e-mailadres wordt vanaf 12 april a.s. elke werkdag een e-mail gestuurd met daarin een link naar de site van Rekenbeter.nl. Op de site staan dan vier nieuwe opgaven klaar: twee kale opgaven (alleen cijfers en getallen), een tekstopgave en een som voor morgen. Na beantwoording komen van de twee kale opgaven en de tekstopgave onmiddellijk de score en de antwoorden en uitwerkingen in beeld. Elke opgave sluit af met een verwijzing naar achtergrondtheorie. De uitwerking van de som voor morgen komt de volgende dag beschikbaar. Aanmelden als deelnemer kan via de site www.rekenbeter.nl . Deelname is gratis. Contact: Sieb Kemme,0594514826,skemme@educadbv.nl Willem Uittenbogaard,0255 512244,willemub@fi.uu.nl Ed de Moor,e.w.a.demoor@planet.nl

Onderzoeksbureau Intomart GfK heeft in opdracht van Kennisnet gedurende de eerste helft van het schooljaar 2009-2010 onderzoek uitgevoerd naar de opbrengsten van de digitale rekenmethode Rekenblokken. Doel van het onderzoek was om te bepalen wat de meerwaarde is van dit programma ten opzichte van eerder gebruikte methoden om rekendeficiënties te bestrijden. De belangrijkste conclusie: een digitale methode heeft duidelijk meerwaarde bij het bestrijden van rekendeficiënties in het VMBO; een digitale methode is aanzienlijk efficiënter in het gebruik dan een niet-digitale methode (er is meer resultaat per geleverde inspanning van de docent). Zie verder het rapport op http://onderzoek.kennisnet.nl/onderzoeken/rendement/rekendeficienties

De Amerikaan John Torrence Tate is de winnaar van de Abelprijs 2010. Dit maakte de Noorse Academie voor Wetenschappen bekend op 24 maart. De jury van de Abelprijs roemt Tate vanwege de blijvende impact die zijn werk op de getaltheorie heeft. Veel resultaten van de afgelopen decennia waren niet mogelijk geweest zonder de door Tate ontwikkelde theorie.

John Torrence Tate werd geboren op 13 maart 1925. Hij promoveerde in 1950 aan de universtiteit van Princeton. Van 1954 tot 1990 was hij verbonden aan Harvard University. Sinds 2004 is hij actief aan de universiteit van Texas in Austin.

De medewerkers van het Mathematisch Instituut van de Universiteit Utrecht zijn overrompeld en bedroefd
door het overlijden van collega en vriend Hans Duistermaat.

Prof. dr. Johannes Jisse Duistermaat
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw (Lid KNAW)
's Gravenhage, 20 december 1942 - Utrecht, 19 maart 2010

Hans is sinds 1974 aan het Mathematisch Instituut verbonden geweest als hoogleraar in de Zuivere en Toegepaste Wiskunde,
waarvan de laatste vijf jaar als Akademiehoogleraar.
Hans was een bevlogen onderzoeker van internationale faam. Steeds weer sloeg hij nieuwe wegen in. Velen, waaronder tal van
promovendi, heeft hij geïnspireerd met zijn ideeën, die hij graag deelde.
Voor studenten was hij toegankelijk en zijn onderwijs kenmerkte zich door helderheid en aanstekelijk enthousiasme.
Het karakter van het Instituut is in sterke mate bepaald door Hans' sprankelende persoonlijkheid en groot vakmanschap.

Wij zijn daar zeer dankbaar voor.
Onze gedachten zijn bij zijn vrouw Saskia, zijn dochters en zijn verdere familie.

Namens het departement Wiskunde, Universiteit Utrecht

GeoEnZo en Math4all gaan samenwerken
GeoEnZo is een gratis programma waarmee het digitale schoolbord in de wiskundeklas als dagelijks instrument kan worden gebruikt. Het voorziet in alles wat de docent in zijn dagelijkse lespraktijk nodig heeft en biedt daarbij veel digitale voordelen. Bijzonder opvallend is de lage leerdrempel van GeoEnZo; zelfs de meest behoudende wiskundedocent kan zonder handleiding meteen met GeoEnZo uit de voeten.

Stichting Math4all heeft tot doel om kwalitatief uitstekend lesmateriaal gratis digitaal ter beschikking te stellen aan het voortgezet onderwijs. Voor de meeste wiskundedocenten is Math4all een begrip; zij maken regelmatig hun keuze uit de imposante hoeveelheid educatief materiaal die op de site van Math4All wordt aangeboden.

Niet goedkoop
Het is geen wonder dat Math4all en GeoEnZo elkaar gevonden hebben. GeoEnZo past namelijk naadloos in de filosofie van Math4All, die zich laat samenvatten in de slogan ‘Gratis maar niet goedkoop’. GeoEnZo is gericht op het Nederlandse wiskunde onderwijs en verovert door de intuïtieve, stabiele en snelle werking in rap tempo de Nederlandse klaslokalen.

Vanaf heden is de nieuwste versie van GeoEnZo, inclusief Nederlandstalige handleiding, gratis te downloaden op http://www.math4all.nl.

Het komende Wintersymposium van het Koninklijk Wiskundig Genootschap staat in het teken van 'Blik op Oneindig', naar het gelijknamige Zebra-boekje van Epsilon Uitgaven (http://www.epsilon-uitgaven.nl).
- K. P. Hart, universitair hoofddocent aan de TU Delft, opent het symposium met een voordracht over 'oneindig veel' in de verzamelingenleer.
- Bart de Smit, wetenschappelijk medewerker aan de universiteit van Leiden, zal spreken over Escher en het Droste-effect.
- Dap Hartmann, universitair docent aan de TU Delft, sluit het symposium af met een lezing over oneindig in het universum.

Datum, plaats, ...
Het symposium wordt gehouden op zaterdag 16 januari 2010 in het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht (Domplein 29, 3512 JE Utrecht).
Het programma start om 10:00 uur en eindigt ca. 14:45 uur.
U wordt verzocht u van te voren on line aan te melden via de website van het Koninklijk Wiskundig Genootschap, www.wiskgenoot.nl. Daar is ook het volledige programma, inclusief samenvattingen van de lezingen, te vinden.
De kosten voor het symposium bedragen 17,00 euro voor KWG-leden en 22,00 euro voor niet-leden. Deze bijdrage is o.a. voor een lunch en consumpties gedurende de dag.

Nadere inlichtingen: Iris van Gulik (gulikgulikers@home.nl).

Het jaarlijkse Wintersymposium van het KWG vindt plaats op 16 januari 2010 in Utrecht. Het symposium biedt dit keer een Blik op Oneindig, door de sprekers K.P. Hart, Bart de Smit en Dap Hartmann. Ga voor meer informatie en voor online aanmelden naar de website http://www.wiskgenoot.nl/watbiedt/wintersymposium10/. Het aantal plaatsen is ook dit jaar wel eindig.

Scholieren met een verkeerd vakkenpakket, waarin bijvoorbeeld het goede wiskundevak ontbreekt, kunnen alsnog de studie van hun keuze aan een Nederlandse hogeschool of universiteit volgen, door bij de Open Universiteit Nederland een Voorbereidingscursus te volgen en aansluitend een Voortentamen te doen.

In 2009 heeft de Open Universiteit, als pilot, Voorbereidingscursussen in Biologie, Natuurkunde, Scheikunde en Wiskunde aangeboden, ter voorbereiding op de Voortentamens. Het slagingspercentage van de deelnemers aan de Voorbereidingscursussen lag rond de 80%. Van degenen die geen Voorbereidingscursus hebben gevolgd, slaagde slechts de helft voor het Voortentamen. Reden om de Voorbereidingscursussen nu definitief op te nemen in het onderwijsaanbod.

Voorbereidingscursussen zijn er in voorjaar, zomer en najaar, in de OU-studiecentra in Nederland. Leerlingen kunnen een vak volgen tijdens de middelbare school, of in een zomercursus. Als zij Voortentamens in meerdere vakken moeten afleggen, dan kunnen zij de Voorbereidingscursussen beter in een jaarprogramma na de middelbare school volgen.

De Voortentamens worden gehouden onder toezicht van de CCVX, Centrale Commissies Voortentamens, voor de vier genoemde vakken. In de commissies zitten vertegenwoordigers van de onderwijsinstellingen, die toezien op het niveau en de kwaliteit van de Voortentamens. De uitvoering van het afnemen van de Voortentamens is uitbesteed aan de Open Universiteit.

De uitslag van de finale van de Nederlandse Wiskunde Olympiade 2009 werd vandaag bekendgemaakt tijdens de prijsuitreiking op de TU in Eindhoven. Het was een mooie happening, met een olympiadelezing over Wiskunde op het spoor door Lex Schrijver, met veel humor en bovendien met wat leuke problemen (en oplossingen). De winnaars werden overstelpt met kado's en zelfs geldprijzen varierend van 100 tot 500 euro.

Opmerkelijk is dat Guus Berkelmans (4 vwo) nu al de kroon heeft overgenomen van broer Wouter, die maar liefst driemaal de eerste plaats haalde. De hele familie Berkelmans was samen met Robbert Dijkgraaf in beeld bij het TV-programma De Werld Draait Door. De uitslag heeft ook verder nogal wat aandacht van de pers getrokken.

Na deze finale gaat een groep van zo'n 30 leerlingen verder met een uitgebreid trainingsprogramma ter voorbereiding op de teamselectie voor de Internationale Wiskunde Olympiade 2010 in Kazachstan.

De olympiade wordt mede mogelijk gemaakt door TU/e, Ministerie van OCW, Cito, CBS, Transtrend, Ortec en All Options.

The 72nd European Study Group Mathematics with Industry (ESGI72 or SWI2010) will be held at Centrum Wiskunde & Informatica, Amsterdam, from January 25 to January 29, 2010.

This year's industrial problems include:
e-Anchors - design an optimization algorithm to keep a ship at sea fixed in place, using GPS data and thrusters (MARIN)
DoItYourself Power Generation - how many solar panels can you and your neighbors install before you cause a power outage? (KEMA)
Chicken Flow - model the flow of poultry through a meat processing unit (Stork Food Systems)
Algae Purification - optimize algae growth for the removal of fertilizer from greenhouse run-off (Phytocare)
GPS in the Shopping Mall - compute the positions of a mobile network, given absolute positions of a few (ESA)

If you enjoy applying your mathematical skills to problems from the world outside academia, please visit the website for more information and register at:
http://swi2010.cwi.nl

Participation is free. We hope to see you at the study group in Amsterdam!

Israil Moiseevitsj Gelfand (2 September 1913 - 5 Oktober 2009) heeft belangrijke bijdragen geleverd aan vele gebieden van de wiskunde, waaronder functionaalanalyse en representatietheorie van de klassieke groepen. Zijn mijns inziens opvallendste werk is dat op het gebied van de automorfe vormen en functies, een onderwerp geschapen en aanvankelijk ontwikkeld door Felix Klein, Henri Poincaré en Lazarus Fuchs.
Levensbericht van Gelfand: zie het Russische on-line telekanaal VokrugSveta.

Op 25 en 26 september organiseert de Radboud Universiteit Nijmegen een tweedaagse nascholingscursus over de wetten van Kepler: Op de Schouders van Reuzen. Info en aanmelden op www.ru.nl/wiskunde.

Pythagoras, het wiskundetijdschrift voor jongeren, bestaat bijna vijftig jaar. In die vijftig jaar is veel veranderd: van een kaftloos blaadje dat met lijmpot en schaar in elkaar werd geknutseld groeide Pythagoras uit tot een professioneel full color magazine. De hele eerste jaargang (vijf nummers) is nu in pdf-formaat online beschikbaar op de website van Pythagoras; klik daarvoor op onderstaande link. In de komende maanden zullen meerdere oude jaargangen in het online archief beschikbaar komen.

Bij het maken van wiskundesommen is goede feedback aan leerlingen heel belangrijk. Goede docenten zijn vooral goed omdat ze snel zien wat een leerling nog niet begrijpt. Maar niet iedere leerling heeft een goede docent die voortdurend meekijkt. Om toch goede feedback te kunnen geven is er software ontwikkeld die intelligent feedback geeft. De technologie is nu zover ontwikkeld, dat ze grootschalig ingezet gaat worden.

Uitgeverij Noordhoff bedient met de methode Getal & Ruimte meer dan de helft van de Nederlandse markt; zo'n 40.000 leerlingen gebruiken de bij deze methode behorende digitale wiskundeomgeving (DWO) van het Freudenthal Instituut. De technologie voor het geven van feedback, die ontwikkeld is door de faculteit Informatica van de Open Universiteit Nederland, wordt aan de volgende versie van de DWO toegevoegd.

Sinds 2005 wordt er bij de Informaticafaculteit van de OU onderzoek gedaan naar technologie voor het geven van intelligente feedback gebaseerd op oplossingsstrategieën voor opgaven. Met behulp van een strategie worden er hints en uitwerkingen van opgaven gegeven, veelgemaakte fouten herkend, een opgave opgedeeld in kleinere onderdelen, etc. Door gebruik te maken van fundamentele concepten uit de informatica, zoals context-vrije grammatica's, ontleden en herschrijfsystemen is het mogelijk veel meer gedetailleerde feedback te geven dan bestaande wiskundeomgevingen nu geven.

Meer informatie: johan.jeuring@ou.nl

Vanmiddag was de finale (2e ronde) van de Nederlandse Wiskunde Olympiade op de Technische Universiteit in Eindhoven met zo'n 150 deelnemers. Zij waren geselecteeerd uit de bijna 4400 deelnemers van de 1e ronde, die afgelopen januari op meer dan 200 middelbare scholen werd gehouden.

De deelnemers kregen vijf pittige opgaven voorgelegd; probeer zelf maar eens. Na afloop kregen ze als prijs een exemplaar van het boek " 50 inzichten wiskunde: Onmisbare basiskennis" door Tony Crilly uitgegeven bij Veen Magazines. Hierin worden de vijftig belangrijkste wiskundige ideeen en begrippen uiteengezet. Dit betreft niet alleen oude wiskunde, maar ook nieuwere wiskunde zoals fractalen en speltheorie.

Wie toch wil spieken, kan de oplossingen op de website vinden.

Vrijdagmiddag 13 november is de prijsuitreiking aan de TU in Eindhoven. De beste 30 leerlingen worden uitgenodigd voor een uitgebreid trainingsprogramma op weg naar het team van zes Nederlandse deelnemers aan de Internationale Wiskunde Olympiade in juli 2010 in Kazachstan. Nederland organiseert in 2011 de Internationale Wiskunde Olympiade, waar we natuurlijk goed voor de dag willen komen.

In september 2009 zijn er 167 studenten aan een bedrijfswiskunde-opleiding in het hbo begonnen; vorig jaar waren dat er 141, een stijging van 18% dus. De grootste opleiding is die aan de Hogeschool van Amsterdam met 50 eerstejaars studenten. De opleiding van Hogeschool InHolland wordt uitsluitend in het Engels aangeboden en heeft 40 eerstejaars. De vestiging van Bedrijfswiskunde van de Haagse Hogeschool is verhuisd van Rijswijk naar Delft en heeft 30 nieuwe studenten. Fontys Hogescholen Tilburg had 25 nieuwe eerstejaars en NHL Hogeschool te Leeuwarden had er 22. Onderstaand een compleet overzicht van de aantallen in 2009 en 2008.

INSTELLING 2009 (2008)
Fontys Hogeschool Tilburg 25 (19)
Haagse Hogeschool (Delft) 30 (28)
Hogeschool INHOLLAND (Diemen) 40 (35)
Hogeschool van Amsterdam 50 (45)
NHL Hogeschool (Leeuwarden) 22 (14)
Totaal 167 (141)

Op 15 october 2009 wordt aan de TU Delft het "Delft Symposium on mathematical modeling of wound healing" georganiseerd. Hier zullen diverse internationale sprekers deelnemen, zie bijgevoegde link

Deelname is gratis. Sponsors zijn Senternovem, DIAM en DCMAT.

Op zondagochtend 19 juli zijn de resultaten van IMO 2009, de 50e Internationale Wiskunde Olympiade, vastgetsteld. Er deden 565 leerlingen uit 104 landen mee. De Nederlandse delegatie behaalde dit jaar in Bremen, Duitsland, de volgende resultaten:

Wouter Berkelmans, 24 punten, ZILVER
Raymond van Bommel, 21 punten, BRONS
David Kok, 11 punten, eervolle vermelding
Harm Campmans, 9 punten, eervolle vermelding
Saskia Chambille, 9 punten
Maarten Roelofsma, 5 punten

[Uitgebreid overzicht van resultaten]

In 2011 vindt de 52e IMO in Nederland plaats.

Speakers: Wolter Groenevelt (TUDelft), Raimundas Vidunas (Kobe University, Japan), Mizan Rahman (Carleton University, Canada), Tom Koornwinder (UvA) Location: HG00.062, Huygensgebouw, Radboud Universiteit.

Voorbereidingscursussen Wiskunde zijn bedoeld voor studenten die zich willen voorbereiden op een studie in het hoger onderwijs, en voor studenten die toegelaten willen worden tot een opleiding waarvoor toelatingseisen gelden. Met de Voorbereidingscursussen kunnen studenten hun voorkennis op een hoger peil brengen, en zo met een grotere kans op succes starten met hun studie. Ook studenten die niet aan de toelatingseisen van bepaalde opleidingen voldoen kunnen een Voorbereidingscursus volgen.

Najaars-, voorjaars- en zomercursussen
Er zijn cursussen in vier vakken: Biologie, Natuurkunde, Scheikunde en Wiskunde, alle met een hoge contactcomponent.
Cursussen zijn er in najaar, voorjaar en zomer. In het na- en voorjaar zijn de cursussen naast andere activiteiten te volgen. De zomercursussen zijn full time.

Cursusinformatie
Alle informatie over de Voorbereidingscursussen is te vinden via onderstaande link. Daar is ook een algemene folder over de Voorbereidingscursussen aan te vragen.

Voorbereiding op Voortentamen
De Voorbereidingscursussen zijn zeer geschikt als voorbereiding op deelname aan de Voortentamens. Voortentamens zijn in eerste instantie bedoeld voor studenten die een opleiding willen volgen waarvoor toelatingseisen gelden, terwijl ze daar niet aan voldoen. Slaagt een student voor de betreffende Voortentamens, dan is toelating tot de gewenste opleiding toch mogelijk.

Dit jaar voor het eerst worden op het havo examens afgenomen volgens de vernieuwde tweede fase, het vwo volgt over een jaar. De WiskundE-brief heeft een onderzoek gedaan onder wiskundedocenten havo/vwo naar de lestijd voor de diverse wiskundevakken in de tweede fase. De uitkomsten staan te lezen in het vandaag verschenen nummer (496), en op de website, www.wiskundebrief.nl.
Belangrijkste uitkomst is dat men massaal de beschikbare hoeveelheid contacttijd bij wiskunde B als te krap ervaart. Dit geldt met name voor het havo, waar bijna 70% van de respondenten de hoeveelheid te krap of veel te krap vindt. Op het vwo is deze groep iets kleiner (ruim 50%) - waarbij uitdrukkelijk wordt opgemerkt dat men het pas over een jaar echt kan beoordelen. Bij andere wiskundevakken, zoals wiskunde A, is het beeld anders; daar komt de grote meerderheid van de wiskundesecties net uit met de beschikbare lestijd.

Algecadabra is een nieuw computerprogramma om de rekenvaardigheid van leerlingen te vergroten - en dat zonder gebruik van de rekenmachine. Het programma kan door leerlingen gebruikt worden, maar ondersteunt daarnaast ook de leraar die een digitaal bord beschikbaar heeft. Die kan met het programma voorbeelden op het digitale bord genereren en toelichten. De betaversie is nu gratis te downloaden! www.algecadabra.nl

De Inspectie van Onderwijs meldt dat een grote groep leerlingen het voortgezet onderwijs instroomt met een achterstand in basisvaardigheden rekenen. De huidige wiskundemethoden hebben, volgens de commissie Meijerink, jarenlang het (hoofd)rekenen veronachtzaamd en sluiten slecht aan op het rekenonderwijs op de basisschool.
Daarom introduceert uitgeverij Malmberg de eerste rekenmethode voor het voortgezet onderwijs: Rekenblokken.

Rekenblokken speelt in op de verschillende rekenniveaus van leerlingen en is ontwikkeld op basis van de doorlopende leerlijn rekenen in het Referentiekader Meijerink.
Met Rekenblokken kunnen achterstanden op individueel niveau worden gesignaleerd en verholpen. Dit gaat volledig geautomatiseerd. De leerling kan thuis of op school werken aan de digitale lessen en de downloadbare werkboeken die de leerlijn vanaf groep 6 basisschool tot eind vmbo dekken.
Rekenblokken biedt uitstekende sturings- en volgmogelijkheden voor de school. De regie kan online op afstand plaatsvinden. Door middel van een digitaal leerlingmanagementsysteem kan iedere leerling gevolgd worden en krijgt men tot op leerlingniveau een eindrapportage.

Rekenblokken kan nu worden beoordeeld via een gratis proeflicentie. Scholen kunnen deze aanvragen via www.dehardecijfers.nl.

Tijdens de Benelux Wiskunde Olympiade 2009 heeft het Nederlandse team van 10 scholieren tegenstanders België en Luxemburg ruim verslagen. De top drie van het individuele klassement werd gevuld door Nederlanders. De eerste Benelux Wiskunde Olympiade is van 8 t/m 10 mei gehouden in Bergen op Zoom.

Gastland Nederland werd met 119 punten eerste in het officieuze landenklassement, gevolgd door België met 87 punten en Luxemburg met 63 punten. In totaal namen 30 getalenteerde leerlingen uit de drie Beneluxlanden deel aan deze olympiade. Ze kregen vier moeilijke wiskundige opgaven voorgelegd, die ze individueel moesten oplossen. De wedstrijd werd mogelijk gemaakt door een gift van Transtrend BV, Rotterdam.

De resultaten van de Nederlandse deelnemers zijn als volgt: Raymond van Bommel (17 jaar, Hoofddorp): GOUD, 28 punten (max. score); Wouter Berkelmans (18 jaar, Amstelveen): GOUD, 24 ptn; Maarten Roelofsma (18 jaar, Apeldoorn): ZILVER, 17 ptn; Jelle van den Hooff (17 jaar, Amstelveen): BRONS, 10 ptn; David Kok (16 jaar, Delft): BRONS,; 10 ptn; Harm Campmans (16 jaar, Borne): 7 ptn; Wadim Sharshov (18 jaar, Leiden): 7 ptn; Jaap Wagenaar (16 jaar, Woubrugge): 7 ptn; Peter Koymans (16 jaar, Eindhoven): 6 ptn; Madelon de Kemp (16 jaar, Nijmegen): 3 ptn.

Veel van deze leerlingen zullen komende zomer meedoen met de Internationale Wiskunde Olympiade in Bremen, Duitsland. In 2011 is Nederland gastland voor de 52ste Internationale Wiskunde Olympiade.

Na de Choco-pi zijn er - voor een hopelijk lange, hete, zomer - nu ook Pi-jsblokjeshouders te verkrijgen in mijn wiskundewebwinkeltje, naast diverse andere smakelijke wiskundeproducten.

In haar Spinozareeks stelt de Open Universiteit Nederland de cursus 'Logica in actie' van prof. dr. Johan van Benthem online gratis beschikbaar. Logica is de wetenschap die zich bezighoudt met de formele regels van het redeneren en is daarmee een pijler van alle wetenschappen.

Downloaden of bestellen
Spinozaprijswinnaar Van Benthem, van huis uit wiskundige, is hoogleraar filosofie aan Stanford University, universiteitshoogleraar pure en toegepaste logica aan de Universiteit van Amsterdam en 'visiting professor' aan de Chinese universiteit Sun Yat-Sen. Zijn cursus kan ook via www.spinoza.ou.nl als eBook-variant gedownload worden. Wie liever een 'gewoon' boek heeft, kan een gedrukte cursus Logica in actie bestellen bij uitgeverij Academic Service.

Over de cursus
De cursus Logica in actie introduceert op toegankelijke wijze de kernbegrippen van de logica en de belangrijkste logische systemen, zoals propositielogica en predikaatlogica. Deze cursus met een studielast van 25 uur laat ook toepassingen zien in de informatica, wiskundige bewijzen en speltheorie. De auteurs streefden niet naar volledigheid in thema's en interdisciplinaire connecties. Wel wilde men de actieve lezer voorbereiden op de vele mogelijkheden die met enige kennis van logica zichtbaar worden want de logica is verbindend thema tussen alle disciplines: alfa, bèta en gamma.

Het overzicht van de bovenbouw havo-vwo op math4all.nl bij Mathadore-basic is erg geschikt voor eindexamenleerlingen havo-vwo. Het complete overzicht per examenprogramma staat op één pagina. Leerlingen vinden hier uitleg, theorie en voorbeelden. Deze pagina's kunnen het beste bekeken worden met Internet Explorer (denk aan de plug-ins). Met andere browsers ziet u nog niet de complete overzichten.

Nieuw is AlgebraKIT. Aan dit programma is ruim 3 jaar gewerkt door Martijn Slob. Als wiskundedocent in Deurne miste hij een dergelijke tool voor zijn leerlingen en heeft het in zijn vrije tijd geprogrammeerd. Voor meer achtergrondinformatie over het programma verwijzen we naar http://www.algebrakit.nl. Het programma spreekt voor zichzelf. U en uw leerlingen kunnen direct beginnen en het is onuitputtelijk. Er staan nu applicaties op onze site voor de onderwerpen 'differentiëren' en 'vergelijkingen'. Bij elke opdracht kun je uitleg naar behoefte opvragen. Opgaven en uitleg worden automatisch gegenereerd. AlgebraKIT werkt in elke browser die Java ondersteunt. Deze bètaversie is in schoolnetwerken soms nog wat traag. Voor thuisgebruik is hij nu al prima geschikt.
Reacties met uw ervaringen svp naar info@math4all.nl.

Op dinsdag 14 april om 17:30 geeft Marcus du Sautoy een lezing in de Doelenzaal van de Universiteitsbibliotheek van Amsterdam over zijn boek Het symmetrie-monster, waarin hij op zoek gaat naar het geheim van een van de belangrijkste natuurverschijnselen. Wegens het beperkte aantal van 100 plaatsen is aanmelden verplicht en wordt eventuele toegang door ons bevestigd. Aanmelden via e-mail. De lezing wordt georganiseerd door het Instituut voor Interdisciplinaire Studies van de UvA en Uitgeverij Nieuwezijds. Meer nieuws op de website van het IIS.

Op 15 april 2009 start weer een nieuwe ronde van de internetboekenveiling van het Wereldwiskunde Fonds U kunt weer tweedehands wiskundeboeken kopen via de internetboekenveiling van het Wereldwiskunde Fonds. De veiling opent op 15 april 2009. Er zijn bijna 300 boeken beschikbaar om bij opbod verkocht te worden. De sluiting is op 31 mei 2009 om 23.59 uur. Deze veiling heet het WereldWiskundeWeb. Het geld dat hierbij wordt verkregen komt geheel ten goede aan het Wereldwiskunde Fonds. Het WwF financiert projecten in derdewereldlanden die met het wiskundeonderwijs daar te maken hebben. Het fonds valt onder de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren. De projecten worden betaald uit de donaties van vele leden van de NVvW en uit de opbrengst van de regelmatig georganiseerde internetveiling. De veiling is te bereiken via www.nvvw.nl , dan klikken op Werkgroepen en vervolgens Wereldwiskunde Fonds kiezen. Op deze pagina treft u informatie aan over het WwF en daar kunt u ook doorklikken naar het WereldWiskundeWeb. Namens het Wereldwiskunde Fonds Juliëtte Feitsma juliettefeitsma@kpnplanet.nl

De in Rusland geboren Mikhail Leonidovich Gromov is de winnaar van de Abelprijs 2009. Dit maakte de Noorse Academie voor Wetenschappen bekend op 26 maart. De jury van de Abelprijs roemt Gromov vanwege zijn 'baanbrekende werk in de meetkunde'. Hij heeft de gave om oude problemen op een geheel nieuwe wijze te bekijken. Dit heeft niet alleen geleid tot nieuwe inzichten in de meetkunde, maar ook in andere takken binnen de wiskunde en daarbuiten. De jury concludeerde dat Gromov's werk 'een bron van inspiratie voor toekomstige ontdekkingen in de wiskunde is'. Op 19 mei zal Gromov zijn prijs, een bedrag van zes miljoen Noorse kronen (ongeveer 700.000 euro), in ontvangst nemen uit handen van koning Harald V.

Eerder al verscheen op de Wiskunde Persdienst een bericht over www.wiskundeinperspectief.nl, een website over de beroepsperspectieven na een studie wiskunde. Door middel van interviews met wiskundigen over hun beroep wordt op deze website getoond hoe breed de mogelijkheden van wiskundigen zijn.

Op www.wiskundeinperspectief.nl zullen de komende tijd nieuwe interviews blijven verschijnen, waarvan mogelijk één van een enthousiaste lezer: tot 30 april is het mogelijk zelf interviews in te sturen, waarvan de beste beloond wordt met twee toegangskaartjes voor Oorlogswinter, de verfilming van het gelijknamige boek van Jan Terlouw.

Vereisten voor een in te sturen interview zijn eenvoudig: de geïnterviewde in kwestie moet een wiskundestudie hebben afgerond, waar hij of zij bij voorkeur ook nog gebruik van maakt in het werk. Verder moet duidelijk in het interview naar voren komen wat dat werk precies inhoudt, en moet het een goed lopend verhaal zijn. Het beste interview wordt beloond met twee kaartjes voor Oorlogswinter, en natuurlijk plaatsing van het interview op de website! Stuur een interview met foto van de geïnterviewde op naar info@wiskundeinperspectief.nl.

Onlangs is er een nieuwe site verschenen, www.wiskunde-examens.nl . Dit is nu al de meest complete examensite van Nederland, en wordt nog steeds verder uitgebreid. Alles op deze site is gratis toegankelijk. Al het materiaal kan gemakkelijk gekopieerd worden zodat docenten examenopgaven eenvoudig in toetsen op kunnen nemen. Handig is dat de opgaven ook uitgebreid op onderwerp geselecteerd kunnen worden, vooral voor leerlingen die een schoolexamen voorbereiden dat over slechts een deel van de stof gaat.

In 1959 publiceerde Edsger W. Dijkstra zijn kortste-padalgoritme, een efficiënt rekenrecept om de snelste route van A naar B op een kaart te berekenen. Nu, vijftig jaar later, zijn algoritmen niet meer weg te denken uit ons leven. We hebben ze nodig om veilig te pinnen, om de trein op tijd te laten rijden en om DNA van muis en mens met elkaar te vergelijken. Het Nederlandse wiskundecluster DIAMANT organiseert een publieksmiddag over zulke algoritmen. Iedereen is welkom, en kan voorafgaand aan de lezingen het Spoorwegmuseum in Utrecht bezoeken. Informatie en aanmelden: www.algoritmenalom.nl

Het stond vandaag weer in het NRC - Handelsblad (in het Magazine M): ik organiseer een prijsvraag om de viering van Pi-dag op 14 maart (3/14 in de Amerikaanse datumnotatie) in Nederland en Vlaanderen te stimuleren. De tekst van de prijsvraag - dit jaar een fotowedstrijd - staat in detail hier en daar.

Tegelijkertijd is mijn ChocoPI of Choco-pi, een chocoladeletter in de vorm van het getal/de letter pi, weer in productie genomen. Zij is zolang de voorraad strekt te bestellen in mijn eigen webwinkeltje. De 1000 exemplaren die eerder in de webwinkel van het NRC lagen zijn al op.

De 1e ronde van de Nederlandse Wiskunde Olympiade vond op 30 januari jl. plaats op 230 deelnemende middelbare scholen. Deze olympiade biedt uitdagende wiskunde problemen, die niet veel voorkennis vereisen. Zo wordt geprobeerd leuke wiskunde onder de aandacht van de jeugd te brengen en wiskundig talent al vroeg op te sporen en te stimuleren.

De opgaven waren dit jaar misschien een tikkeltje lastiger dan vorig jaar, maar er was ook een fikse toename in het aantal deelnemers. Vorig jaar nog nipt boven de 3000, dit jaar waren er bijna 4400 deelnemers!

Deelnemers uit klassen 1, 2 en 3 met 20 of meer punten (van de maximaal 36) zijn door naar de tweede (finale) ronde. Deelnemers uit klas 4 hebben minimaal 23 punten nodig, en voor deelnemers uit de 5e klas ligt de cesuur op 26 punten. In totaal gaan zo'n 130 leerlingen door naar de 2e (finale) ronde in september.

De klasseafhankelijke cesuur is ingevoerd om ook jongere leerlingen aan te moedigen en door te kunnen laten stromen naar het trainingsprogramma. Op die manier proberen we het niveau van de wiskunde olympiade op te voeren.

De scholenprijs (voor de hoogste somscore van de beste 5 leerlingen) ging ook dit jaar weer naar het Stedelijk Gymnasium Nijmegen. Die prijs wordt binnenkort aldaar feestlijk uitgereikt.

Voor meer informatie (opgaven, oplossingen, agenda, ...) zie wiskundeolympiade.nl

Dit voorjaar start het project Math-bridge dat op Europees niveau de problemen aanpakt die studenten hebben met wiskunde door onderwijsmaterialen uit te wisselen en via internet gratis beschikbaar te stellen. De Open Universiteit is de Nederlandse partner in dit project waaraan elf Europese universiteiten deelnemen.

Rol Open Universiteit
De inbreng van de Open Universiteit bestaat uit drie elementen. Allereerst ontwikkelt ze onderwijsmateriaal en stelt dit via open standaarden beschikbaar. Daarnaast wordt dit zelfstudiemateriaal ingezet en uitgetest bij haar eigen studenten. De derde inbreng bestaat uit het doorontwikkelen en toepassen van unieke systemen om geautomatiseerde intelligente feedback te realiseren.

Het stond vandaag, 14 februari, al in het NRC - Handelsblad (op de Achterpagina): ik organiseer een prijsvraag om de viering van Pi-dag op 14 maart (3/14 in de Amerikaanse datumnotatie) in Nederland en Vlaanderen te stimuleren. De tekst van de prijsvraag - dit jaar een fotowedstrijd - staat in detail op deze site en op deze.

Tegelijkertijd is mijn ChocoPI, een chocoladeletter in de vorm van het getal/de letter pi, weer in productie genomen en vanaf nu te bestellen in de webwinkel van de krant. Er worden via de krant 500 exemplaren tegen kostprijs geleverd, dus wees er snel bij!

Eind februari 2009 start de Open Universiteit met Voorbereidingscursussen Wiskunde. Deze cursussen bereiden voor op Voortentamens Wiskunde B1 die studenten kunnen doen als ze een deficiënt vakkenpakket hebben, en niet direct toelaatbaar zijn tot opleidingen in het Hoger Onderwijs, waar toelatingseisen gelden.
De cursussen zijn ook geschikt voor studenten die hun wiskundevoorkennis op een hoger peil willen brengen.

Voortentamens
Sinds 1 oktober 2008 organiseert de Open Universiteit Voortentamens Natuurkunde, Scheikunde, Biologie en Wiskunde. Deze worden al jaren afgenomen en worden geaccepteerd door alle Universiteiten in Nederland. Ook veel Hogescholen maken er gebruik van. De Open Universiteit organiseert de Voortentamens, omdat zij beschikt over een goed georganiseerd tentamenbureau en een landelijk netwerk van studiecentra waar de Voortentamens kunnen worden afgenomen.

Voorbereidingscursussen
Ter voorbereiding op de Voortentamens worden nu ook Voorbereidingscursussen georganiseerd. In januari zijn Voorbereidingscursussen Natuurkunde en Scheikunde gestart. Eind februari volgt Wiskunde. Er zijn veel meer contactmomenten dan gewoonlijk bij de Open Universiteit. Vooralsnog worden de cursussen in studiecentrum Utrecht gegeven. Mogelijk dat in de toekomst ook in andere studiecentra de Voorbereidingscursussen worden verzorgd.

Het symposium op 5 september 2008 ter ere van de 90e verjaardag van professor N.G. de Bruijn is een prachtige dag geworden en velen hebben daarvan meegenoten. Het verheugt ons te kunnen melden dat een aantal zaken rondom deze plezierige dag nu online beschikbaar zijn: het boek met al de verzamelde felicitatiebrieven, abstracts en slides van de gastpresentaties, een film van een uur met De Bruijns eigen voordracht op het symposium, en een korte filmimpressie van de dag, waarop bezoekers, sprekers en de omgeving te zien zijn. We nodigen jullie graag uit om deze site te bezoeken en onze prettige herinneringen aan deze dag te delen. Wie een dvd wil ontvangen met kopieen van beide films, kan hierover contact opnemen met Meivan Cheng, tel.: 040 247 51 55, e-mail: wsinfm@tue.nl. Met vriendelijke groeten, Jos Baeten, Francien Dechesne, Jan de Graaf, Rob Nederpelt

Op vrijdag 6 februari tijdens de Nederlandse Wiskundedagen in Noordwijkerhout, heeft Charlotte Vlek (nationale PR-medewerker wiskunde) de website www.wiskundeinperspectief.nl officieel gepresenteerd. Deze site bevat interviews met wiskundigen die vertellen over hun werk, hoe ze daarin wiskunde gebruiken en hoe ze hun studie ervaren hebben. Zo kunnen scholieren een beeld krijgen van het beroepsperspectief van een studie wiskunde op universiteit of HBO. Tegelijk met de site werd een klasseposter gepresenteerd die de leerlingen attendeert op de site. Productie en verspreiding van deze poster is gesponsord door de gezamenlijke wiskunde-opleidingen.

Noordhoff Uitgevers en de Stichting Goed Rekenonderwijs hebben vanmorgen op de onderwijsbeurs NOT in Utrecht een samenwerkingsovereenkomst ondertekend voor de ontwikkeling van de nieuwe rekenmethode Reken zeker. Omdat de uitgeverij behalve deze methode ook de zojuist herziene methode Rekenrijk uitgeeft, hebben scholen de vrijheid om de methode te kiezen die het beste op hun behoefte aansluit. Met Reken zeker, dat in 2010 geintroduceerd wordt, speelt Noordhoff Uitgevers in op de actuele vraag binnen het primair onderwijs naar lesmateriaal met de nadruk op het oefenen van basisvaardigheden. Met Reken zeker leert de leerling op een betrouwbare manier rekenen. Pas wanneer de kinderen voldoende geoefend hebben, komen de contextuele vraagstukken, die juist de boventoon voeren bij realistische rekenmethoden als Rekenrijk, aan bod. De nieuwe methode, die geschreven is door leerkrachten met jarenlange ervaring in het basisonderwijs, biedt uitkomst voor onder meer taalzwakke kinderen die moeite hebben met verhalende rekenopgaven.

In het kader van de scholing wiskunde in 3TU-verband worden in de komende maanden in Delft, Eindhoven en Twente de volgende cursussen gegeven. Deze cursussen zijn in de eerste plaats gericht op docenten die wiskunde D op het vwo geven of gaan geven. De opgedane ideeën, kennis en vaardigheden kunnen echter voor een deel ook worden toegepast bij wiskunde A of B op het vwo.

TU Delft: Meetkunde, op de donderdagen 12 februari, 12 maart, 2 april, 23 april, 14 mei en 28 mei van 16:00 tot 19:00 uur, docenten: Agnes Verweij {a.verweij@tudelft.nl) en Jeroen Spandaw (j.g.spandaw@tudelft.nl);

TU Eindhoven: Complexe getallen, op de maandagen 16 februari, 2 maart en 16 maart van 16.00 tot 19.00 uur, docent: Hans Sterk (sterk@win.tue.nl);

Universiteit Twente: Dynamische modellen, op de maandagen 23 februari, 9 maart, 30 maart, 20 april, 11 mei en 25 mei van 15.00 tot 17.00 uur, docenten: Nellie Verhoef (n.c.verhoef@utwente.nl) en Gerard Jeurnink (g.a.m.jeurnink@utwente.nl)

De kosten, inclusief maaltijden (bij de twee eerstgenoemde cursussen) en cursusmateriaal, zijn voor een cursus van zes bijeenkomsten 450 euro en voor een cursus van drie bijeenkomsten 225 euro. Verdere informatie is te verkrijgen via www.wiskundeDsteun.nl of bij de docenten.

Ook in 2009 wordt de Wiskunde Scholen Prijs weer georganiseerd.
Met de Wiskunde Scholen Prijs willen we scholen stimuleren om naar buiten te treden met de mooie projecten die ze ondernemen bij het vak wiskunde. Daartoe nodigen we docenten uit om juist dat project dat ze al jaren doen, en waar veel tijd en gedrevenheid in zit, in te sturen - of net dat project dat ze dit jaar gestart zijn en dat ook voor andere scholen erg interessant zou kunnen zijn. Of dat project dat samen met aardrijkskunde uitgevoerd wordt. Of....

Alle scholen voor voortgezet onderwijs kunnen, in drie categorieën (vmbo, onderbouw HAVO/VWO en bovenbouw HAVO/VWO), meedingen. In iedere categorie is een prijs van 1000 euro te winnen. Vanaf januari 2009 kunt u uw project insturen (tot uiterlijk 31 maart 2009).
Meer informatie kunt u vinden op de website: www.wiskundescholenprijs.nl

De Wiskunde Scholen Prijs wordt georganiseerd door het Freudenthal Instituut.

De internetboekenveiling van het Wereldwiskunde Fonds is weer gestart. Op 26 december 2008 is de internetboekenveiling van het Wereldwiskunde Fonds weer geopend. Deze veiling heet het WereldWiskundeWeb. U kunt daar bij opbod tweedehands wiskundeboeken kopen. De daarbij verkregen gelden komen geheel ten goede aan het Wereldwiskunde Fonds. Het WwF financiert projecten in derdewereldlanden die iets met het wiskundeonderwijs aldaar van doen hebben. Het fonds valt onder de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren. De projecten worden betaald uit de donaties van vele leden van de NVvW en uit de opbrengst van de regelmatig georganiseerde internetveiling. Er staan op dit moment 162 boeken in de veiling. Wellicht treft ook u iets van uw gading aldaar aan. De veiling is te bereiken via www.nvvw.nl , dan klikken op WwF&WWW. U treft daar ook meer informatie aan omtrent de veiling, de doelstellingen van het WwF en feitenvellen over door het WwF gefinancierde projecten. Namens het Wereldwiskunde Fonds Juliëtte Feitsma juliettefeitsma@kpnplanet.nl

Onderzoekers van het Centrum Wiskunde & Informatica in Amsterdam, EPFL in Zwitserland en de Technische Universiteit Eindhoven en onafhankelijke security-onderzoekers in Californië hebben met slimme wiskunde een zwakke plek gevonden in de internetbeveiliging. Door de kwetsbaarheid in de infrastructuur van digitale certificaten op het internet kunnen vervalste certificaten uitgegeven worden die volledig vertrouwd worden door alle gebruikelijke webbrowsers. Hiermee is het mogelijk om beveiligde websites en mailservers na te bootsen en om vrijwel ondetecteerbare 'phishing aanvallen' te doen. Naast geavanceerde wiskunde maakten de onderzoekers gebruik van een cluster van meer dan 200 commercieel verkrijgbare spelcomputers. De onderzoekers presenteerden hun resultaten op 30 december tijdens het 25C3 security congres in Berlijn. Ze hopen daarmee te bereiken dat betere beveiligingsstandaarden op het internet gebruikt worden.

Op zaterdag 10 januari 2009 vindt het traditionele jaarlijkse Wintersymposium van het Koninklijk Wiskundig Genootschap plaats in het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht. Het symposium is primair bedoeld voor docenten wiskunde uit het voortgezet onderwijs, maar andere belangstellenden zijn ook van harte welkom. Sprekers en titels voordrachten: Ferdinand Verhulst (Universiteit Utrecht) - Wiskunde en literatuur: Vruchtbaar misverstand of onverwachte dwarsverbinding? Aline Honingh (City University, London) - Geometrische structuren in muziek: Convexe toonladders en gelijkzwevende tori Albert van der Schoot (Universiteit van Amsterdam) - De mythe van de Gulden Snede Voor details en inschrijving, ga naar de website: http://www.wiskgenoot.nl/watbiedt/wintersymposium09/ Organisatie: Iris van Gulik (gulikgulikers@home.nl)

Op 8 november ging 's werelds eerste chocoladeletter in de vorm van een pi in premiere. Zie mijn weblog over ChocoPI. Vandaag is de laatste letter de deur uitgegaan.

De laatste? Nee, de één-na-laatste, want de allerlaatste verkoop ik bij opbod op Marktplaats.nl. Als deze link niet werkt zoekt u daar gewoon naar ChocoPI. De opbrengst gaat geheel naar het WereldWiskundeFonds van de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren. Dat fonds ondersteunt wiskundeonderwijs in de Derde wereld. Dus bied als de goedgevige Sint zelf!

Na het succes van voorgaande webklassen kunnen scholieren zich ook dit studiejaar verdiepen in een wiskundig onderwerp onder begeleiding van een UvA-wetenschapper. Van 3 november tot 1 december laat prof. Jan van de Craats leerlingen kennismaken met de meest fantastische en uitdagende stukken wiskunde om zo wellicht te komen tot de oplossing van het beroemdste open probleem van de wiskunde: de Riemann-hypothese. Van 23 maart tot 20 april kunnen leerlingen meer leren over de wiskunde achter Google tijdens de webklas over Pageranking van dr. Jan Brandts. De webklassen worden ervaren als zeer leerzame en intensieve cursussen, die zeker de leerlingen die wiskunde leuk vinden zullen boeien. De cursus wordt thuis of op school via internet gevolgd. Waarbij online of via email contact is met de docent en mede-studenten. Een webklas duurt circa 10 uur verdeeld over vier weken.

Op de markt tijdens de Jaarvergadering van de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren zal 's werelds eerste chocoladeletter in de vorm van een wiskundig symbool (PI) worden gelanceerd, ChocoPI. De oplage is beperkt en de letter zal tegen kostprijs worden verkocht. Informatie over de interessante onstaansgeschiedenis van ChocoPI vindt u via onderstaande URL.

Verder zal in de stand onze wiskundewandeling door Utrecht verkrijgbaar zijn. Servetten met in het patroon de Gaussische priemgetallen vormen een derde suggestie voor een wiskundig-getint presentje van de Sint.

In september 2008 zijn er 106 studenten aan een bedrijfswiskunde-opleiding in het hbo begonnen; vorig jaar waren dat er 114, een lichte daling dus. De afgelopen jaren was er telkens een lichte stijging. De grootste opleiding is die aan de Hogeschool van Amsterdam met 45 eerstejaars studenten. Onderstaand een compleet overzicht. De aantallen van 2008 zijn vetgedrukt.

INSTELLING 2007 2008
Fontys Hogeschool Tilburg 17 19
Haagse Hogeschool (Rijswijk) 22 28
Hogeschool INHOLLAND (Diemen) 7 0
Hogeschool van Amsterdam 53 45
Noordelijke Hogeschool Leeuwarden 15 14
Totaal 114 106

Wiskunde een Kunst

Het komende Wintersymposium van het Koninklijk Wiskundig Genootschap staat in het teken van wiskunde en kunst.
- Ferdinand Verhulst, hoogleraar (em.) dynamische systemen aan de Universiteit Utrecht, opent het symposium met een voordracht over wiskunde en literatuur.
- Aline Honingh, research fellow in de Music Informatics Research Group aan de City University in Londen, zal spreken over wiskunde en muziek.
- Albert van der Schoot, als kunst- en cultuurfilosoof verbonden aan de faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam, en als lector Kunst en Reflectie aan ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten, sluit het symposium af met een lezing over de geschiedenis van de gulden snede.

Het symposium wordt gehouden op zaterdag 10 januari 2009 in het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht. Het programma start om 10:00 uur en eindigt ca. 14:45 uur. U wordt verzocht u van te voren on line aan te melden via de website van het Koninklijk Wiskundig Genootschap (http://www.wiskgenoot.nl/watbiedt/wintersymposium09/). Daar is ook het volledige programma, inclusief samenvattingen van de lezingen, te vinden. De kosten voor het symposium bedragen 17,00 euro voor KWG-leden en 22,00 euro voor niet-leden (maar u kunt natuurlijk ook eerst lid worden). Deze bijdrage is o.a. voor een lunch en consumpties gedurende de dag.

Nadere inlichtingen: Iris van Gulik, e-mail: gulikgulikers@home.nl.

Voor het eerst in de geschiedenis kennen we priemgetallen van meer dan tien miljoen cijfers. Twee reuzenpriemgetallen werden onlangs gevonden door de Amerikaan Edson Smith en de Duitser Hans Michael Elvenich, of beter gezegd: de computers van deze twee heren. De twee getallen, 2^43.112.609 - 1 en 2^37.156.667 - 1, zijn volledig uitgeschreven 12.978.189 respectievelijk 11.185.272 cijfers lang. De nieuwe priemgetallen werden gevonden in het kader van GIMPS (Great Internet Mersenne Prime Search), een project waarbij duizenden vrijwilligers de ongebruikte rekencapaciteit van hun computer beschikbaar stellen voor via internet gedistribueerde berekeningen. GIMPS bestaat sinds januari 1996 en heeft sindsdien twaalf nieuwe Mersenne-priemgetallen opgeleverd. Het oude priemrecord stamt uit 2006, toen een priemgetal van ruim 9,8 miljoen cijfers werd gevonden.

De opgaven (en oplossingen) van de finale (2e ronde) van de Nederlandse Wiskunde Olympiade, die vrijdag 12 september is gehouden aan de TU in Eindhoven, zijn on-line beschikbaar.

Van de ruim 3000 deelnemers aan de 1e ronde waren 143 leerlingen doorgedrongen tot deze finale. Ze hadden 3 uur de tijd om 5 uitdagende problemen te kraken. Uit de eerste reacties blijkt dat naast het genoegen om een probleem helemaal op te lossen men ook veel plezier heeft beleefd aan problemen waarbij dat niet lukte. Als prijs voor het goede resultaat in de 1e ronde kregen alle deelnemers aan deze finale een prijzentas met o.a. het boek Wiskunde op een schaakbord.

Op vrijdag 14 november is aan de TU Eindhoven de prijsuitreiking. Er wordt dan ook een 30-tal leerlingen geselecteerd voor een uitgebreide training die uiteindelijk resulteert in een team van 6 deelnemers voor de Internationale Wiskunde Olympiade in juli 2009.

Nederlandse hoogleraar V.U. wint Internationale Prijs Operations research is een tak van de toegepaste wiskunde waarin praktische optimaliseringsproblemen en kansrekening centraal staan. Professor Henk Tijms heeft zich in het verleden met het educatieve softwarepakket ORSTAT2000 en recentelijk met enkele wiskunde-D modules beijverd om dit gebied van de toegepaste wiskunde te laten aansluiten bij het VWO wiskunde onderwijs. Voor zijn wetenschappelijk werk op het gebied van de toegepaste kansrekening en de optimalisering alsmede voor zijn inspanningen om het vakgebied ook internationaal te populariseren naar een breder publiek is hem door de Amerikaanse Operations Research Society de INFORMS Expository Writing Award toegekend die hem op 12 oktober in Washington zal worden uitgereikt. Professor Henk Tijms is verbonden aan de vakgroep econometrie van de Vrije Universiteit en is de eerste niet-Amerikaan die deze prestigieuze prijs wint.

Wetenschappers willen de werkelijkheid graag vangen in modellen. Maar welk model is het beste? Steven de Rooij van het Centrum Wiskunde & Informatica (CWI) in Amsterdam onderzocht modelselectie met wiskundige technieken. Hij promoveert woensdag 10 september aan de Universiteit van Amsterdam. Resultaten zijn mogelijk toepasbaar op het voorspellen van beurskoersen, het filteren van ongewenste e-mail, datacompressie, economische modellen en onderzoek naar klimaatverandering.

Een model kan worden opgevat als een theorie over, of beknopte beschrijving van de werkelijkheid. Het kan een wetenschappelijke hypothese vertegenwoordigen ('E = ½ mv^2'), maar ook tekst voor spraakherkenning (de gebruiker zei: "schoonmaken"). Het probleem met zulke modellen is dat er vaak alternatieven voorhanden zijn (hier bijvoorbeeld: 'E = mc^2' en "schoenmaker"). Het is niet meteen duidelijk hoe je het beste model moet kiezen.

Als modellen exact zijn gespecificeerd, levert het Minimum Description Length principe een goede manier om te kiezen, op basis van observaties. Er werd echter geen rekening gehouden met het verschijnsel dat vaak in de loop van de tijd verandert welk model het meest bruikbaar is. Dat komt doordat de omstandigheden veranderen, of de modellen zichzelf anders gaan gedragen als er meer observaties zijn. De Rooij ontwierp een manier om de bestaande methodes dynamisch te maken. Zo kan ook bij veranderende omstandigheden het beste model gekozen worden.

In de Wirisonline nieuwsbrief o.a. aandacht voor:
* contextproblemen, integratie van Wirisonline in leeromgeving
* de Deense wiskundige Piet Hein en superellipsen
* nascholingsaanbod ICT in wiskunde en studiehulp via www.mathelo.be

Op zaterdag 15 november 2008 wordt op de Ars et Mathesis-dag het 5e lustrum van de stichting (platform voor diegenen met belangstelling voor Kunst en Wiskunde) gevierd.
Het voorlopige programma: een terugblik op 25 jaar AetM en een lezing door architect Bertus Mulder over 'Het Gebouw', met aansluitend een bezoek daaraan
Ook vindt op die dag de prijsuitreiking plaats van de jubileumprijsvraag 'Krijt een kunstwerk op je stoep!!'

Locatie: Paper Dome, Hogeweide 3A, 3541 BC Utrecht (Leidsche Rijn).

Overige informatie, ook over deelname aan de prijsvraag zie de website.

De Jubileumprijsvraag heeft als ondertitel ANAMORFOSE: een optische illusie, maar in de prijsvraag is die beperkt tot: een anamorfose is een vertekende afbeelding, die er slechts realistisch uitziet vanuit één bepaald punt.
De deelnemers maken een anamorfose op een vloer/straat, wand/muur of plafond. Combinaties van deze vlakken zijn ook toegestaan. Het mag dus binnen of buiten zijn. Je anamorfose is aantoonbaar gemaakt voor deze prijsvraag in september of oktober 2008.
Deelname staat open voor zowel groepen bijv. schoolklassen als voor individuen.

Het Nederlandse team dat heeft deelgenomen aan de 15e Internationale Universitaire Wiskunde Competitie heeft eenmaal zilver en tweemaal brons behaald. De competitie vond plaats van 25 tot 31 juli in Blagoevgrad, Bulgarije. In totaal deden 283 studenten uit 40 landen mee. In twee dagen tijd moesten de deelnemers twaalf opgaven zien op te lossen. Nederland werd vertegenwoordigd door vijf studenten. Beste NL deelnemer was Iris Smit van de UvA. Met 103 punten verdiende zij een tweede prijs. Twee derde prijzen gingen naar Jinbi Jin (UL, 89 punten) en Sander Kupers (UU, 78 punten). Eervolle vermeldingen waren er voor Kyndylan Nienhuis (UvA, 49 punten) en Johannes Steenstra (UU, 42 punten). De NL teamleider was Maarten Hoeve (UvA, mhoeve@science.uva.nl). In het eindklassement werden dit jaar drie studenten gedeeld eerste met 220 van de 240 punten ("Grand First").

De Nederlandse deelnemers hebben zich op deze wedstrijd voorbereid via een aan de UvA georganiseerde training onder leiding van Sergey Shadrin. Zie: http://studiegids.uva.nl/web/uva/sgs/nl/c/8195.html

Onderzoekers Ronald de Wolf en Bert Zwart van het Centrum Wiskunde & Informatica (CWI) ontvangen een Vidi-subsidie van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Met elk 600.000 euro kunnen zij vijf jaar lang een eigen onderzoekslijn ontwikkelen en onderzoekers aanstellen. Ook de aanvraag van de jonge onderzoeker Ben Toner is gehonoreerd, met zijn Veni-subsidie krijgt hij 208.000 euro voor vernieuwend onderzoek.

Wiskundige Zwart gebruikt zijn subsidie voor het project 'High dimensional service systems'. Dit fundamentele onderzoek richt zich op analyse van complexe systemen en procedures waarin zoveel factoren een rol spelen dat traditionele analysemethoden onbruikbaar zijn. Als voorbeeld noemt hij de bezetting in een callcenter met honderden telefonisten. Dat soort systemen valt niet door te rekenen. "Als je meer ongeduldige klanten hebt, dan verandert ook het aantal benodigde medewerkers," zegt hij. Zwart blijft zich voorlopig toespitsen op de fundamentele modellen achter dit soort problemen.

De Wolf en Toner zijn informatici. Zij gebruiken natuurkundige principes uit de quantummechanica om berekeningen aanzienlijk te versnellen of dingen te doen die traditionele computers niet kunnen. De daarop gebaseerde 'quantum computer' bestaat nu nog slechts in theorie, maar zou in de praktijk een wereld van verschil betekenen. De Wolf en Toner zetten hun onderzoek op dat gebied voort.

Madrid - Het Nederlandse team van zes scholieren heeft een topprestatie neergezet tijdens de Internationale Wiskunde Olympiade in Spanje: tweemaal zilver en tweemaal brons. De 49ste Internationale Wiskunde Olympiade is van 14 tot en met 22 juli gehouden in de Spaanse hoofdstad Madrid.

Nederland is met 94 punten gedeeld 33ste geworden in het officieuze landenklassement. Winnaar is China, gevolgd door Rusland en de Verenigde Staten. In totaal namen 535 leerlingen uit 97 verschillende landen deel aan deze olympiade. De resultaten van de individuele leden van het Nederlandse team zijn als volgt:

Floris van Doorn (17 jaar, 's Graveland): ZILVER - 22 punten

Milan Lopuhaä (18 jaar, Driehuis): ZILVER - 22 punten

Raymond van Bommel (16 jaar, Hoofddorp): BRONS - 16 punten

Remy van Dobben de Bruyn (17 jaar, Leiden): BRONS - 16 punten

Alexander van Hoorn (18 jaar, Abcoude): 10 punten

Maarten Roelofsma (17 jaar, Apeldoorn): 8 punten

In de 37 voorgaande keren dat Nederland deelnam aan de Internationale Wiskunde Olympiade, deed het team het slechts drie keer beter.

In 2011 zal Nederland als gastland optreden voor de 52ste Internationale Wiskunde Olympiade.

Op zaterdag 19 juli a.s. treffen wetenschap en voetbal elkaar in de Rotterdamse Kuip waar Feyenoord met een jubileumdag voor circa 50.000 fans zijn honderdjarig bestaan viert. In het kader van het tweehonderdjarig bestaan van de KNAW krijgt Akademielid GertJan van Heijst, hoogleraar transportfysica aan de Technische Universiteit Eindhoven, daar de gelegenheid te onderzoeken of een menselijke wave in een stadion zich net zo gedraagt als de uit de natuurkunde bekende soliton. Het is uitzonderlijk dat bij een wetenschappelijk experiment zoveel deelnemers tegelijkertijd betrokken zijn.

Soliton is de natuurkundige naam van een enkelvoudige golf die zich voortplant zonder van vorm te veranderen. Bij een frontale botsing met een andere soliton bewegen deze golven door elkaar heen en vervolgen ieder hun weg. De eerste wiskundige beschrijving van solitonen kwam van de Amsterdamse wiskundige en Akademielid Diederik Korteweg (1848-1941) en zijn leerling Gustav de Vries.

De Feyenoord-jubileumdag start om 10.30 uur, het KNAW-massa-experiment begint rond 13.15 uur. De toegang is gratis; bezoekers hoeven zich niet vooraf te melden.

De eminente wiskundige Terrence Tao (UCLA) deed zijn Bachelors Wiskunde aan een "kleine" universiteit in Australië. De route die hij bewandelde wordt wellicht binnenkort onmogelijk, nu de toestroom aan wiskundestudenten vermindert en wiskunde-afdelingen worden gekort of bedreigd in hun voortbestaan. Zie: http://www.the-funneled-web.com/Editorial-080409-Tao-guest.htm De IMU en ICMI zijn een onderzoek gestart naar de werving, het binnenhalen en vasthouden van wiskundestudenten in verschillende landen (Australië, Engeland, Finland, Frankrijk, Hong Kong, Korea, Nw Zeeland, Portugal en USA), het "Pipeline Project". Resultaten daarvan zijn nog niet opgeleverd. Wel heeft de ICMI al een survey team aan het werk gezet, zie: http://st.icme11.org/tsg/show/2

Maandag 14 juli t/m vrijdag 18 juli 2008 wordt het vijfde Europese Wiskunde Congres (5ECM) gehouden in de RAI in Amsterdam. Dit keer wordt het jaarlijkse Nederlands Mathematisch Congres erin ondergebracht, met onder andere de Brouwerlezing en de Beegerlezing.

Nederland heeft met 5ECM een fantastisch internationaal wiskundig congres binnengehaald. Ruim duizend wiskundigen uit heel Europa komen samen en ook gasten van buiten Europa worden verwacht. Het Scientific Committee onder leiding van Lex Schrijver (Spinoza-laureaat) heeft ruim veertig sprekers die tot de wereldtop behoren uitgenodigd om een lezing te houden. In tien hoofdlezingen worden algemeen wiskundige onderwerpen besproken en drie science lezingen zijn gewijd aan speciale thema’s: klimaat, wiskundige biologie en quantum informatica. De 22 minisymposia, over "hot topics" in wiskundig onderzoek, spitsen zich nog meer toe. Verschillende prijzen zijn ondergebracht in 5ECM en er zijn rondetafelbijeenkomsten met de industrie en met Afrikaanse wiskundigen.

Voortrekkers van het congres in Nederland zijn de wiskundigen van het Centrum Wiskunde & Informatica (CWI), de Universiteit van Amsterdam (UvA) en de Vrije Universiteit (VU). Zij worden daarin bijgestaan door wiskundigen van de andere Nederlandse universiteiten. Meer informatie (Engelstalig): www.5ecm.nl.

Op 18 juni werd de website Dimensions geopend waar een twee uur durende film gratis kan gedownload worden.
De film is een samenwerking tussen Jos Leys en wiskundigen van de ENS in Lyon: Etienne Ghys en Aurélien Alvarez (doctorandus). De film gaat over 'dimensies': Dimensie 2, 3 en 4 , complexe getallen en de Hopf vezeling komen aan bod in bevattelijke taal. De film besluit met een aanschouwelijk bewijs dat de stereografische projectie cirkels projecteert als cirkels. De film wordt verdeeld onder een 'Creative Commons' licentie. Men kan de film verder verspreiden en publiek tonen, maar men mag er geen commerciëel gebruik aan geven.

In antwoord op vragen vanuit de vaste commissie voor onderwijs heeft staatssecretaris Van Bijsterveldt op 13 juni een brief gestuurd aan de Tweede Kamer over de commotie in het wiskundeveld die volgde op haar besluit inzake de voorstellen van cTWO en de reactie daarop van de resonansgroep wiskunde voor de examenprogramma's havo/vwo vanaf 2013. In die brief stelt zij vast dat er verdeeldheid heerst in de wiskundewereld. Er zijn twee kampen: een 'vakdidactisch kamp' en een 'vakinhoudelijk kamp'. Aangezien de overheid uitsluitend verantwoordelijk is voor het 'wat' en niet voor het 'hoe' (commissie Dijsselbloem) dient cTWO zich in de visie van de staatssecretaris te beperken tot het doen van voorstellen over het 'wat'. De staatssecretaris laat zich in dit verband kritisch uit over de werkwijze van cTWO. Gezien de ontstane beroering heeft zij besloten de voorgestelde pilots een jaar uit te stellen, en aanvullend advies te vragen aan de HBO-raad en de VSNU. Haar brief is via de onderstaande link te lezen.

Uitgeverij Malmberg en Uitgeverij Bloqs hebben elkaar gevonden in een unieke samenwerking. De combinatie Malmberg/Bloqs gaat voorzien in de alsmaar stijgende vraag naar flexibel en arrangeerbaar lesmateriaal. Het aanbod omvat computerlessen voor het vak wiskunde. Malmberg levert kleine eenheden computerlessen, Bloqs zorgt ervoor dat u deze computerlessen naar eigen wens kunt arrangeren met behulp van eigen materiaal of andere bloqs. De computerlessen die worden aangeboden kunnen naast iedere methode gebruikt worden en zijn uitermate geschikt als extra oefening voor leerlingen die moeite hebben met bepaalde wiskundige onderwerpen. Bovendien bieden de interactieve computerlessen een leuke afwisseling. En omdat de lesstof op een andere manier wordt gepresenteerd dan uw leerlingen gewend zijn begrijpen ze de lesstof waarschijnlijk (nog) beter! Er zijn in totaal achttien bloqs beschikbaar met als thema's: rekenen met variabelen, vergelijkingen oplossen, geometrische algebra en kwadraten wortels en machten. Bij succes wordt het aanbod via Bloqs per schooljaar 2009/2010 uitgebreid. U kunt de Bloqs voor wiskunde naar keuze aanschaffen via www.bloqs.nl. U kunt de computerlessen ter beoordeling eerst gratis online bekijken. En als u aan de slag wilt met de computerlessen kunt u deze eenvoudig bestellen via www.bloqs.nl.

Wiskundeleraar Swier Garst heeft veel over voor zijn vak. Zo kwam hij onlangs bij Paul de Leeuw de Stelling van Pythagoras uitleggen. Hij staat, na 34 jaar, nog steeds met veel plezier voor de klas op een scholengemeenschap in Middelharnis, en doet daarnaast onderzoek aan de TU Delft, waar hij elke week op zijn motor naartoe rijdt. Om zijn bovenkamer fris te houden, leerlingen te enthousiasmeren voor zijn vak én voor de wetenschap. Onlangs verscheen in Hypothese, een tijdschrift van NWO, een interview met Swier Garst. Klik op onderstaande link om het interview te lezen.

Op 8 april 2008 heeft staatssecretaris Marja van Bijsterveldt-Vliegenthart van OCW haar beslissingen bekendgemaakt over de voorstellen voor examenprogramma's wiskunde havo en vwo die ingaand volgend cursusjaar in een aantal pilotscholen zullen worden uitgeprobeerd. Lees haar stuk als word file of pdf file.

Als reactie op deze beslissingen loopt er nu een petitie in de vorm van een open brief Stop kaalslag wiskundeonderwijs op initiatief van Anne van Streun. Volgens een bericht in WiskundE-brief nr. 458 is de petitie afgelopen vrijdag 30 mei aan de staatssecretaris overhandigd.

Jan van de Craats heeft genoemde open brief van kritische kanttekeningen voorzien. Lees zijn stuk als pdf file.

Het Koninklijk Wiskundig Genootschap (KWG) reikt op 14 juli 2008 de Brouwerprijs uit aan de befaamde wiskundige Phillip A. Griffiths (1938). Dit gebeurt tijdens het Fifth European Congress of Mathematics (5ECM), waarvan Centrum Wiskunde & Informatica, de Vrije Universiteit Amsterdam en de Universiteit van Amsterdam voortrekkers zijn.

De Brouwerprijs is de meest prestigieuze Nederlandse wiskundeprijs die internationaal in hoog aanzien staat. Na een lofrede ontvangt Griffiths de gouden Brouwer medaille, en valt hem de eer te beurt om de Brouwerlezing te verzorgen tijdens het 44ste Nederlands Mathematisch Congres, onderdeel van 5ECM.

Phillip A. Griffiths (USA, 1938) is een veelzijdig, invloedrijk en buitengewoon productief meetkundige. Hij is onderzoeker aan het Amerikaanse Institute for Advanced Study in Princeton. Zijn werkterrein ligt voornamelijk op het gebied van de complex-algebraische meetkunde en de (complexe) differentiaalmeetkunde. Met zijn werk aan algebraische cykels en variaties van Hodgestructuren heeft hij nieuwe wegen gewezen, die velen na hem hebben gevolgd. Tijdens zijn verbintenis met de universiteiten van Berkeley, Princeton en Harvard heeft hij in korte tijd een schare van buitengewoon begaafde leerlingen voortgebracht.

Centrum Wiskunde & Informatica -Amsterdam

PERSBERICHT

15 mei 2008/3

CWI wint Oscar onder de Innovatieprijzen

Bij de ontwikkeling van de dienstregeling van de Nederlandse Spoorwegen (NS) komt een groot aantal complexe wiskundige berekeningen om de hoek kijken. Een team van onderzoekers van het Centrum Wiskunde & Informatica (CWI), de NS, Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) en het Italiaanse softwarebedrijf Double Click, won vorige maand de prestigieuze Franz Edelman Award voor hun wiskundige algoritmen voor de dienstregeling. Vandaag ontving het CWI uit handen van Leo Kroon (NS Reizigers) de officiële versierselen.

Lees verder op http://www.cwi.nl/pr/press-releases/2008/EdelmanAward-mei08.html

Zie ook ons persbericht dd. 15 april 2008: http://www.cwi.nl/pr/press-releases/2008/pb-prijs-spoorboekje-apr08.html

-----

Noot voor de redactie:

Contactpersoon: Prof.dr. A. Schrijver, Lex.Schrijver (at) cwi.nl, tel. 020-592 4087, http://homepages.cwi.nl/~lex/

Meer informatie over Informs en de Franz Edelman Award: www.informs.org/Edelman/

Foto’s van de Award en de uitreiking op aanvraag.

Behandeld door: Martine Roeleveld, wetenschapsvoorlichter, Martine.Roeleveld (at) cwi.nl, tel. 020-592 4092, Centrum Wiskunde & Informatica, Science Park Amsterdam, Kruislaan 413, 1098 SJ Amsterdam, www.cwi.nl

De Basisbibliotheek www.dbnl.org/basisbibliotheek biedt een selectie van duizend titels uit de Nederlandstalige cultuurgeschiedenis van de Middeleeuwen tot heden, van romans tot proefschriften, van pamfletten tot bijbelvertalingen, van bakerrijmen tot memoires. Meer dan de helft van de teksten is nu al volledig beschikbaar; de overige teksten volgen in de loop van 2008.
Ik vond er de volgende wiskundetitels:
1585, Simon Stevin, De Thiende
1604, Willem Bartjens, De cijfferinghe
1605-1608, Simon Stevin, Wisconstighe gedachtenissen
1984, Hans Freudenthal, Appels en peren / wiskunde en psychologie
1987, Hans Freudenthal, Schrijf dat op, Hans. Knipsels uit een leven
1990, D.J. Struik, Geschiedenis van de wiskunde
1999, Marjolein Kool, Die conste vanden getale
en ook nog de volgende titels met een wiskunde-component:
1953, E. van Everdingen, C.H.D. Buys Ballot. 1817-1890
1981, Hugo Brandt Corstius, Opperlandse taal- & letterkunde
1987, Constantijn Huygens, Mijn jeugd (ed. C.L. Heesakkers)
1990, A.J. Kox, Van Stevin tot Lorentz
1998, Bastiaan Willink, De tweede Gouden Eeuw
Als je natuurkunde-titels er ook in betrekt, dan vind je nog veel meer, ook beter in de tijd gespreid. Maar ja, er was niet zoveel Nederlandse wiskunde tussen Constantijn Huygens en Diederik Korteweg.

De beroemde natuurkundige John Archibald Wheeler is op 13 April 2008 thuis in Hightstown, New Jersey, USA gestorven aan longontsteking. Hij werd geboren op 9 Juli 1911 te Jacksonville, Florida, USA. Hij was hoogleraar van 1938 tot 1976 aan Princeton University en daarna aan de University of Texas at Austin.
John Wheeler is beroemd geworden door zijn werk aan de Algemene Relativiteitstheorie. Hij is vooral bekend geworden als bedenker van de termen "wormgat" en "zwart gat" en als co-auteur - samen met Charles W. Misner en Kip S. Thorne - van het toonaangevende leerboek "Gravitation" (Freeman, 5e druk, 1973).
Zijn nauwst bij de zuivere wiskunde aansluitende theorie is de Geometrodynamika, in de 1950er jaren opgezet in het verlengde van de Algemene Relativiteitstheorie en in de 1970er jaren opgegeven omdat diverse natuurkundige feiten niet konden worden verklaard. ("Einsteins Vision", Springer-Verlag, 1968)

Levensbericht op http://www.iht.com/articles/2008/04/14/america/obits.php
Uitgebreide wetenschappelijke biografie op http://en.wikipedia.org/wiki/John_Archibald_Wheeler

Op 8 april heeft staatssecretaris Van Bijsterveldt haar beslissingen bekendgemaakt over de inhoud van de examenprogramma's wiskunde A, B, C en D die gedurende de periode 2008-2011 in pilots op een beperkt aantal scholen zullen worden uitgetest. Na evaluatie en eventuele bijstellingen zullen deze programma's vanaf 2013 van kracht worden. In haar beslissingen wijkt de staatssecretaris op een aantal punten, met name in de vwo-programma's wiskunde A en C, af van de voorstellen van cTWO, de commissie Siersma. Zij volgt daarin de aanbevelingen van de resonansgroep wiskunde. Op de homepage van de resonansgroep kunnen de brief van de staatssecretaris en haar beslissingen worden ingezien en gedownload.

De Noorse Abelprijs, die samen met de Fields Medal doorgaat voor de 'Nobelprijs voor Wiskunde', gaat dit jaar naar de Amerikaan John G. Thompson (75) en zijn Franse collega Jacques Tits (77). Dit heeft de Noorse Academie voor Wetenschappen donderdag 27 maart in Oslo bekendgemaakt.
Beide wetenschappers krijgen de prestigieuze en met 750.000 euro begiftigde prijs voor hun grote bijdragen in de algebra, in het bijzonder de groepentheorie. De naar de Noorse wiskundige Niels Henrik Abel vernoemde prijs bestaat sinds 2003 en wordt op 20 mei door de Noorse koning Harald V in Oslo uitgereikt. Thompson is verbonden aan de universiteit van Florida, Tits is professor emeritus aan het Collège de France.

Op 12 maart a.s. organiseert de werkgroep-HBO van de Nederlandse vereniging van Wiskundeleraren een middagconferentie met als thema:
Het voortbestaan van de wiskunde in het HBO.
De conferentie vindt plaats in het gebouw van Hogeschool Domstad te Utrecht
(Koningsbergerstraat 9, 10 minuten lopen vanaf het Centraal station).
Tijdens de conferentie zullen twee vragen centraal staan:
- Wat is de (meer)waarde van een HBO-opleiding nog wanneer het vak wiskunde niet meer tot het curriculum behoort?
- Wat is de betekenis van het vak wiskunde in het kader van de toelating in en aansluiting op het Technisch en Economisch HBO?

Stakeholders vanuit de HBO-raad, de MBO-raad, het VO, het bedrijfsleven en een aantal nauw betrokkenen bij onderwijsontwikkelingen van de laatste 5 jaar zullen reflecteren op een aantal stellingen, waarna een forumdiscussie (met inbreng vanuit het publiek) tot breed gedragen standpunten zou kunnen leiden. Aan het eind van de middag zal een aantal petities opgesteld worden, uiteraard met inbreng van het publiek.

De wet BIO (vanaf augustus 2006 van kracht) is in het leven geroepen om de kwaliteit van de docenten en dus van het onderwijs beter te kunnen garanderen.
Dit gebeurt door te bevorderen dat het onderwijzend personeel aan zijn bekwaamheden blijft werken. De NVvW (in samenwerking met SBL en Freudenthal instituut) zoekt in het project 'WiVa' (Wiskundedocent Vakvaardig) uit hoe de uitwerking van deze wet er uit zou moeten zien voor wiskundedocenten, waarbij o.a. gekeken wordt naar een mogelijk beroepsregister voor wiskundedocenten.
Op dinsdag 4 maart a.s. is er een bijeenkomst over dit onderwerp op het Freudenthal instituut in Utrecht (station Overvecht) van 16.00 - 20.00 (inclusief soep en broodjes en reiskostenvergoeding). De voorbereiding van deze bijeenkomst is in handen van Marianne Lambriex, Monica Wijers en Vincent Jonker. Heb jij over een mogelijk beroepsregister een uitgesproken mening, dan ben je van harte uitgenodigd. Stuur een mail naar vincent@fi.uu.nl en je krijgt een uitnodiging (en het discussiestuk voor deze bijeenkomst) opgestuurd. Bij voorbaat dank voor je deelname! Laten met name docenten wiskunde vmbo zich niet geremd voelen.
WiVa op de NVvW-website zie url

De resonansgroep wiskunde heeft op 4 februari haar commentaar op de conceptexamenprogramma's 2011 van cTWO (de commissie Siersma) aangeboden aan staatssecretaris Marja van Bijsterveldt. De resonansgroep gaat in grote lijnen akkoord met de voorstellen voor havo A, havo B en vwo B, maar ze heeft ernstige bezwaren tegen de voorstellen voor vwo A en vwo C. Zij stelt dat de voorstellen voor vwo A de aansluitingsproblematiek tussen vwo en universitaire studierichtingen als economie en bedrijfskunde (samen goed voor zo'n vierduizend eerstejaarsstudenten per jaar) en biowetenschappen niet verlicht. De resonansgroep stelt bij vwo A en vwo C ingrijpende wijzigingen voor. Het rapport van de resonansgroep kan worden gelezen en gedownload vanaf haar website.

Op Zondag 25 Mei 2008 zullen in het Knessetgebouw te Jeruzalem de Wolfprijzen voor Landbouw, Scheikunde, Wiskunde, Geneeskunde, Natuurkunde en Kunsten worden uitgereikt.
De Wolfprijzen 2008 voor Wiskunde zijn toegekend aan Pierre L. Deligne, Phillip A. Griffiths en David B. Mumford.
Mumford is van hen het meest algemeen bekend. Hij heeft met de meetkundige invariantentheorie een geheel nieuwe richting gegeven aan de algebraische meetkunde. Zijn abstracte krommentheorie vormt de wiskundige grondslag voor de natuurkundige snarentheorie.

Mumford won in 1974 de Fieldsmedaille, ook voor zijn toentertijd al baanbrekende bijdragen aan de algebraische meetkunde.

Bron: persbericht 30 Januari 2008 Brown University, Providence, RI, USA;
URL: http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/bu-bmd013008.php

Wiskundedocenten maken steeds vaker gebruik van nieuwe werkvormen,software voor wiskunde en elektronische leeromgevingen.
Als ondersteuning hierbij wordt een intensieve “online” nascholingreeks georganiseerd.
Start 18 februari 2008.
Gedurende 5 weken maken wiskundedocenten uitgebreid kennis met GeoGebra (een gratis pakket voor dynamische meetkunde) en Wirisonline (een webbased computer algebra systeem).
Wiskundedocenten kunnen individueel of (bij voorkeur) in team, op school of thuis, op een tijdstip naar keuze, 10 nascholingssessies volgen via Mathelo, de leeromgeving voor wiskunde.
Deelnemers dienen enkel te beschikken over een Internetaansluiting en moeten geen bijkomende software installeren. Individuele begeleiding en samenwerking met andere wiskundecollega’s is voorzien via het discussieforum.
Een uitgebreide syllabus(100 blz),applets en leerlingenwerkbladen,zijn vrij ter beschikking via de website. Het ontwikkelde lesmateriaal kan direct aangewend worden in de klas als demonstratietool voor de docent of als hulpmiddel voor begeleid zelfstandig leren door de leerlingen.
Info en online inschrijven via http://www.nascholing.wirisonline.net of http://www.mathelo.be

We kunnen tegenwoordig niet meer hoofdrekenen, geen staartdeling meer maken of kruiselings vermenigvuldigen. Aankomende onderwijzers moeten nu een rekentoets afleggen, voordat ze met de opleiding mogen beginnen. Maar hoe staat het met de rekenkracht van de rest van Nederland? Na een voorronde in de Volkskrant is op Tweede Kerstdag de eindstrijd van de Nationale Rekentoets op televisie.

De presentatie is in handen van Joost Prinsen, met medewerking van de vakkundige assistentes Jeanine Daems en Ionica Smeets, bij het grote publiek bekend als 'de wiskundemeisjes'.

Om er vast in te komen, is hier een vraag uit de voorronde: Meneer Fluiters koopt vijf paar sokken voor 8 euro; hoeveel kosten die sokken per paar?

De avond van de Nationale Rekentoets, woensdag 26 december 2007, 20.40-22.00, bij de NPS op Nederland 2.

HOGER ONDERWIJS VOOR OUDEREN TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT WETENSCHAP VOOR IEDEREEN, TOEGANKELIJK VOOR IEDEREEN Vijftigplussers willen betrokken blijven bij de maatschappij. Vandaar dat Studium Generale en Delft Top Tech een jaar geleden zijn begonnen met Hoger Onderwijs Voor Ouderen. De senioren van nu zijn vitaal en willen op de hoogte, scherp blijven. De Technische Universiteit Delft komt met HOVO cursussen techniek aan deze wens tegemoet. Techniek is leuk, boeiend en ook onmisbaar, niet weg te denken uit de maatschappij. De TUDelft wil vooral uw aandacht vestigen op: Wiskunde zuurstof van de maatschappij College 1: Optimaliseren in netwerken 20 februari 2008 Docent: Prof. dr ir. C. Roos College 2: Wiskundige filters 27 februari 2008 Docent: Prof.dr.ir A.W. Heemink College 3: Speltheorie: Conflicten en Coalities 5 maart 2008 Docent: Prof.dr. G.J. Olsder College 4: Algebra en Codes 12 maart 2008 Docent: Prof.dr. A.J. van Zanten College 5: Ja of nee,... of iets er tussenin? 19 maart 2008 Docent: Prof.dr. G. Jongbloed Uitgebreide informatie staat op www.delft-toptech.nl/hovo

HOGER ONDERWIJS VOOR OUDEREN TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT De wonderlijke historie van de kwantummechanica Dr. Erik Lagendijk Plaats: TUDelft Tijd: Dinsdagen 19 - 26 februari en 4 – 11 – 18 maart 2008 Uitgebreide informatie staat op www.delft-toptech.nl/hovo Vijftigplussers willen betrokken blijven bij de maatschappij. Vandaar dat Studium Generale en Delft Top Tech een jaar geleden zijn begonnen met Hoger Onderwijs Voor Ouderen. De senioren van nu zijn vitaal en willen op de hoogte, scherp blijven. De Technische Universiteit Delft komt met HOVO cursussen techniek aan deze wens tegemoet. Techniek is leuk, boeiend en ook onmisbaar, niet weg te denken uit de maatschappij. De TUDelft wil vooral uw aandacht vestigen op: De wonderlijke historie van de kwantummechanica.

In het najaar van 2006 zijn de universiteiten met een wiskunde-opleiding met uitzondering van Leiden door een commissie bestaande uit een Belg, een Duitser, een Noorse en een vijftal Nederlanders gevisiteerd en beoordeeld. Op woensdag 28 november j.l. is het Visitatierapport Wiskunde (471 blz.) aan de QANU aangeboden en toegangelijk gemaakt via www.qanu.nl onder rapporten. Het rapport bevat de bevindingen van de commissie over 23 universitaire wiskundeopleidingen waarmee de betrokken faculteiten accreditatie kunnen aanvragen voor de komende zes jaar. Deze rapporten vormen samen het Opleidingsdeel. Voorafgaand aan het Opleidingsdeel is er een Algemeen deel dat o.a. de good practices vermeldt die de commissies aantrof. De aanbevelingen zelf staan in sectie 4, de onderbouwing ervan in sectie 3. R. Tijdeman (Voorzitter van de commissie)

Sinds oktober 2007 is Charlotte Vlek gedurende 1 dag per week werkzaam als Nationale PR-medewerker wiskunde. Zij is hiermee de opvolger van Ionica Smeets, die deze functie vervulde van december 2004 tot/met mei 2007. Charlotte is per e-mail bereikbaar op het adres   prmedewerker at wiskgenoot.nl.

De PR-medewerker heeft als algemene taak om zich in te zetten voor een positieve beeldvorming bij scholieren, docenten, schooldecanen en het algemene publiek met betrekking tot de wiskunde en haar toepassingen. In het bijzonder hoort daarbij actieve en realistische voorlichting over de wiskundestudie op universitair en hbo-niveau en de beroepsmogelijkheden van wiskundigen. Het concrete project waar Charlotte Vlek aan werkt is het ontwikkelen van de website wiskunde in perspectief die het beroepsperspectief voor afgestudeerde wiskundigen onder de aandacht zal brengen.

De Nationale PR-medewerker wordt aangestuurd door de Taakgroep Landelijke wiskunde-PR, welke is ingesteld door het Koninlijk Wiskundig Genootschap en de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren. Het werk wordt financieel door een aantal sponsors gesteund. Zie www.wiskgenoot.nl/watbiedt/natpr.html voor verdere informatie.

Aankondiging Wintersymposium Koninklijk Wiskundig Genootschap
Wiskundehelden uit de Gouden Eeuw - 12 januari 2008 - Utrecht

Dit jaar staat het wintersymposium in het teken van drie wiskundehelden uit de zeventiende eeuw.
Teun Koetsier, universitair hoofddocent geschiedenis van de wiskunde aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, opent het symposium met een voordacht over over Simon Stevin.
Jan van Maanen, hoogleraar didactiek van het wiskundeonderwijs aan de Universiteit Utrecht en directeur van het Freudenthal Instituut, zal spreken over vader en zoons Van Schooten.
Fokko Jan Dijksterhuis, universitair hoofddocent geschiedenis van wetenschap en technologie aan de Universiteit Twente, sluit het symposium af met een lezing over Christiaan Huygens.

Het symposium wordt gehouden in het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht. Het programma start om 10.00 uur en eindigt ca. 14.45 uur.
U wordt verzocht u van te voren on line aan te melden via de website van het Koninklijk Wiskundig Genootschap http://www.wiskgenoot.nl/watbiedt/wintersymposium08. Daar is ook het volledige programma, inclusief samenvattingen van de lezingen, te vinden.
Van de deelnemers wordt een bijdrage gevraagd, oa. voor lunch en consumpties gedurende de dag. Leden van het KWG betalen 12,50 euro; niet-leden 17,50 euro.

Nadere inlichtingen: Iris van Gulik - gulikgulikers@home.nl - 038-4536366

In een reactie op de conceptexamenprogramma's 2011 van de vernieuwingscommissie wiskunde (cTWO) verklaart de resonansgroep wiskunde zich in grote lijnen akkoord met de voorstellen voor havo A, havo B en vwo B. Ernstige kritiek heeft de resonansgroep op de voorstellen voor vwo A en vwo C. Zij pleit verder voor een verbod van het gebruik van de grafische rekenmachine of vergelijkbare ICT-middelen tijdens de centrale schriftelijke eindexamens wiskunde B voor havo en vwo. Bij de centrale examens havo A, vwo A en vwo C wil zij zulke apparatuur slechts toestaan bij de onderdelen kansrekening en statistiek. De volledige reactie is te lezen op de homepage van de resonansgroep.

Door de brand van 22 oktober 2007 in het Armando Museum in Amersfoort is ondermeer de gravure Melencolia I van Albrecht Dürer verloren gegaan. Deze gravure bevat vele allegorische wiskundige figuren. Zie http://en.wikipedia.org/wiki/Melencolia_I voor een afbeelding en beschrijving.

Een veel gegeven interpretatie van deze gravure is van directe toepassing op de praktijk van de wiskundige onderzoeker: De afbeelding symboliseert de zwaarmoedigheid waar de onderzoeker aan lijdt als het onderzoek niet wil slagen. De bel die de wereld moet attenderen op een doorbraak hangt stil.

Ik weet niet vanwaar het Armando Museum Melencolia I als een bruikleen had. Gelukkig is het geen unicum, zoals meestal met gravures. Bijvoorbeeld vermeldt http://www.artcyclopedia.com/artists/durer_albrecht.html al vier musea die de gravure in bezit hebben: Armand Hammer Museum of Art at UCLA, Johnson Museum of Art at Cornell University, Princeton University Art Museum en Whitworth Art Gallery.

Architectuurwandelingen, die zijn bekend. Natuurwandelingen, ook die bestaan. Maar een wiskundewandeling, wat zou dat zijn? Eerder ontwikkelden wij er een voor Amsterdam, die veel aandacht kreeg in de media. Nu is er ook een voor Utrecht! Aan de omgeving worden telkens prikkels ontleend om wiskundevragen te stellen. Het gaat hierbij om betrekkelijk eenvoudige wiskunde, zodat iedereen met enige basiskennis wiskunde (twee á drie jaar voortgezet onderwijs) de meeste vragen zal kunnen beantwoorden. In ontwikkeling is een Math Trail voor New York City. Gegevens • Duur wandeling: 1,5 uur • 21 vragen; tips; ruimte voor antwoorden • 20 pagina’s A5; 120 grams papier • Veelkleurendruk met foto’s • Antwoorden staan op internet • Uitsluitend per mail te bestellen: wisc@planet.nl • EUR 5 per boekje (kostprijs); minimale afname: twee exemplaren.

Adi Shamir - een van de 'founding fathers' van de moderne cryptografie - spreekt op maandag 29 oktober 2007 op het Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI) in Amsterdam. Zijn lezing gaat over een nieuwe manier om een bepaalde beveiliging - het 'SFLASH multivariate cryptosysteem' - te kraken. Shamir is de 'S' uit het bekende RSA-cryptosysteem, dat hij samen met onderzoekers Rivest en Adleman in de jaren zeventig ontwierp. Voor dit werk wonnen zij in 2002 de ACM Turing Award, die ook wel de 'Nobelprijs voor de informatica' wordt genoemd.

Adi Shamir - een van de 'founding fathers' van de moderne cryptografie - spreekt op maandag 29 oktober 2007 op het Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI) in Amsterdam. Zijn lezing gaat over een nieuwe manier om een bepaalde beveiliging - het 'SFLASH multivariate cryptosysteem' - te kraken. Shamir is de 'S' uit het bekende RSA-cryptosysteem, dat hij samen met onderzoekers Rivest en Adleman in de jaren zeventig ontwierp. Voor dit werk wonnen zij in 2002 de ACM Turing Award, die ook wel de 'Nobelprijs voor de informatica' wordt genoemd.

Zojuist gepubliceerd: Wiskundige basisvaardigheden. Een survivalkit voor een succesvolle start in het hoger onderwijs. Voor iedereen die zijn/haar wiskundige kennis op een efficiënte manier wil opfrissen, is dit boek ideaal. Het is een van de weinige boeken waarin alle noodzakelijke wiskundige kernbegrippen en hun eigenschappen kort en bondig uit de doeken worden gedaan. Bovendien is er de mogelijkheid om de aangebrachte kennis en vaardigheden via de computer verder in te oefenen (zie: www.basiswiskunde.be). Dit totaalpakket vormt dan ook de ideale (zelf)studiegids. Niet alleen voor de beginnende of zich heroriënterende student, maar ook voor leerlingen van het middelbaar/secundair onderwijs én voor leerkrachten wiskunde. Meer informatie? Surf naar http://www.vubpress.be/wiskunde.

In september 2007 zijn er 114 studenten aan een bedrijfswiskunde-opleiding aan een hogeschool begonnen; vorig jaar waren dat er 104, een stijging van 10%. De groei van de afgelopen jaren zet dus door. De grootste opleiding is die aan de Hogeschool van Amsterdam met 53 eerstejaars studenten, vorig jaar waren dat er 43. Bij de andere hogescholen bleef het aantal ongeveer gelijk. Onderstaand een compleet overzicht

INSTELLING 2006 2007
Fontys Hogeschool Tilburg 17 17
Haagse Hogeschool (Rijswijk) 20 22
Hogeschool INHOLLAND (Diemen) 10 7
Hogeschool van Amsterdam 43 53
Noordelijke Hogeschool Leeuwarden 14 15
Totaal 104 114

Per 3 september zijn de voorstellen beschikbaar voor de eindtermen van de nieuwe examens wiskunde A,B,C en D die per ingang van 2011 van kracht zullen worden voor leerlingen van de vierde klas havo en vwo. Deze eindtermen zijn te downloaden vanaf de cTWO site. Tot 7 oktober bestaat de mogelijkheid cTWO gevraagd en ongevraagd te adviseren. De veldraadplegingen van de SLO op 18 september, over de programma's van B en D, en op 20 september, over de A en C programma's, zijn een onderdeel van deze adviseringsronde. Ook Forum cTWO staat open voor reacties. Bij deze adviseringsronde is de volgende informatie van belang: In de voorstellen wordt nog geen uitspraak gedaan over de verdeling Schoolexamen - Centraal schriftelijk examen. In het schooljaar 2007 - 2008 zullen enkele nieuwe onderdelen van het programma op een aantal scholen op experimentele basis worden uitgeprobeerd. Vanaf schooljaar 2008 - 2009 zal het wiskundeonderwijs op een zestal scholen volgens het nieuwe examenprogramma, of onderdelen daarvan, op experimentele basis worden uitgevoerd. Het ICT-gebruik zal expliciet onderdeel uitmaken van de onderwijsexperimenten. Op de gebruikelijke wijze zullen de syllabi bij het centraal schriftelijk examen door de CEVO en de handleidingen bij het schoolexamen door de SLO worden gepubliceerd. Sieb Kemme, projectteam cTWO.

Op zaterdag 8 september zal de auteur van 'Het Mysterie van Pythagoras' zijn boek toelichten in het radioprogramma Cappuccino op Radio 2. De verwachting is, dat hij rond half tien 's morgens uitgebreid ingaat op de mogelijkheden van het boek het binnen en buiten school te gebruiken.

Na ‘De wereld van Sophie’ en de ‘De Telduivel’ is er voor het eerst een Nederlandse auteur in geslaagd om leerstof in een roman te verwerken. In ‘Het Mysterie van Pythagoras’ beschrijft wiskundeauteur/eindredacteur Jan Helmer het spannende avontuur van Matteo en Sophia. De problemen die zij op hun weg tegenkomen lossen zij allemaal met wiskunde op. Letterlijk en figuurlijk komt Pythagoras daarbij tot leven. ‘Het mysterie van Pythagoras’ een aanrader voor scholieren tussen 12 en 16 jaar heeft ook de oudere lezer nog veel te bieden. Het ligt vanaf 19 september in de boekwinkel en is tevens zonder portokosten via de website www.pythagorasproject.nl te bestellen. De site staat vol informatie over het boek, de filosoof Pythagoras en biedt gratis lesmateriaal voor docenten en leerlingen. Iedereen kan zo even in de ban van Pythagoras komen.

Hoe ontwikkelt vegetatie zich in een woestijn? Dit is een van de vele voorbeelden van dynamische systemen - het onderwerp van de Vakantiecursus voor Wiskundeleraren 2007. De cursus vindt plaats op 24 en 25 augustus in Eindhoven en op 31 augustus en 1 september in Amsterdam. Hij wordt georganiseerd door het Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI) in Amsterdam en de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren. Speciale aandacht is er dit jaar voor mogelijke invulling van de vrije ruimte in het nieuwe vak wiskunde D.

Behalve woestijnvorming komen in de cursus aan bod: biologische netwerken, complexe getallen, de 'Hollandsche differentiaalvergelijking' van Van der Pol, hartritmes, wiskunde en planeetbanen, dubbelplaneten, donder en bliksem en complexe dynamica. Het doel van de cursus is om docenten en via docenten ook scholieren voor de wiskunde te enthousiasmeren.

In de wiskundetent op het Lima terrein kunnen Lowlandsbezoekers zich dit jaar laven aan de meest exacte aller wetenschappen. Wiskunde is voor veel mensen een duister vakgebied. UvA, RUN en RUG laten drie dagen lang hun licht schijnen over wiskundige onderwerpen die je overal tegenkomt. Je kunt pokeren, workshops volgen over Google, MP3 en spelshows of een goed gesprek voeren met wiskundestudenten en -professoren. Neem voor meer informatie over deze onderdelen contact op met Ruben van den Brink, rbrink@math.ru.nl 0618878831.

In diverse media is aandacht besteed aan de resultaten van het Nederlands team op de Internationae Wiskunde Olympiade in Vietnam. Helaas is de berichtgeving niet altijd even correct. De twee deelnemende Wouters worden soms verward, evenals puntentotaal en plaats. Op de website van de Nederlandse Wiskunde Olympiade is na te lezen hoe het echt zit: Nederland is met 65 punten 56ste geworden in het landenklassement. Winnaar is Rusland, gevolgd door China en Vietnam. In totaal hebben 93 landen en 520 leerlingen deelgenomen aan deze Olympiade. De resultaten van de individuele teamleden zijn als volgt: Wouter Berkelmans (16 jaar, Amstelveen): 12 punten; eervolle vermelding; Raymond van Bommel (15 jaar, Hoofddorp): 10 punten; Milan Lopuhaä (17 jaar, Driehuis): 12 punten; eervolle vermelding; Kyndylan Nienhuis (18 jaar, Diemen): 5 punten; Tim Reijnders (18 jaar, Nijmegen): 10 punten; eervolle vermelding; Wouter Zomervrucht (18 jaar, Dordrecht): 16 punten; bronzen medaille.

Op zaterdag 22 september 2007 vindt, bij voldoende belangstelling, een reünie plaats voor Nederlandse oud-deelnemers aan de Internationale Wiskunde Olympiade. Tijdens deze reünie wordt feestelijk afscheid genomen van de oud-bestuursleden Jan Donkers, Thijs Notenboom en Jan van de Craats. Verder zal er een korte maar rake voordracht in de hoek van recreatieve wiskunde worden gehouden. Voor de rest is het de bedoeling dat er vooral veel herinneringen worden opgehaald.
De reünie vindt plaats in café-restaurant 1e klas op perron 2b van Amsterdam Centraal Station en duurt van 15:00 uur tot 19:00 uur. Bent u oud-deelnemer aan de Internationale Wiskunde Olympiade en wilt u aan deze reünie deelnemen, meldt u zich dan per e-mail aan op het volgende adres: reunie@wiskundeolympiade.nl onder vermelding van uw naam en het (eerste) jaar dat u aan de trainingen hebt meegedaan. Voor een bijdrage in de kosten willen we u vragen een bedrag van € 15,- over te maken op rekening 652094 van de Stichting Nederlandse Wiskunde Olympiade te Eindhoven, onder vermelding van ‘reunie’.
Een overzicht van aanmeldingen vindt u te zijner tijd op de website van de Nederlandse Wiskunde Olympiade, www.wiskundeolympiade.nl.

De taakgroep landelijke wiskunde-PR van de NVvW en het KWG roept sollicitanten op voor de functie van een nationale PR-medewerker wiskunde op projectbasis. De vacature heeft een omvang van 0.2 FTE. De looptijd van het project is 1 jaar, met mogelijkheid tot verlenging.

De nationale PR-medewerker wiskunde zet zich actief in voor een positieve beeldvorming bij scholieren, docenten, schooldecanen en het algemene publiek met betrekking tot de wiskunde en haar toepassingen. In het bijzonder hoort daarbij actieve en realistische voorlichting over de wiskundestudie op universitair en hbo-niveau en de beroepsmogelijkheden van wiskundigen. De taken worden aan de hand van concrete projecten geformuleerd.

Zie nadere informatie op www.science.uva.nl/~thk/popular/advPRmedewerker.html.
Sollicitaties uiterlijk 1 augustus 2007 aan Tom Koornwinder, thk at science.uva.nl

Cursor (het universiteitsblad van de TU Eindhoven) meldt in nummer 33 (31 mei 2007) dat dr. ir. Cor Hurkens van de TU/e onlangs heeft bewezen dat 12x12 magische Franklin-vierkanten niet bestaan.

Deze bijzondere magische vierkanten trokken eind maart nogal wat aandacht toen de media beweerden dat een drietal scholieren er eindelijk een gevonden zou hebben. Hun constructie deugde echter niet helemaal, al had hun vierkant wel wat extra eigenschappen.

Cor Hurkens had aanvankelijk weinig aandacht aan dit nieuws besteed, maar werd uiteindelijk toch zo geprikkeld dat hij zijn tanden erin zette. Hij heeft met wat handige wiskunde eerst het probleem systematischer in kaart gebracht. Daarna kon een zelfontwikkeld computerprogramma in een paar uur rekenen op zo'n 50 PCs alle relevante combinaties natrekken. Daaruit bleek dat 12x12 magische Franklin-vierkanten niet bestaan.

Een technisch rapport en het programma zijn hier te vinden.

Meer uitleg is niet altijd beter, zo blijkt uit het proefschrift van Monique Pijls. Zij promoveert op 13 juni uur op het proefschrift Collaborative mathematical investigations with the computer: learning materials and teacher help. Pijls liet leerlingen uit 4 havo bij het vak Wiskunde A in tweetallen onderzoeksopdrachten uitvoeren met de computer, om ze meer inzicht te geven in een onderwerp uit de kansrekening. De computersimulatie, gebaseerd op een kansspel, gaf ze de gelegenheid hun eigen wiskundige ideeen rondom dit onderwerp te ontwikkelen. Door de samenwerking met medeleerlingen konden ze hun ideeen aanscherpen. Pijls vergeleek drie versies van het lesmateriaal met elkaar op leerprocessen en leerresultaat. Daarnaast onderzocht ze twee manieren van hulp bieden door de docent. Als de leerlingen hulp vroegen, gaf de ene docent uitsluitend wiskundige hints; de andere docent hield zich afzijdig van de wiskundige inhoud, maar stimuleerde het interactieproces tussen de leerlingen. Op de natoets scoorden beide groepen gelijk. In beide groepen hadden de leerlingen er moeite mee dat ze minder uitleg van de docent kregen dan ze gewend waren. Des te opvallender was het dat de groep die wel enige wiskundige uitleg van de leraar kreeg, het niet beter deed dan de groep waarin de wiskundedocent zich afzijdig hield van de inhoud en er uitsluitend op lette dat de leerlingen met elkaar in gesprek bleven.

Het team dat ons land gaat vertegenwoordigen bij de Internationale Wiskunde Olympiade is bekend. Gisteren heeft de laatste selectieronde plaatsgevonden. De volgende zes leerlingen vormen het Nederlandse team:
* Wouter Berkelmans (16 jaar, Amstelveen), Barlaeus Gymnasium, Amsterdam
* Raymond van Bommel (15 jaar, Hoofddorp), College Hageveld, Heemstede
* Milan Lopuhaä (17 jaar, Driehuis), Gymnasium Felisenum, Velsen-Zuid
* Kyndylan Nienhuis (18 jaar, Diemen), St. Ignatiusgymnasium, Amsterdam
* Tim Reijnders (18 jaar, Nijmegen), Stedelijk Gymnasium, Nijmegen
* Wouter Zomervrucht (18 jaar, Dordrecht), Sted. Dalton Lyceum, Dordrecht

Dit team gaat van 19 tot en met 31 juli naar de Vietnamese hoofdstad Hanoi waar de 48e Internationale Wiskunde Olympiade wordt gehouden. Het team wordt begeleid door Birgit van Dalen (Universiteit Leiden) en Quintijn Puite (TU Eindhoven).

Voor informatie over de Nederlandse Wiskunde Olympiade:
zie http://www.wiskundeolympiade.nl
Voor informatie over de Internationale Wiskunde Olympiade 2007:
zie http://www.imo2007.edu.vn/
Voor algemene informatie over de Internationale Wiskunde Olympiade:
zie http://www.imo-official.org/

Dat veel leerlingen aan het eind van het basisonderwijs en de eerste leerjaren van het voortgezet onderwijs rekenproblemen hebben is bekend. Duizenden leerlingen kampen met die problemen, omdat de voorwaarden voor het formele rekenen onvoldoende tot ontwikkeling zijn gekomen. Met de uitgave Tellend Bankieren wil auteur Clemens Klinker een methode aanreiken om dit vastgelopen rekenproces weer vlot te trekken. Al jaren houdt rekenspecialist Clemens Klinkum zich bezig met het zoeken naar methoden om kinderen met rekenproblemen verder te helpen. Vanuit een ruime praktijkervaring en op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten m.b.t. dyscalculie heeft Clemens Klinkum Tellend Bankieren ontwikkeld. Hiermee presenteert hij een aanpak, die naast het in kaart brengen van leerachterstanden op rekengebied, probeert te zoeken naar de oorzaken van leerbelemmeringen. Tellend Bankieren wordt uitgegeven door uitgeverij Schoolsupport in Noordhorn. Meer informatie www.schoolsupport.nl

Op 650 middelbare scholen staan van 7 tot en met 20 mei 2007 bijzondere puzzelansichtkaarten. Deze kaarten dagen scholieren uit om op een andere manier na te denken over wiskunde en informatica. Scholieren die het juiste antwoord inzenden maken kans op het winnen van populaire gadgets zoals iPods en de nieuwste breinbrekers.

Om de puzzelaars een eindje op weg te helpen, kunnen zij een bezoek brengen aan de speciale jongerensectie op www.bsik-bricks.nl/rekenmaar/. Daar ontdekken ze waarom wetenschappelijk onderzoek zo belangrijk is en welke rol wiskunde en informatica in de maatschappij speelt. Ook zijn hints te vinden die tot de goede oplossing van de puzzelkaarten leiden.

Vorig jaar won het BRICKS consortium (Basic Research in Informatics for Creating the Knowledge Society) de door SenterNovem georganiseerde Best of Bsik: the Battle. 'The Battle' heeft als doel jongeren enthousiast te maken voor onderzoek en innovatie en hen te stimuleren een bèta-profiel te kiezen.

Onder het motto 'Wiskunde en Informatica: Reken maar!' heeft BRICKS in samenwerking met ICTRegie, Platform Bèta Techniek en Pythagoras deze puzzelkaartenactie ontwikkeld. BRICKS is een onderzoeksconsortium van het Centrum voor Wiskunde en Informatica, NWO, TU Eindhoven, TU Delft, Universiteit Twente en Universiteit Utrecht.

Afzender: Martine.Roeleveld@cwi.nl

De studiedag VO-HO aansluiting wiskunde op 23 april is er op gericht een nadere analyse te maken en stappen te zetten richting oplossingen voor de geconstateerde doorstroomproblemen. Een analyse die uitgevoerd wordt door koppels van docenten wiskunde uit het hoger onderwijs (hbo en wo) en uit het voortgezet onderwijs, in workshops en plenaire lezingen. De dag zal afgesloten worden met een paneldiscussie. Deze studiedag wordt gezamenlijk georganiseerd door NKBW (Nationale Kennisbank Basisvaardigheden Wiskunde) en SIGMA (Special Interest Group Mathematics Activities). Meer informatie: www.nkbw.nl

Info en inschrijven via de surf website

Vrijdag 27 april 2007 komen drie pioniers op het gebied van de speltheorie bijeen op de Universiteit Antwerpen: John F. Nash Jr., Harold Kuhn en Reinhard Selten. John F. Nash Jr. ontvangt op 26 april een eredoctoraat van de Universiteit Antwerpen. Nobelprijswinnaar Nash is vooral bekend van het Nash-evenwicht in de niet-coöperatieve speltheorie. Bij het grote publiek is hij bekend van de Hollywoodfilm 'A Beautiful Mind', die geïnspireerd is op zijn leven.

Het programma van het John Nash Symposium is te vinden op de website van de Faculteit Toegepaste Economische Wetenschappen van de Universiteit Antwerpen: http://www.ua.ac.be/tew .

Het Hermann Wesselink College uit Amstelveen (HWC) heeft de Scholenprijs van de Nederlandse Wiskunde Olympiade gewonnen. De Scholenprijs gaat naar de school met de hoogste somscore van de beste vijf leerlingen. Het maximum aantal te behalen punten is 180. Het HWC haalde een somscore van 123 punten en bleef daarbij de concurrenten nipt voor. Het Stedelijk Gymnasium Leiden haalde 121 punten en het Stedelijk Gymnasium Nijmegen (de winnaar van de Scholenprijs van vorig jaar) haalde 120 punten. Op donderdag 19 april zal het bestuur de Scholenprijs uitreiken aan de wedstrijdleider van het HWC, Frank Heierman.

Dit jaar hebben 185 scholen meegedaan met in totaal 2742 leerlingen. Dat is een forse stijging in vergelijking met voorgaande jaren. Dit is het tweede jaar dat de wedstrijd voor een deel uit vijfkeuze-vragen bestaat en dit lijkt aan te slaan bij leraren en leerlingen. Er waren dit jaar drie leerlingen die de maximale score van 36 punten wisten te behalen. En ook dit jaar heeft het Zuyderzee College uit Emmeloord weer de meeste deelnemers, maar liefst 182 leerlingen bogen zich daar over de opgaven van de 1e ronde!
De leerlingen met 20 punten of meer zullen worden uitgenodigd voor de tweede ronde, die op 14 september in Eindhoven zal worden gehouden. De beste leerlingen van de 2e ronde zullen vervolgens worden getraind en zes van hen gaan naar de Internationale Wiskunde Olympiade in Spanje in juli 2008.

Rijk aan betekenis, een visie op vernieuwd wiskundeonderwijs is de titel van het zogeheten visiedocument van de commissie Toekomst WiskundeOnderwijs cTWO, die als vernieuwingscommissie fungeert voor de curriculumherziening havo/vwo van 2011. Het boekje vormt het uitgangspunt voor de inhoudelijke ontwikkeling van concept-examenprogramma's wiskunde ABCD. Aan de orde komen onder meer de doelen van het wiskundeonderwijs, de rol van contexten en ICT en de positie van de docent. Het boekje is aan te vragen via info@ctwo.nl en te downloaden via www.ctwo.nl (onder publicaties).

Op 22 maart 2007 werd in Oslo bekend gemaakt dat de Abelprijs dit jaar is gewonnen door de 67-jarige Srinivasa S.R. Varadhan. De van oorsprong Indische wiskundige Varadhan ontvangt de prijs, een bedrag van 6 miljoen Noorse kronen (755.000 euro) voor zijn fundamentele bijdragen in de kansrekening, in het bijzonder voor die van de ‘theorie van grote afwijkingen’ (large deviations). Op 22 mei wordt de prijs uitgereikt door de koning van Noorwegen.
Varadhan werkt sinds 1963 op het Courant Institute of Mathematical Sciences van de universiteit in New York. Ook Peter Lax, Abelprijswinnaar in 2005, is afkomstig van het Courant Institute. Het is een van de belangrijkste onderzoekscentra van toegepaste wiskunde ter wereld.

Onlangs hebben drie middelbare scholieren, Jesse Hoekstra, Willem Schilte en Petra Alkema een zeer bijzonder magisch vierkant gemaakt, het HSA-vierkant genaamd. Volgens hun begeleider Arno van den Essen is dat in de wereld der magische vierkanten net zo’n sensatie is als het RSA-cryptosysteem dat was in de zeventiger jaren van de vorige eeuw.

Ionica Smeets en Jeanine Daems hebben op 20 maart met hun weblog Wiskundemeisjes in twee categorieën een Dutch Bloggie gewonnen. De Dutch Bloggies zijn de Nederlandse awards voor weblogs en worden jaarlijks uitgereikt in twaalf categorieën.
Wiskundemeisjes is winnaar in de categorieën 'beste themalog' en 'best geschreven weblog'. Uit het juryrapport van beste themalog: "Eentje die er met kop en schouders bovenuit stak. Die vooral opviel vanwege originaliteit en creativiteit. Ionica Smeets en Jeanine Daems zijn De Wiskundemeisjes en zij doen alles wat wiskundemeisjes moeten doen. Op hun log keren zij hun formele wetenschap binnenste buiten, gooien het in de lucht en vangen het weer op, maken het persoonlijk, kleden het aan en uit. Ze spelen, schrijven, linken, informeren en amuseren." En uit het juryrapport van best geschreven weblog: "De manier waarop ze de wereld bekijken en beschrijven is origineel. Ze schrijven direct, pakkend en zonder clichés."
De weblog van Ionica en Jeanine, beiden promovendus aan de Universiteit Leiden, was ook genomineerd in de categorie 'beste weblog'. In deze categorie ging de prijs echter naar GeenStijl.

In Groot-Britannie is ophef ontstaan nadat dagblad The Times de praktijken van een belspelletje aan de kaak heeft gesteld. Het spelletje in kwestie is 'Make your Play', dat onder het kopje 'Add the pence' de volgende vraag stelde: "Two pounds, 25p, £1.47, 16p, Fifty pence". De nachtelijke kijker werd 30000 pond in het vooruitzicht gesteld als hij voor 75 pence zou bellen en het goede antwoord raadde. Drie uur (!) na het vraagstuk kwam het antwoord op de proppen: het getal 506, zonder verdere uitleg.

The Times heeft het vraagstuk vervolgens onder meer voorgelegd aan Marcus du Sautoy, hoogleraar in de wiskunde aan de universiteit van Oxford. Na beraad met collega's het resultaat: niemand snapte er iets van.

De zender ITF die 'Make tour Play' uitzendt, is inmiddels met een complexe uitleg gekomen, die op de site van The Times staat.

Volgens De Volkskrant van woensdag 14 maart zijn twintig formele klachten ingediend tegen 'Make your Play'.

Zie ook
http://www.timesonline.co.uk
http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/games_and_puzzles/article1499693.ece

Op 1 april aanstaande gaat de volgende aflevering van de wiskundeboekenveiling van het Wereldwiskunde Fonds weer van start. Ook deze keer is het mogelijk om niet alleen wiskundeboeken aan te schaffen via het WWW maar ook te verkopen. Degenen die zelf boeken willen aanbieden, kunnen contact opnemen met de WWW-veilingmeester Christian Bokhove via cbokhove@quicknet.nl. Verzoek is in dat geval ruim voor 1 april met Christian te mailen zodat bij de aanvang van de veiling alle materiaal aangeboden kan worden.
Voor meer informatie over de veiling en de doelstellingen van het WwF verwijzen we graag naar http://www.nvvw.nl/ (doorklikken via WwF en Wereld Wiskunde Web) en/of http://www.wiskundeveiling.nl. Op dit laatste adres treft u ook nog meer achtergrondinformatie over het WwF. Met name enkele recente projecten worden aldaar wat nader beschreven.

Met vriendelijke groet,
Ger Limpens, namens het Wereldwiskunde Fonds

Bruno Ernst (pseudoniem van J.A.F.de Rijk, 1926) is de oprichter van de Volkssterrenwacht Simon Stevin te Oudenbosch, later Hoeven (N.-Br.), iniatiefnemer van de Nederlandse Zonnewijzerkring, oprichter van het natuurkundetijdschrift Archimedes en het wiskundetijdschrift Pythagoras.

Hij heeft inmiddels de 81-jarige leeftijd bereikt en om zijn verdiensten voor het onderwijs en de wetenschapspopularisatie niet ongemerkt te laten passeren organiseren de opleidingen sterrenkunde, wiskunde en natuurkunde van de Universiteit Leiden een middagsymposium vanaf 13:00u op vrijdag 30 maart a.s., in het J.H. Oort-gebouw te Leiden.
Dit symposium is met name bedoeld voor leraren wis- en natuurkunde, maar ook andere belangstellenden zijn welkom.
Deelname en lunch (12.00u) zijn kosteloos, na aanmelding. Er is ruime gratis parkeergelegenheid aanwezig.

Vandaag gaat ‘Reken mee met abc’ van start: een unieke wiskundewedstrijd waaraan iedereen, van jong tot oud, kan meedoen. Via de gelijknamige website kan worden meegerekend aan het zogenoemde abc-vermoeden, een nog onopgelost probleem in de getaltheorie. Puzzelaars, scholieren, en deelnemers die hun computer toch niet de hele dag gebruiken, kunnen proberen kampioen te worden en daarmee bekendheid verwerven in deze tak van wetenschap. Als veel vrijwilligers gaan meedoen, hopen wiskundigen van de Universiteit Leiden meer inzicht te krijgen in het abc-vermoeden.

From news:sci.math - 2007-01-15 14:41 CET
==================================================================================
TwinPrimeSearch and PrimeGrid, two distributed computing projects, have
found the largest known twin primes, today:
(i.e. January 15th 2007 - JEMebius)

2003663613 * 2^195000 - 1
2003663613 * 2^195000 + 1

The numbers have 58711 decimal digits.
==================================================================================

In tegenstelling tot wat gebruikelijk was heeft het ministerie van OCW enkele ingrijpende wijzingingen aangebracht op de nieuwe concept examenprogramma's zoals die door diverse commissies waren opgesteld. Vooral bij het examenprogramma wiskunde A vwo is ingegrepen. Differentieren moet in het CE getoetst worden, en en Grafen en Matrices worden keuzeonderwerp. Door deze ingreep zou ook bij wiskunde A (vwo)bijna 100% van de stof getoetst worden in het CE. Bij wiskunde-C verdwijnt het onderwerp Toetsen van Hypothesen Aanleiding voor de aanpassingen is het rapport van de resonanscommissie.

In oktober 2004 heeft de minister van OCW een commissie Natuurprofielen ingesteld. En in februari 2005 een commissie Maatschappij-profielen. De minister gaf een opdracht voor twee termijnen: één voor de korte termijn over een beperkt aantal concrete problemen, en één voor de langere termijn over de hoofdlijnen van de profielen.

De commissies hebben sinds kort een eigen website, die geredigeerd wordt door de SLO.

De website is bedoeld voor alle Nederlanders in het algemeen en voor docenten in de Tweede Fase van het voortgezet onderwijs in het bijzonder.

Op de website is ook hun jongste (ontwerp)advies te bekijken/downloaden/becommentarieren.

Het FIsme heeft een reactie gegeven op het rapport van de resonansgroep wiskunde. Daarin komt naar voren dat het FIsme van mening is dat het er sterk op lijkt dat de resonansgroep het wiskundeonderwijs alleen vanuit het aspect van doorstroomrelevantie wil bezien en een vereenvoudigde voorstelling van de vaardighedenproblematiek in het onderwijs geeft.

Alle vraagstellingen die de Studiegroep Wiskunde en Industrie zal behandelen zijn bekend. Een grote groep wiskundigen buigt zich van 29 januari tot 2 februari over zes problemen waar het bedrijfsleven mee kampt.

“Hoe kan een MRI-scanner binnen enkele minuten zo per patiënt ingesteld worden, dat er een optimaal beeld verschijnt?” wil het UMC weten. Ook KLM vraagt de wiskundigen een probleem aan te pakken: volgens welk model kan KLM het beste bemanning achter de hand houden om onverwachte extra vluchten of uitval van bemanning op te vangen? Naast deze twee voorbeelden hebben de ING-bank, het AMC, ASML en Innogrow ook vragen aan de mathematici voorgelegd.

Het evenement vindt plaats in Utrecht, op de universiteitscampus de Uithof, Budapestlaan 6. Voor meer informatie en om in te schrijven, bezoek de onderstaande website.

Het boek Afrika + Wiskunde van Dirk Huylebrouck is nu opnieuw beschikbaar via VUBPRESS (http://www.vubpress.be). De eerste druk van dit boek (waaraan zowel in Nederland als in België enthousiaste recensies werden gewijd) was binnen een mum van tijd uitverkocht. De vraag naar dit boek bleef echter groot, ook al omdat het centraal staat in de theatervoorstelling Afrika+, waarin wereldmuziek en wiskunde hand in hand gaan. Dit rijkelijk geïllustreerde boek gaat dieper in op oeroude rekenspelletjes, eeuwenoude Afrikaanse logica en multiculturele wiskunde. Het spitst zich vooral toe op het Ishangobeentje, een 22.000 jaar oud bot met wiskundig intrigerende kerven dat momenteel bewaard wordt in het Elsense Museum voor Natuurwetenschappen. De auteur verdedigt een nieuwe hypothese van Belgisch kandidaat-astronaut Pletser, dat dit bot geen maankalender is, noch getuigt van een rekenspel met priemgetallen, maar een eenvoudige telstaaf is, van een volk dat op een niet-Westerse wijze telde. Meer informatie over dit boek vindt u op de website van VUBPRESS.

Het bestuur van de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren (NVvW) heeft op 22 november 2006 een reactie gezonden aan de Minister van OCW en de Vaste Kamercommissie onderwijs op het
'Standpunt concept syllabi vanaf 2007'
van de Resonansgroep wiskunde (Commissie Van de Craats).

Voor de tekst van de reactie zie onderstaande link (Meer info).

In januari 2006 hebben 2192 leerlingen meegedaan aan de eerste ronde van de Nederlandse Wiskunde Olympiade. Ruim honderd leerlingen zijn vervolgens uitgenodigd voor de tweede ronde in september van dit jaar op de TU Eindhoven. De tien deelnemers met de hoogste score en dus de prijswinnaars van de Nederlandse Wiskunde Olympiade van dit jaar zijn:

1. Wouter Berkelmans (Barlaeus Gymnasium Amsterdam)
2. Milan Lopuhäa (Gymnasium Felisenum Velsen-Zuid)
3. Raymond van Bommel (College Hageveld Heemstede)
4. Kyndylan Nienhuis (St. Ignatiusgymnasium Amsterdam)
5. Milo van Holsteijn (RSG Pantarijn Wageningen)
6. Remy van Dobben de Bruyn ( Stedelijk Gymnasium Leiden)
7. Hilje Doekes (RSG Pantarijn Wageningen)
8. Rogier Huurman (Stedelijk Gymnasium Nijmegen)
9. Yvette Welling (O.S.G. Erasmus Almelo)
10. Wouter Zomervrucht (Sted. Dalton Lyceum Dordrecht)

Zij kregen op vrijdag 10 november hun prijs uitgereikt op de TU Eindhoven. Onder belangstelling van ouders, familie, vrienden en andere genodigden werden ze in het zonnetje gezet voor deze bijzondere prestatie. Na afloop van de prijsuitreiking en de borrel begon voor hen en voor zeven andere geselecteerde leerlingen al een trainingsweekend. Door middel van verschillende trainingsweekenden en lesbrieven worden deze leerlingen voorbereid op de 48e Internationale Wiskunde Olympiade, die gehouden zal worden van 23 tot 31 juli 2007 in Hanoi, Vietnam.

De Resonansgroep wiskunde heeft zich op verzoek van de Tweede Kamer uitgesproken over de concept-syllabi voor de centrale schriftelijke examens wiskunde havo en vwo in de periode 2007 en later. Zij pleit in haar reactie voor het splitsen van deze wiskunde-examens in twee delen: een deel dat zonder grafische rekenmachine en formulekaart wordt afgenomen, en een deel waarbij die hulpmiddelen wél zijn toegestaan. Zij denkt dat hierdoor de aansluitingsproblemen wiskunde die zich thans in vrijwel alle sectoren van het hoger onderwijs voordoen, effectief kunnen worden bestreden.
Naast het splitsen van de eindexamens pleit de resonansgroep ervoor dat het ontwikkelen van reken- en formulevaardigheid weer als een rode draad door het gehele wiskundeonderwijs gaat lopen. Ook stelt zij voor de rol van contexten in het wiskundeonderwijs te heroverwegen.

In september zijn er 104 studenten aan een bedrijfswiskunde-opleiding aan een hogeschool begonnen; vorig jaar waren dat er 95, een stijging van 9%. De groei van de afgelopen jaren zet dus door, al is de situatie bij de afzonderlijke opleidingen wat fluctuerend. De grootste opleiding is die aan de Hogeschool van Amsterdam met 43 eerstejaars studenten, vorig jaar waren dat er 32. Bij Fontys in Tilburg en bij de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden steeg het aantal, bij de Hogeschool Holland in Diemen en aan de Haagse Hogeschool (vestiging Rijswijk) daalde het.

Onderstaand een compleet overzicht, per opleiding worden de aantallen eerstejaarsstudenten bij bedrijfswiskunde in 2005 en 2006 gegeven. De aantallen van 2006 zijn vetgedrukt.

Fontys Hogeschool Tilburg 12 - 17
Haagse Hogeschool (Rijswijk) 24 - 20
Hogeschool INHOLLAND (Diemen) 18 - 10
Hogeschool van Amsterdam 32 - 43
Noordelijke Hogeschool Leeuwarden 9 - 14
Totaal 95 - 104


Noot: Deze cijfers zijn gebaseerd op de werkelijke aantallen, zoals gerapporteerd door de coördinatoren van de opleidingen bedrijfswiskunde.

Samen leren in een Europese context en op een boeiende manier meetkunde ontdekken kan met het "graancirkelproject" ! Studenten uit verschillende Europese landen reconstrueren stap voor stap de intrigerende patronen van graancirkels (crop circles). Hierbij wordt gebruik gemaakt van software voor dynamische meetkunde. Een volledig uitgewerkt lessenplan is te downloaden op de website en is ondertussen beschikbaar in 12 Europese talen. Deze "crop circle challenge" werd o.a. bekroond met de eerste Europese E-twinning prijs. (www.etwinning.net) Bovendien werd Ivan De Winne met dit project geselecteerd voor de actie "Jij bent Flanders Future" als creatief rolmodel (www.jijbentflandersfuture.be) Een mooi voorbeeld van het populariseren van wiskunde !

Paul Halmos (1916-2006) passed away October 2 in Los Gatos, California. He was the author of more than a dozen books, many of them familiar to mathematicians around the world, and was acknowledged for his expository skill, both in writing and speaking. He received many awards during his lifetime, including the AMS Steele Prize (1983, for his many graduate texts) and the MAA Gung and Hu Award (2000, for distinguished service to mathematics). For many years, he was active in the governance of the AMS, serving in many positions including as vice-president (1981-82). ===== Bericht letterlijk overgenomen van de American Mathematical Society =====

Door de Universiteit Twente, de TU's Delft en Eindhoven en de Radboud Universiteit is een gemeenschappelijke website in de lucht gebracht, www.wiskundeDsteun.nl, waarop deze instellingen (bij)scholingscursussen wiskunde D aankondigen.

Deze cursussen, bedoeld voor vwo-docenten van scholen die in 2007 met wiskunde D willen starten, worden gegeven door de regionale steunpunten van genoemde instellingen.

De scholing, in vijf bijeenkomsten, gaat in op elk van de domeinen Meetkunde, Dynamische modellen, Statistiek en kansrekening, als ook op Wiskunde in wetenschap.

In de WiskundE-brief van 1 oktober staat een onjuiste kop boven het artikel over de veldraadpleging over het visie-document van de Ctwo. Daaruit zou opgemaakt kunnen worden dat het (uitsluitend) gaat over wiskunde-D. Het onderwerp is echter veel breder en omvat in ieder geval alle nieuwe wiskundeprogramma's voor de bovenbouw, maar heeft ook betrekking op de onderbouw van het v.o. De veldraadpleging vindt plaats op woensdag 11 okober (zie agenda). Aanmelden: uiterlijk 8 oktober bij L.Leusink@slo.nl.

UITZENDING Teleac, Hoe?Zo! De wetenschap van alle dag 26 september 2006 Complexe netwerken Wat hebben het World Wide Web en de verspreiding van het hiv-virus met elkaar gemeen? Op het eerste gezicht weinig. Toch zijn beiden voorbeeld van complexe netwerken die wiskundig gezien hetzelfde in elkaar zitten. Voor Remco van der Hofstad, hoogleraar kansrekening aan de Technische Universiteit Eindhoven is het een uitdaging om zo goed mogelijk te begrijpen hoe deze complexe netwerken functioneren. In Hoe?Zo! een gesprek. http://www.teleac.nl/radio/index.jsp?nr=134903&news_nr=1016169 Klik op 'beluister deze uitzending' (het interview met Remco van der Hofstad begint na ongeveer een kwartier)

Op 21 september 2006 werd op het Centrum voor Wiskunde en Informatica het online Biografisch Woordenboek van Nederlandse Wiskundigen (BWNW) voor de hele wereld toegankelijk gemaakt. In het woordenboek komen bekende namen voor, zoals Christiaan Huygens, L.E.J. Brouwer en Simon Stevin. Ook staan er namen in van minder bekende, maar belangrijke Nederlandse wiskundigen, die misschien wel het meeste recht hebben op een vermelding in het nieuwe online woordenboek, omdat ze nog nergens anders op het internet een plekje hebben bemachtigd. Alex van den Brandhof werkte de afgelopen twee jaar aan het BWNW in het kader van het NWO-programma 'leraar-in-onderzoek', bedoeld voor eerstegraads leraren wiskunde. Voor de voortzetting van het project wordt gezocht naar een nieuwe enthousiaste medewerker. Guido Schmeits schreef voor Kennislink een artikel over de opening van het BWNW.

Op 12 september verscheen het boek 'Magische vierkanten: van Lo-Shu tot sudoku' van Arno van den Essen, waarin hij de fascinerende geschiedenis van magische vierkanten beschrijft. Bovendien bevat het een primeur: de auteur is er in geslaagd de methode te vinden waarmee Benjamin Franklin in één avond een serie magische vierkanten wist te maken die zo ingewikkeld waren dat ze wiskundigen eeuwenlang hoofdbrekens hebben bezorgd.
Arno van den Essen, als wiskundige verbonden aan de Radboud Universiteit te Nijmegen, maakte bij het schrijven van dit boek gebruik van een speciaal procédé: 'Ik telefoneer veel met een bevriende wiskundige in Parijs. Om die gesprekken soepel te laten verlopen, heb ik de "telefoonwiskunde" uitgevonden. Daarmee bedoel ik die wiskunde die je met woorden kunt beschrijven, zonder meteen je toevlucht te hoeven nemen tot formules. Grote wiskundigen als Euler en Hilbert waren daar meesters in. Dit boek is dan ook vrijwel formule-vrij.'

Afgelopen zomer, tijdens het Internationaal Wiskundig Congres in Madrid, presenteerde Vishnu Kumar Gurtu, een 66-jarige professor van het Laxminarayan Institute of Technology van de Nagpur University te India, oplossingen voor twee nieuwe bewijzen van de beroemde Laatste Stelling van Fermat. Een van de bewijzen van Gurtu maakt slechts gebruik van wiskundige methoden die al in Fermats tijd bekend waren, waaronder de 'methode van oneindige descent'. Het is niet ondenkbaar dat áls Fermat inderdaad een bewijs voor zijn stelling had, Gurtu's idee op hetzelfde neerkomt. Gurtu's andere bewijs berust op modernere technieken uit de wiskunde. Gurtu gebruikte methoden die anderen, inclusief grote wiskundigen als Euler, Gauss, Dirichlet en Legrende, links lieten liggen.
Gurtu kwam in 1998 ook al met een 'bewijs' voor de Laatste Stelling. Dat bleek niet waterdicht, maar nu - acht jaar later - beweert de gepensioneerde Gurtu dat alle gaten zijn gedicht. De tijd zal leren of we inderdaad één of twee nieuwe bewijzen bij kunnen schrijven, of dat Andrew Wiles nog steeds als enige een bewijs van 'Fermat' op zijn naam heeft staan.

Sinds 4 september 2006 kennen we een nieuw priemgetal: 2^32.582.657 - 1. Dit is een Mersenne-priemgetal, dat werd gevonden in het kader van GIMPS (Great Internet Mersenne Prime Search), een project waarbij duizenden vrijwilligers de ongebruikte rekencapaciteit van hun computer beschikbaar stellen voor via internet gedistribueerde berekeningen. GIMPS bestaat sinds januari 1996.
Met 9.808.358 cijfers is 2^32.582.657 - 1 net te klein om in aanmerking te komen voor de 100.000 dollar, die de organisatie van GIMPS uitlooft voor de eerste die een Mersenne-priemgetal van ten minste tien miljoen cijfers vindt. Het werd gevonden door Curtis Cooper en Steven Boone, die ook al het vorige Mersenne-priemgetal vonden, in december 2005. De afgelopen week vond verificatie van het nieuwe getal plaats. Op 11 september bleek dat Cooper en Boone inderdaad hun vorige record hebben gebroken.
Er zijn nu 44 Mersenne-priemgetallen bekend, waarvan tien in het kader van GIMPS zijn gevonden. Of er oneindig veel Mersenne-priemgetallen bestaan, is een open probleem in de wiskunde.

Op 23 augustus heeft minister Van der Hoeven de Resonansgroep wiskunde geïnstalleerd. Daarmee gaf zij uitvoering aan een met algemene stemmen aanvaarde Tweede-Kamermotie. De Resonansgroep zal de plannen die de Vernieuwingscommissie wiskunde (cTWO, commissie Siersma) ontwikkelt voor de wiskunde op havo en vwo voor de periode vanaf 2010 beoordelen op relevantie voor de doorstroming naar hbo en universiteit. Daarnaast zal de Resonansgroep zich ook uitspreken over de programma's voor de tussenliggende periode 2007-2010.

De Resonansgroep is samengesteld uit studenten en docenten uit het hoger onderwijs die direct betrokken zijn bij de aansluitingsproblematiek. De voorzitter is prof.dr. Jan van de Craats (UVA, OU).

Van zonnezeilen met fotonen tot het ontstaan van tsunami's: de zestigste vakantiecursus voor wiskundeleraren heeft actuele wiskunde als onderwerp. Het doel van de cursus is om via docenten scholieren voor de wiskunde te enthousiasmeren. De vakantiecursus wordt georganiseerd onder auspiciën van de Nederlandse Vereniging voor Wiskundeleraren in samenwerking met het Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI) in Amsterdam. Hij vindt plaats in Eindhoven op 25 en 26 augustus en in Amsterdam op 1 en 2 september.

Hoe kunnen kleine apparaten zoals mobieltjes met wiskundige technieken beveiligd worden? Welke technieken worden gebruikt bij Geografische Informatie Systemen? Waarom wordt het ABC-vermoeden de 'laatste heilige graal van de wiskunde' genoemd? Wat is de rol van wiskunde bij derivaten (zoals opties) in de financiële wereld? Hoe helpt wiskunde bij het slim winnen van olie die tot nu toe niet gemakkelijk uit de grond gehaald kon worden? Deze en andere onderwerpen uit het nieuws komen tijdens de tweedaagse cursus aan bod. Spinoza-prijswinnaar Lex Schrijver zal in Amsterdam spreken over zijn onderzoek, dat gebruikt is voor roosteroptimalisatie bij de Nederlandse Spoorwegen.

De vakantiecursus startte in 1946, het oprichtingsjaar van het Mathematisch Centrum dat nu Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI) heet. Tot nu toe is de cursus elk jaar georganiseerd, behalve toen in 1954 het International Congress of Mathematicians in Amsterdam was.

Op 22-8-2006 werden tijdens het Internationaal Wiskundig Congres in Madrid de winnaars van de Fields Medal bekendgemaakt: Andrei Okounkov, Grigori Perelman, Terence Tao en Wendelin Werner. De Fields Medal wordt sinds 1936 elke vier jaar uitgereikt aan ten hoogste vier wiskundigen. Met de Abelprijs, die sinds 2003 eenmaal per jaar wordt uitgereikt, is het de belangrijkste prijs voor wiskundigen.
Okounkov kreeg de prijs voor zijn werk waarin hij kansrekening, representatietheorie en algebraïsche meetkunde met elkaar verweeft. Perelman kennen we van zijn vermeende bewijs van het Poincaré-vermoeden dat hij eind 2002 als preprint op internet zette. Tao heeft baanbrekende resultaten geboekt in de partiële differentiaalvergelijkingen, combinatoriek en getaltheorie. Werner heeft onderzoek gedaan op het gebied van de kansrekening en complexe analyse, met moderne toepassingen in de natuurkunde.
Opmerkelijk is dat Perelman heeft bedankt voor de eer. Hij was daarom niet aanwezig bij de feestelijkheden. Hij is wars van media-aandacht en schijnt niet geïnteresseerd te zijn in prijzen.
Drie jaar lang hebben wiskundigen zich het hoofd gebogen over Perelmans bewijs. In 2000 loofde het Clay Mathematics Institute een miljoen dollar uit voor degene die een van de zeven zogenaamde millennium problems, waar het Poincaré-vermoeden er een van is, weet op te lossen. Maar de geniale Rus zal de miljoen dollar vermoedelijk aan zijn neus voorbij laten gaan.

Al sinds een jaar of vijftien daalt het aantal wiskundestudenten. Hierdoor dreigt de Nederlandse wiskunde haar sterke positie te verliezen. Om het tij te keren investeren NWO en de ministeries van EZ en OCW 10 miljoen euro in de vorming van wiskundeclusters: dynamische onderzoeksgroepen van substantiële omvang, waarbinnen hoogleraren en senior staf hun discipline ontwikkelen, nieuwe toepassingsgebieden verkennen en jonge onderzoekers opleiden. Op 10 oktober zal minister Van der Hoeven het derde cluster officieel lanceren.
Tijdens een feestelijke bijeenkomst zullen de Wiskundeclusters zich presenteren en gaat het derde cluster Meetkunde en Quantumtheorie (GQT) officieel van start. Voorafgaand aan de officiële lancering van het cluster, vindt een wetenschappelijk bijeenkomst plaats over enkele aan het GQT-cluster gerelateerde onderwerpen op het gebied van fundamentele wiskunde. Wij nodigen u van harte uit om op deze dag aanwezig te zijn. U kunt zich voor de bijeenkomst aanmelden op http://www.nwo.nl/bijeenkomstwiskundeclusters. Op deze website vindt u tevens meer informatie over het programma.

De Nederlandse delegatie die heeft deelgenomen aan de 13e Internationale Universitaire Wiskunde Competitie in Odessa heeft vijf derde prijzen en twee eervolle vermeldingen behaald. Het evenement vond plaats van 20 tot en met 26 juli 2006. 240 Studenten afkomstig van 72 universiteiten uit heel de wereld moesten in twee dagen twaalf opgaven zien te kraken. Het Nederlandse team bestond uit zeven deelnemers. De vijf derde prijzen gingen naar Iris Smit en Victor Pessers (beide 2e jaars UvA) en Esther Bod, Sjoerd Boersma en Johannes Steenstra (resp. 3e, 1e en 1e jaars UU). De NL teamleider was Fokko van de Bult (fjvdbult@science.uva.nl). Overall winnaar was Oleksander Rybak uit Kiev (204 van de 240 punten).

De wiskunde-examenprogramma's voor havo en vwo zijn voor de Tweede Fase 2007 herzien. De SLO heeft handreikingen voor de schoolexamens van de nieuwe programma's geschreven, twee voor het HAVO ( wiskunde A en B), en drie voor het VWO (wiskunde A, B en C). De concept versies van deze handreikingen zijn te vinden op www.slo.nl. De auteurs (Jenneke Kruger, Nico Alink en Iris van Gulik) stellen u graag in de gelegenheid om op deze handreikingen te reageren. Daarvoor kunt u het document 'Vragen voor de veldraadpleging' downloaden en de ingevulde vragenlijst per e-mail terug sturen: voor Wiskunde A en C kan dat naar Nico Alink (n.alink@slo.nl) en voor Wiskunde B naar Iris van Gulik (i.vangulik@slo.nl). Reacties kunt u tot 15 juli mailen

De drie wiskundeclusters DIAMANT, NDNS+ en GQT zetten samen de lezingencyclus "Wiskundeclusters en de samenleving" op, om mensen die in bedrijfsleven of overheid met wiskundige problemen te maken hebben in contact te brengen met elkaar en met academische wiskundigen. Eens in de paar maanden is er zo'n lezingen(mid)dag, telkens met een ander thema. DIAMANT doet op 19 juni de aftrap met een middag over Security.

Wiskundige Jan van de Craats heeft de NWO Eurekaprijs gewonnen voor het beste oeuvre op het terrein van wetenschapscommunicatie.
Jan van de Craats is emeritus hoogleraar wiskunde aan de Koninklijke Militaire Academie in Breda, hoogleraar wiskunde en maatschappij aan de Universiteit van Amsterdam en hoogleraar didactiek van de wiskunde aan de Open Universiteit. Naast zijn werk zet hij zich al jarenlang in voor popularisering van wiskunde.
De jury onder voorzitter Robbert Dijkgraaf was vol lof voor de kwaliteit en diversiteit van zijn activiteiten. Toegankelijke stukken in de krant, trainingen voor deelnemers aan de Wiskunde Olympiade, lezingen over Islamitische wiskunde, verschillende boeken over wiskunde en onlangs nog een webklas over Riemannhypothese.
De prijs bestaat uit een Eurekabeeldje en 12.500 euro.

Alle docenten die wiskunde onderwijzen in het vmbo wordt verzocht hun mening te geven over de veranderingen die vanaf 2007 zullen optreden in het derde en vierde leerjaar vmbo. De veranderingen zijn : de examenprogramma's zijn tekstueel aangepast en (hopelijk) daarmee duidelijker. Voor de drie leerwegen (BB, KB en GL/TL) zijn er aparte documenten gemaakt. Ook zijn er toelichtingen gemaakt bij de verschillende onderwerpen, die aanduiden op welk niveau leerlingen hun kunnen en kennen moeten kunnen tonen. de onderwerpen die in het CE worden getoetst zijn vanaf 2008 vast: meetkunde wordt vanaf 2008 het vaste onderwerp, terwijl statistiek het vaste onderdeel wordt voor het SE. Op de website van CEVO vindt u de mogelijkheid om deel te nemen aan de enquete.

Volgens een recente peiling van het Tweede Fase Adviespunt zijn veel scholen in 2007 van plan wiskunde-D aan te bieden, op de havo afdeling 59 %, bij het Athenemum 69% en op het gymnasium zelfs 73 %. Voor het Nieuwe Beta-vak Natuur Leven en Technologie liggen deze percentages wat lager: resp. 45,53 en 55

Betere planningen voor het spoor door de inzet van wiskundige modellen – dit beschrijft Gabor Maroti van het Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI) in Amsterdam in zijn proefschrift, waarop hij op woensdag 12 april 2006 aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) promoveert. Maroti onderzocht verschillende optimaliseringsprogramma’s voor de planning van rijdend materieel op korte en middellange termijn. Daarbij keek hij zowel naar efficiency als robuustheid (het bestand zijn tegen verstoringen) en het serviceniveau voor de klanten (hun kans op een zitplaats). Met de modellen kan NS deze aspecten kwantitatief vergelijken en een goede balans kiezen. De onderzoeker beschrijft een besparing van miljoenen euro's, gerealiseerd dankzij inzet van een van zijn modellen bij NS.

Op dinsdagmiddag 11 april vindt er bij de Universiteit Twente een studiemiddag plaats voor VWO- en WO- wiskundedocenten. Het thema is "Leervormen", met welke didactiek bereiken wij onze leerlingen/studenten? Voor het volledige programma, zie onze website http://onderwijs.math.utwente.nl/Voorlichting/Activiteitenagenda/

Kan er een 3D-beeld gemaakt worden van alle posities van individuele atomen in kleine kristallen? Met zijn presentatie over nieuwe wiskundige technieken om deze beelden te maken, won Joost Batenburg - onderzoeker van het Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI) - de eerste Philips Mathematics Prize voor promovendi. Zes finalisten streden om de prijs tijdens het Nederlands Mathematisch Congres 2006 in Delft, op 28 maart 2006.

De jury - Rien Kaashoek, Piet Wesseling en Willem van Zwet - prees het feit dat Batenburgs wiskundige onderzoek nauw verbonden is met de moderne natuurkunde. Emile Aarts (Philips Research Laboratorium Eindhoven) overhandigde een certificaat en 500 euro aan Batenburg, die behalve bij het CWI ook werkt op het Mathematisch Instituut in Leiden.

"Dit onderwerp wordt gezien als de Holy Grail van de elektronenmicroscopie," verklaart Batenburg. "In de materiaalkunde is het van groot belang om de precieze structuur te kennen van nanokristallen. Mijn onderzoek naar afbeeldingen van die structuren helpt inzicht te krijgen in materiaaleigenschappen." Op dit moment is het praktisch onmogelijk een 3D-reconstructie te maken van alle atomen in een kristal. "Bestaande algoritmen vereisen te veel projecties," zegt Batenburg. "De nieuwe subdiscipline 'discrete tomografie' waar ik mee werk houdt zich bezig met beeldreconstructie vanuit een klein aantal projecties, met veel betere resultaten."

Vlak voor de Nationale Wiskunde Dagen 2006 is een aardig boekje verschenen dat aan wiskundedocenten en leraren in het primair onderwijs de mogelijkheid biedt aan hun (reken)lessen een ludieke draai te geven. Met de recente discussies over de vermeende onvoldoende rekenvaardigheid van jonge mensen op de achtergrond, is het boekje een toepasselijke publicatie. Rekenen is immers leuk. “Gegoochel met getallen (& andere ‘wiskundige’ trucs)” bevat een verzameling goocheltrucjes, waarbij getallen en/of rekenkundige eigenschappen een rol spelen. Bij een groot aantal trucs moet er flink gerekend worden. De trucs kunnen ook gewoon door ‘leken’ in de huiselijke kring worden vertoond, maar ze zijn in het bijzonder interessant voor wis- en rekenkundig geschoolden, omdat in de onderdelen “Verklaring“ en “Transfer naar de les” vaak verwezen wordt naar de rekenkundige achtergrond en bepaalde lesstof (deelbaarheidskenmerk van getallen, Rij van Fibonacci, Driehoek van Pascal, cyclische eigenschappen, enz.). De “laatste les voor de vakantie” vullen met iets leuks, is nu geen probleem meer, maar sommige trucs zijn ook goed bruikbaar als energizer. Het boekje is geschreven door wiskundedocent Job van de Groep, die ook amateur goochelaar is en is via de boekhandel te bestellen (€ 5,95) of rechtstreeks bij educatieve uitgever EPN te Houten (ISBN 90-11-09944-3)

Op 23 maart 2006 werd in Oslo bekendgemaakt dat de Abelprijs - de 'Nobelprijs voor de wiskunde', genoemd naar de Noorse wiskundige Niels Henrik Abel (1802-1829) - dit jaar is toegekend aan Lennart Carleson van het Royal Institute of Technology in Zweden. Op 23 mei zal de prijs, een bedrag van 6 miljoen Noorse kronen (750.000 euro), worden uitgereikt.
De 78-jarige Carleson is de vierde Abelprijswinnaar. Hij ontvangt de prijs voor zijn baanbrekende werk op het gebied van de Fourier-analyse en dynamische systemen. Veel vermoedens, die tot de moeilijkste open problemen in de wiskunde werden gerekend, zijn door Carleson opgelost. Ook heeft hij altijd een belangrijke rol gespeeld bij de popularisering van wiskunde in Zweden en toonde hij interesse in de wiskunde op de middelbare school.

Sinds deze week is de nieuwste veilingronde van de WwF-internetboekenveiling, het WereldWiskundeWeb (WWW), gedurende de komende drie maanden 'in de lucht'. Waarvoor uw aandacht bij deze. Er wordt weer veel nieuw materiaal aangeboden en we hopen dat het aanbod ook deze keer zodanig is dat velen van u iets van hun gading zullen aantreffen en ook kunnen bemachtigen. Veel plezier! De WwF-veiling beschikt tegenwoordig over een eigen internet-adres. Dus het WWW is niet alleen bereikbaar via de site van de Nederlandse Vereniging voor Wiskundeleraren: http://www.nvvw.nl/ (doorklikken via WwF en Wereld Wiskunde Web), maar ook via het nieuwe adres www.wiskundeveiling.nl. Op dit adres vindt u trouwens ook nog meer achtergrondinformatie over het WwF. Met name enkele recente projecten worden aldaar wat nader beschreven.

Met vriendelijke groet,
Ger Limpens, namens het Wereldwiskunde Fonds

Vandaag 17 maart is voor het reken- en wiskundeonderwijs een bijzondere dag. Duizenden leerlingen uit de hoogste groepen van het basisschool en uit alle klassen uit het voortgezet doen mee aan de internationale Kangoeroewedstrijd; een reken- wiskundewedstrijd in 28 landen waar vorig jaar 3,4 miljoen leerlingen aan meededen. http://www.math.ru.nl/kangoeroe/
In Garderen op de Veluwe vindt vandaag en morgen voor het zeventiende jaar de finale van de wiskunde Alympiade plaats; een wedstrijd voor leerlingen (met wiskunde A) in de hoogste klassen van Havo en VWO. http://www.fi.uu.nl/Alympiade/
De wiskunde B-dag voor leerlingen in de hoogste klassen van Havo en VWO met wiskunde B is al weer achter de rug. Maar vanmiddag vindt de prijsuitreiking van deze wedstrijd waar meer dan 100 scholen aan meededen plaats. http://www.fi.uu.nl/wisbdag/
Voor leerkrachten in het basisonderwijs zijn gisteren en vandaag de Nationale RekenDagen (in Noordwijkerhout). http://www.fi.uu.nl/rekenweb/rekendagen/
En vorige week (8 maart) was de Grote RekenDag waar meer dan 600 basisscholen aan meededen; een hele dag voor alle groepen in het teken van rekenen.http://www.fi.uu.nl/rekenweb/groterekendag/

Kortom, er is deze periode veel te doen op het gebied van rekenen en wiskunde voor basisscholen en scholen in het voortgezet onderwijs. Allemaal activiteiten waarbij leerlingen bezig zijn met rekenen en wiskunde die anders is dan het boek.

Wat a is dat kun je niet weten. Zo luidt de titel van een zojuist verschenen publicatie over betekenisvolle algebra op school.
Schoolalgebra staat volop ter discussie. Wat is het doel van algebraonderwijs en op welke manier kan dat in de 21ste eeuw worden gerealiseerd?
Moeilijkheden en mogelijkheden van schoolalgebra worden voor verschillende schooltypen en vanuit verschillende invalshoeken besproken. Daarmee geeft het boek een overzicht van recente ontwikkelingen en worden lijnen uitgezet naar de toekomst. Op deze manier kan dit boek een bijdrage leveren aan de vernieuwing van het algebraonderwijs, waaraan blijkens de geluiden uit het veld, grote behoefte bestaat.
De publicatie is verkrijgbaar bij het Freudenthal Instituut, zie www.fi.uu.nl/nl/winkel.

Van 27 maart tot en met 23 april 2006 organiseert de Universiteit van Amsterdam webklassen voor vwo-scholieren. Een webklas is een interactief lesprogramma waarbij je via het internet contact hebt met UvA-docenten en de andere deelnemers. De webklas kost ongeveer tien uur, verdeeld over vier weken. Je kunt het onderwerp van de webklas gebruiken om er studielasturen mee te verdienen of als basis voor een profielwerkstuk.

De webklas wiskunde heeft als onderwerp de Riemann-hypothese, het beroemdste open probleem uit de moderne wiskunde. In deze webklas leer je waar dat probleem over gaat, en tegelijkertijd leer je van alles over priemgetallen, complexe getallen, oneindige rijen, oneindige reeksen en oneindige producten. En over differentiëren en integreren. Je maakt kennis met de meest fantastische en uitdagende stukken wiskunde die er zijn.

Deze webklas is bestemd voor 5/6 vwo met profiel N&G of N&T.

Begeleiding: prof.dr. Jan van de Craats en Roland van der Veen (student wiskunde UvA).

Aanmelden: zie onderstaande site.

Op woensdag 8 maart 2006 is de Grote Rekendag (GRD); een hele dag in het teken van rekenen voor groep 1 tot en met groep 8. Er hebben zich meer dan 600 basisscholen uit heel Nederland (en Belgie) aangemeld en ook Pabo's en scholen uit het voortgezet onderwijs hebben interesse getoond.
De GRD heeft dit jaar het thema "Spelen met Getallen".
Meer informatie en voorproefjes van de GRD 2006 zijn te vinden op de website www.fi.uu.nl/rekenweb/groterekendag/

In de onderbouw speelt de Grote Rekendag zich af in het Grote Getallenbos. In dat bos staan bijzondere bomen, wonen getallen en andere dieren. De activiteiten voor de kinderen gaan niet alleen over aantallen, maar ook over de getallen zelf, over hun vorm, over verschillende manieren om ze te herkennen, enzovoort.

In de middenbouw staat een circuit met activiteiten rond getallen centraal. De leerlingen doen in kleine groepjes verschillende opdrachten rond getallen, zoals uitzoeken welke vormen getallen kunnen aannemen en gaan op zoek naar bijzondere getallen.

In de bovenbouw besteden we aandacht aan bijzondere getallenreeksen in de natuur. De beroemde reeks van Fibonacci staat hierbij centraal. De kinderen gaan eerst zelf op onderzoek uit, door onder andere te meten aan hun eigen lichaam en het tellen van het aantal spiralen in een zonnebloem.

Op donderdag 20 april 2006 vindt voor de vijfde keer de conferentie "Wiskunde en ICT" plaats. Deze dag wordt gezamenlijk georganiseerd door APS en het Freudenthal Instituut en vindt in Utrecht plaats. Dit jaar richten we ons op Havo-VWO docenten (onderbouw en bovenbouw).
De doelstelling van de conferentie is een update te geven van de ontwikkelingen op ICT gebied voor het wiskunde-onderwijs. Deelnemers aan de conferentie krijgen een beeld van de stand van zaken, kunnen ervaringen uitwisselen, kennis maken met (nieuwe) ICT, bijpraten en zelf ervaring opdoen.

Na een plenaire presentatie over de rol van ict in het technisch vervolgonderwijs volgen drie rondes met werkgroepen. De werkgroepen zijn ingedeeld in drie categorieën:
- direct in en uit de klas
- leeromgevingen en minicursussen
- nieuwe ontwikkelingen

Gedurende de dag zijn leerlingen actief in een ICT-atelier en zij zullen hun resultaten aan het eind van de dag kort presenteren.

Er is een folder met meer informatie in een mailing aan alle scholen gestuurd, en u kunt ook meer vinden op de website.

Op vrijdag 20 januari hebben docenten door het hele land de eerste ronde van de Wiskunde Olympiade georganiseerd. In totaal hebben 168 scholen meegedaan en 2192 leerlingen. Dit jaar was de opzet van de Olympiade anders dan voorgaande jaren. Voorheen bestond de wedstrijd uit vijf A-opgaven en vier (moeilijkere) B-opgaven. Dit jaar waren de A-opgaven (acht in totaal) voor het eerst in meerkeuzevorm. De B-opgaven waren nog wel open gesteld.
Op deze nieuwe opzet hebben we enthousiaste reacties gekregen, zowel van docenten als van leerlingen. De leerlingen hebben ook goed gescoord, er waren zelfs 9 leerlingen met de maximale score (36 punten)!
Dit jaar heeft het Stedelijk Gymnasium Nijmegen de scholenprijs gewonnen. De beste vijf deelnemers van deze school scoorden bij elkaar maar liefst 155 punten. Ze worden op de voet gevolgd door de winnaar van de scholenprijs van vorig jaar: het St Ignatiusgymnasium Amsterdam met 151 punten.
Ook dit jaar had het Zuyderzee College uit Emmeloord weer de meeste deelnemers, maar liefst 130 leerlingen bogen zich daar over de Olympiade-opgaven.
Leerlingen met een score van 25 punten of hoger zullen worden uitgenodigd voor de 2e ronde, die half september aan de TU Eindhoven wordt gehouden. De beste leerlingen van de 2e ronde zullen vervolgens worden getraind en zes van hen mogen het opnemen tegen leeftijdsgenoten uit de hele wereld tijdens de Internationale Wiskunde Olympiade in Vietnam in juli 2007.

Nu (afgelopen dinsdag) de betreffende motie (nr 32) met algemene stemmen is aangenomen, zijn de plannen vanaf 2007 voor de wiskunde B (tweede fase) als volgt. Zowel op vwo als havo gaat het Centraal Examen over de gehele stof. Het plan was oorspronkelijk dat het over 60 % zou gaan, en de overige 40% alleen in het Schoolexamen zou worden getoetst. Verder zijn de urenaantallen als volgt: HAVO 360 slu ( Nu bij B1,2 440 , in het oorsponkelijk voorstel 320) VWO 600 slu ( Nu 760 bij B12,, in het oorspronkelijk voorstel 520.

Tijdens de E-twinning conferentie in het Oostenrijkse Linz ontving Ivan De Winne van het Sint-Donatusinstituut te Merchtem de felbegeerde Europese E-twinning award.

De jury was bijzonder gecharmeerd door de originaliteit van dit wiskundeproject, waarbij leerlingen op zoek gaan naar de meetkundige constructies die verborgen zitten achter de patronen van graancirkels. De resultaten van de samenwerking tussen de Vlaamse, Italiaanse en Griekse partnerscholen is te bewonderen op de website van het project www.math.be of www.wirisonline.net

Leerlingen en leerkrachten van de 3 partnerscholen mogen als beloning naar een ICT-kamp op het eiland Lanzarote van 27 tot 30 april 2006.

E-twinning (www.etwinning.net) is een actie van het e-learning programma van de Europese commissie met als doelstelling de samenwerking tussen leerlingen en leerkrachten via het Internet te bevorderen.

Studenten die starten met een hoger onderwijsopleiding komen regelmatig tot de ontdekking dat hun wiskundevoorkennis niet aansluit bij de opleidingseisen. Veel Nederlandse ho-instellingen en consortia hebben initiatieven gestart om de aansluiting VO-HO en het wiskunde bijspijkeronderwijs te verbeteren. Stichting SURF wil deze krachten bundelen in een SURF Special Interest Group. Uitwisseling en hergebruik van resultaten die de individuele initiatieven hebben opgeleverd, staan daarbij centraal. Het startpunt voor deze joint forces is de SURF-conferentie 'Wiskunde voorkennis voor het hoger onderwijs' op 9 maart a.s. (Jaarbeurs Utrecht). De conferentie Wiskundevoorkennis biedt inzicht in de problematiek, geeft een overzicht van de initiatieven die lopen en beoogt dat zij van elkaars kennis en kunde profiteren. De continuiteit van deze samenwerking is gewaarborgd in de SURF Special Interest Group rondom wiskunde die tot doel heeft om: een platform te bieden voor uitwisseling van problemen en aanpakken zowel voor de didactische kant als de kant van ICT-gereedschappen; een spreekbuis te vormen die de gezamenlijke hoger-onderwijs-werkvloer vertegenwoordigt, en van daaruit de contacten met vernieuwingen in het VWO aan te gaan; verdere initiatieven gecoordineerd te ontwikkelen. De kosten voor deelname aan het seminar bedragen 50 euro p.p.

Docenten die niet aanwezig kunnen zijn bij de raadpleging havo wiskunde A en B (6 februari) of vwo wiskunde A, B en C (16 februari) kunnen hun mening kenbaar maken via e-mail. Op de site van de vereniging www.nvvw.nl vindt u in de rubriek 'NetNieuw' de stukken van de raadpleging. Verder staat er aangegeven hoe u CEVO uw mening kunt laten doen toekomen. Wij hopen dat we met deze mogelijkheid voorzien in een behoefte.

De jaarlijkse conferentie voor wiskundedocenten op 3 en 4 februari, NWD, omvat werkgroepen en lezingen rond thema's als wiskunde en geschiedenis, neuroscience, rekenvaardigheden en verkeer en logistiek vullen het programma.

Banchoff
Thomas Banchoff raakte als jonge student gefascineerd door de uitdaging de vierde dimensie in beeld te brengen. Dit heeft geleid tot een uitgebreide onderzoekscarriere in de meetkunde en samenwerking met vele beroemde wiskundigen, onderwijzers en kunstenaars als Dali en de schrijver Dionys Burger. Interactieve geometrische illustraties en schilderijen van Dali vergezellen Banchoffs lezing.

Van toeval tot Sudoku
De NWD biedt de ruim 600 aanwezigen verder een programma met lezingen door Klaas Landsman over toeval, Robbert Dijkgraaf over de wisselwerking tussen de wiskunde en de natuurkunde en Leo Kroon van NS Reizigers over de planning van de materieel- en personeelsinzet bij de NS. Klaas Pieter Hart van de TU Delft gaat tijdens zijn voordracht in op de wiskunde achter de populaire Sudoku-puzzels.

Aansluitingsproblematiek
Een zeer actueel onderwerp dat ook op de NWD uitgebreid aandacht krijgt, is de aansluitingsproblematiek van voortgezet onderwijs naar hoger onderwijs. In een debat onder leiding van Joop Doorman zullen vertegenwoordigers uit het voortgezet onderwijs en het hoger onderwijs met elkaar in discussie gaan over oorzaken en gevolgen van de aansluitingsproblematiek.

In de zomer van 2005 zijn voorstellen voor de wiskunde programma's m.i.v. 2007 gemaakt. Het veld heeft daarop kunnen inspreken via een elektronische enquete.

Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan concept syllabi voor het centraal examen (havo 2009, vwo 2010). De CEVO wil ook hierover graag het veld raadplegen. Er zullen bijeenkomsten zijn voor havo en voor vwo.

De bijeenkomst voor havo is op 6 februari a.s. in Utrecht, van 17.00 tot 20.30 uur. De bijeenkomst voor vwo is op 16 februari a.s. in Utrecht, van 17.00 tot 20.30 uur.

U kunt zich per email opgeven bij M.Hastrich@cevo.nl. Uiterlijk een week voor de bijeenkomst krijgt u de betreffende stukken per email toegestuurd. Reiskosten per openbaar vervoer worden vergoed. Wij hopen op een grote opkomst.

Nadere informatie. In de syllabus worden de specifieke eindtermen (weer) omschreven. Ook wordt ingegaan op de voor het c.e. nodige algebraische kennis en vaardigheden, mede in relatie tot het gebruik van de grafische rekenmachine en de formulekaart. De CEVO wil vooral graag de meningen van docenten peilen over deze twee onderdelen van de syllabus.

U wordt daarom uitgenodigd actief deel te nemen aan de raadplegingen van 6 en/of 16 februari.

Henk van der Kooij, CEVO;

Jenneke Krüger, SLO;

Kees Lagerwaard, Cito.

Vermoedelijk naar aanleiding van recente klachten van leerlingen en studenten is er in de tweede kamer verzet gerezen tegen de voorgenomen urenreductie wiskunde in de NT-profielen. De minister heeft toegezegd aan wiskunde B in het NT-profiel (nu 760 uur- volgens de plannen 520 uur) 600 uur toe te kennen.

Studenten die starten in het hoger onderwijs lopen vaak op tegen een probleem met hun wiskundevoorkennis. Vele onderwijsinstellingen proberen hier wat aan te doen, vaak met ondersteuning vanuit landelijke subsidiebronnen. De conferentie "Wiskundevoorkennis" (9 maart a.s., Jaarbeurs Utrecht) heeft tot doel om een overzicht te bieden op de problematiek en inzicht te geven in de initiatieven die lopen. De conferentie beoogt het startpunt te vormen voor een ontwikkeling waarbij de diverse initiatieven meer van elkaar kunnen profiteren.

Op 20 januari wordt er weer een eerste ronde van de Wiskunde Olympiade georganiseerd. De opgaven zijn vrijdag 13 januari verstuurd ter attentie van de wedstrijdleiders die zich hebben opgegeven. Ook de wedstrijdleiders van vorig jaar die zich dit jaar wellicht vergeten zijn aan te melden, krijgen de opgaven toegestuurd. Daarnaast zijn er ook opgaven verstuurd (ter attentie van de sectieleiding wiskunde) aan alle havo/vwo scholen die zich niet hebben opgegeven.
Dus ook als u zich niet van tevoren heeft opgegeven, kunt u uw leerlingen laten meedoen aan de Nederlandse Wiskunde Olympiade. Deze wedstrijd is niet alleen bedoeld voor de leerlingen met een wiskundeknobbel, maar voor elke leerling die geïnteresseerd is in problemen van wiskundige aard waarin de uitdagende en aantrekkelijke kanten van wiskunde aan de orde komen. Leerlingen uit 4 en 5 havo en vwo kunnen meedoen, maar ook leerlingen uit lagere klassen. Leerlingen uit 6 vwo kunnen alleen buiten mededinging meedoen. Hoe het verder in zijn werk gaat, leest u in de brief bij de opgaven.
Mochten de opgaven toch niet bij uw school aangekomen zijn en u wilt wel meedoen, neem dan contact op met ondergetekende (melanie.steentjes@cito.nl of 026-3521332). Wij hopen op een grote belangstelling en veel deelnemende leerlingen!

Namens de Stichting Nederlandse Wiskunde Olympiade,
Melanie Steentjes (secretaris)

Studieverenigingen voor wiskunde, natuurkunde en informatica vanuit heel Nederland hebben in een open brief aan minister Maria van der Hoeven van Onderwijs,Cultuur en Wetenschap hun zorgen geuit over het wiskundeniveau van eerstejaarsstudenten. In de brief vragen de studenten de minister het wetsvoorstel over onderwijsvernieuwingen, dat donderdag 19 januari in De Tweede Kamer zal worden behandeld, te heroverwegen.
www.lievemaria.nl

Maandag 16 januari onthullen prof.dr. F.W. Saris en prof.dr. G. van Dijk een replica van het kwadrant van Snellius. Dat gebeurt in de hal van het gebouw Snellius, waar het Mathematisch Instituut van de Universiteit Leiden gevestigd is.

Snellius (Willebrord Snel van Royen, 1580-1626), bekend van de naar hem genoemde wet over breking van het licht, was ook een pionier op het gebied van de landmeetkunde. Hij bepaalde met een zogenaamd kwadrant afstanden tussen steden en dorpen. Een origineel kwadrant van Snellius staat in het Boerhaave Museum in Leiden.

Bij zijn afscheidsrede is aan Gerrit van Dijk als kado een replica van het kwadrant aangeboden. Deze replica is met veel enthousiasme en groot vakmanschap vervaardigd door de Fijn Mechanische Dienst van het Leiden Institute of Physics (LION) in samenwerking met de afdeling Hout en Meubel van het Regionaal Opleidingen Centrum (ROC) Leiden.

Naar verluidt heeft de minister de concept-programma's 2007 voor de vakken wiskunde A en wiskunde B ((havo en vwo) goedgekeurd. Daarmee zijn ze definitief.
Het programma voor vwo wiskunde C mag nog wat aangepast worden (met name het domein functies en grafieken). Voor het pogramma voor wiskunde D (havo en vwo) bestaat alleen een eerste aanzet. De bedoeling is dit programma vooral ook binnen de scholen ingevuld gaat worden.

Op 15 december 2005 hebben Dr. Curtis Cooper en Dr. Steven Boone, beiden verbonden aan Central Missouri State University (Warrensburg, USA), het 43e Mersenne priemgetal gevonden: 2^30402457 - 1.

Dit priemgetal bestaat uit 9.152.052 cijfers en is daardoor tevens het grootste tot nu toe bekende priemgetal.

Het nieuwe priemgetal werd (binnen 5 dagen) onafhankelijk geverifieerd door Tony Reix (Bull S.A., Grenoble).

Cooper is deelnemer aan het GIMPS project (Great Internet Mersenne Prime Search). Op CMSU wordt met 700 PC's gezocht naar priemgetallen.
Het nieuwe priemgetal is het negende dat via GIMPS gevonden is. GIMPS telt op dit moment meer dan 45.000 deelnemers.

De commissie Toekomst Wiskunde Onderwijs (cTWO of ook wel Ctwo) heeft een notitie uitgebracht om docenten een aantal concrete aangrijpingspunten te geven voor de ontwikkeling van het nieuwe vak wiskunde D, bedoeld als verbreding en verdieping - met name gericht op leerlingen in het profiel N&T. In deze notitie staat een schets van een mogelijk programma, en is zeer uitdrukkelijk bedoeld voor discussie. Eind januari zal er in samenwerking met de SLO een veldraadpleging plaatsvinden over dit voorstel op vijf verschillende lokaties in Nederland. Nadere informatie volgt.

Op dinsdag 29 november 2005 heeft Maria van der Hoeven de vernieuwingscommissie voor wiskunde ingesteld. Deze commissie richt zich op vernieuwingen in het wiskundeonderwijs in de tweede fase van havo en vwo. Taken zijn: examenprogramma's voorstellen per 2010 voor wiskunde A, B, C en D van havo en vwo, betrokken zijn bij ontwikkelingen rond wiskunde C van vwo en wiskunde D voor havo en vwo per 2007 en adviseren over doorlopende leerlijnen en didactische vernieuwingen.

Een onderzoek van de University of Buckingham heeft in Groot-Brittannië een nationale rel veroorzaakt. Het aantal leerlingen dat A-levels Physics doet is sinds 1990 met 38% gedaald, terwijl de leeftijdsgroep flink in omvang gegroeid is.

Voor de Nederlandse situatie is een ander deelresultaat interessanter: Voor het eerst is er een statistisch verband gelegd tussen prestatie op het eindexamen en het opleidingsniveau van de docent. De onderzoeksvraag is, wat zijn de belangrijke indicatoren van succes bij A-level examens in de natuurkunde? De allerbelangrijkste is, dat ligt voor de hand, de eigen prestatie van de leerling bij de GCSE-examens twee jaar eerder. Maar het inhoudelijke opleidingsniveau van de leraar blijkt een goede tweede te zijn.

Voor de prestatie van de leerling blijkt het niveau van training van de docent in de natuurkunde van grotere invloed dan vele andere aspecten, zoals schooltype, samenstelling van de school, maar ook leeftijd, geslacht, of ervaring van de docent. Dit is vooral interessant naast de observatie dat Nederlandse docenten in het algemeen inhoudelijk veel lager zijn opgeleid dan hun collega's in andere Europese landen.

Mensen hebben hun getalgevoel geërfd van apen. Dat stellen Jessica Cantlon en Liz Brannon (Duke University) in het tijdschrift PNAS. De twee neurowetenschappers lieten rhesusapen uit groepjes getallen de kleinste en grootste kiezen en ontdekten een kenmerkende aarzeling die ook bij mensen voorkomt. Die semantische congruentie blijkt helemaal niet taalafhankelijk, zoals werd gedacht, maar zit erfelijk ingebakken in de hersenen. Aap én mens voeren al minstens 25 miljoen jaar hetzelfde trucje op.

Een onderzoek naar de rol van taalvaardigheid en tekstbegrip in het realistisch wiskundeonderwijs.

(Proefschrift ISBN 90-367-2418-X)

De invoering van de Realistische Wiskunde heeft het wiskundeonderwijs in Nederland taliger gemaakt. Het wiskundeboek bevat meer taal, omdat alle wiskundeopgaven in contexten worden aangeboden.

Promovendus Joanneke Prenger ging na in hoeverre taalvaardigheid en tekstbegrip een rol spelen in het wiskundeonderwijs. Haar onderzoek toont aan dat taalzwakke leerlingen door hun geringe tekstbegripvaardigheden en taalvaardigheid ook bij wiskunde belemmerd worden. Zo bleken allochtone leerlingen in het tweede leerjaar van het vmbo lager te presteren dan de autochtone leerlingen op de vaardigheid in tekstbegrip bij wiskunde. De analyse van het wiskundeboek laat zien dat er veel potentiële talige struikelblokken in wiskundeteksten te vinden zijn, zoals laagfrequente dagelijkse woorden en een complex alineaniveau.

=== Joanneke Prenger (Enschede,1975) studeerde Nederlands aan de RUG. Zij verrichtte haar onderzoek bij het Centre for Language and Cognition Groningen (CLCG) van de Faculteit Letteren en de onderzoekschool Behavioral and Cognitive Neuroscience (BCN). Momenteel werkt Prenger als projectleider bij het Expertisecentrum taal, onderwijs en communicatie (Etoc), dat verbonden is aan de RUG. Daarnaast is zij incidenteel betrokken bij de Opleiding Speciale Onderwijszorg (OSO Windesheim) als docent en studiecoach.

In januari 2005 hebben ruim tweeduizend leerlingen meegedaan aan de (dit jaar erg moeilijke) eerste ronde. Ruim honderd leerlingen zijn vervolgens uitgenodigd voor de tweede ronde in september van dit jaar op de TU Eindhoven. Ze kregen drie uur de tijd om vijf opgaven op te lossen. De tien deelnemers met de hoogste score en dus de prijswinnaars van de Nederlandse Wiskunde Olympiade van dit jaar zijn: Julian Lyczak, Jinbi Jin, Hildo Bijl, Bauke Conijn, Wouter Berkelmans, Paul Musegaas, Erik van Holland, Jurjen Hendriks, Caspar Gevaerts en Wouter Zomervrucht.
Zij kregen op vrijdag 11 november hun prijs uitgereikt op de TU Eindhoven. Onder belangstelling van ouders, familie en vrienden en andere genodigden werden ze in het zonnetje gezet voor deze bijzondere prestatie. Na afloop van de prijsuitreiking en de borrel begon voor hen en voor zeven andere geselecteerde leerlingen al een trainingsweekend. Door middel van verschillende trainingsweekenden en lesbrieven worden deze leerlingen voorbereid voor de Internationale Olympiade in juli 2007 in Slovenië. Uiteindelijk zullen er zes leerlingen geselecteerd worden om mee te gaan naar Slovenië.

Op 20 januari 2006 wordt er weer een eerste ronde van de Wiskunde Olympiade georganiseerd. De Wiskunde Olympiade is niet alleen bedoeld voor ‘bollebozen’ met een wiskundeknobbel, maar voor elke leerling die geïnteresseerd is in problemen van wiskundige aard waarin de uitdagende en aantrekkelijke kanten van wiskunde aan de orde komen.
Wilt u uw leerlingen ook laten meedoen aan de Nederlandse Wiskunde Olympiade en ze een kans geven om een reis te verdienen naar Vietnam in 2007? Geef uw school dan op voor deelname aan de 1e ronde. U doet dat door een mail te sturen aan melanie.steentjes@cito.nl en daarin de naam en het adres van de school te vermelden en uw eigen gegevens. U bent dan wedstrijdleider, wat inhoudt dat u er zorg voor draagt dat de deelnemende leerlingen op 20 januari de opgaven kunnen maken. Na afloop stuurt u de resultaten naar ons op. Wij versturen de opgaven en de resultatenformulieren in de eerste week van januari 2006 naar de wedstrijdleiders van alle aangemelde scholen. Als u zich aanmeldt vóór 1 december, ontvangt u begin december het boek De Nederlandse Wiskunde Olympiade, 100 opgaven met hints, oplossingen en achtergronden.
Wij hopen op een grote belangstelling en veel deelnemende leerlingen in 2006!

In 2006 viert de Wiskunde Scholen Prijs haar eerste lustrum. De doelstelling is al die jaren hetzelfde gebleven: scholen stimuleren om met hun sterke punten op het gebied van wiskundeonderwijs naar buiten te treden. Alle scholen voor voortgezet onderwijs kunnen meedoen. Er zijn drie categorieën:

a) basisvorming (klas 1 en 2)
b) bovenbouw VMBO (klas 3 en 4)
c) HAVO/VWO (de klassen 3 tot en met 6)

In elke categorie valt een prijs van € 1000,- te winnen.

In november 2005 wordt naar alle scholen een folder met nadere informatie gestuurd. Heeft uw school belangstelling om mee te doen, meldt u dan vrijblijvend aan via de website www.wiskundescholenprijs.nl.
Eind februari 2006 krijgt iedere school die belangstelling getoond heeft een aanmeldingsformulier met instructies; eind maart 2006 sluit de inzendingstermijn.
De prijsuitreiking is in mei 2006.

De Wiskunde Scholen Prijs wordt georganiseerd door het Freudenthal Instituut.

Het Human Genome Project en de nieuwe HapMap-database met genetische gegevens zijn pas nuttig als iemand statistiek gebruikt om iets met de gegevens te doen. Berekenen hoeveel kans iemand heeft om een bepaalde ziekte te krijgen bijvoorbeeld. Medisch statisticus Jeanine Houwing-Duistermaat zoekt wiskundigen om die klus te klaren.

Sinds het gereedkomen van het Human Genome Project in 2003 is de volgorde van het menselijk genoom bekend. Een week of drie geleden werd de wereld verrijkt met een nieuwe grote database: de resultaten van het HapMap project, dat juist verschillen tussen mensen in kaart heeft gebracht: de meest algemene variaties op dat menselijk genoom.

Er moeten nieuwe statistische methoden ontwikkeld worden om iets met al die informatie te kunnen doen. Berekenen hoeveel kans iemand heeft om een bepaalde ziekte te krijgen bijvoorbeeld. Medisch statisticus Jeanine Houwing-Duistermaat kreeg een Vidi-beurs van NWO om zulke nieuwe methoden te ontwikkelen. Houwing heeft echter één groot probleem: Tot nu toe heeft ze in Nederland nog geen aio kunnen vinden om aan haar project mee te werken. "Er zijn gewoon niet genoeg wiskundigen. Als het tij niet keert weet ik niet of ik op den duur wel in Nederland wil blijven. En dat terwijl statistiek steeds belangrijker wordt, omdat de data steeds complexer worden. Niet alleen voor medische en biologische toepassingen, maar ook voor bijvoorbeeld het klimaatonderzoek."

In de gisteren naar de tweede kamer gestuurde brief gaat minister v.d. Hoeven in op vragen van leden van de onderwijscommissie over de plannen voor aanpassing van de tweede fase (per 2007). Veel vragen (en antwoorden) hebben betrekking op wiskunde en aanverwante zaken, zoals het nieuwe beta vak en rekenvaardigheid. De brief bevat passages die met instemming zullen worden gelezen (met name het financieel ondersteunen van het nieuwe beta vak en aanverwante initiatieven), maar ook passages die eeder zullen leiden tot kromme tenen, o.a. waar de minster spreekt over - binnen de gegeven kaders - steun van de wiskundewereld, en "het bewijs levert" dat het verplicht stellen van wiskunde op het HAVO toch geen zin heeft.

Uit de biref blijkt ook duidelijk dat wiskunde-D ook met name bedoeld is voor leerlingen voor zowel wie kans/statistiek als analyse/algebra belangrijk zijn.

Op 11 november 2005 wordt prof.dr. F. Takens benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Hij is emeritus-hoogleraar wiskunde in het vakgebied van dynamische systemen. Als zodanig is hij een van de grondleggers op het terrein van de chaostheorie, hetgeen hem een grote naam heeft opgeleverd zowel in de wereld van mathematici als daarbuiten. Takens ontvangt de Koninklijke Onderscheiding op de dag voordat hij zijn 65ste verjaardag viert en afscheid neemt van de Rijksuniversiteit Groningen.

Het vakgebied van de dynamische systemen en chaostheorie heeft een bijzondere maatschappelijke betekenis, mede omdat het vele technologische, natuurwetenschappelijke, economische, biologische en medische toepassingen kent. Takens heeft zich bekwaamd in chemische en vooral medische toepassingen. Zijn theorie van de ‘strange attractors’ en turbulentie, evenals de naar hem genoemde ‘Takens reconstructie stelling’ hebben elk afzonderlijk hele nieuwe vakgebieden ontsloten, vooral in de chemische procestechnologie en het epilepsieonderzoek, waar het heeft geleid tot de ontwikkeling van ‘early warning systems’. Takens begeleidde een twintigtal promovendi, van wie ruim tien aan de RUG. Velen van hen traden in zijn voetsporen en maken zelf school.

Van het 193-cijferige getal
310 7418240490 0437213507 5003588856 7930037346 0228427275 4572016194 8823206440 5180815045 5634682967 1723286782 4379162728 3803341547 1073108501 9195485290 0733772482 2783525742 3864540146 9173660247 7652346609
zijn sinds 8 november 2005 de twee priemfactoren bekend. Getallen met precies twee priemfactoren worden RSA-getallen genoemd (genoemd naar R. Rivest, A. Shamir en L. Adleman). Deze getallen spelen een belangrijke rol in de cryptografie. Hoewel het zeer eenvoudig is om twee grote priemgetallen met elkaar te vermenigvuldigen, kan het - ook met behulp van de computer - heel lastig zijn om de factoren p en q te vinden als alleen het product pq gegeven is.

Het Duitse team (van de Federal Office for Information Security) dat de factorisatie van RSA-640 heeft gevonden, heeft hiermee 20.000 dollar verdiend. Ditzelfde team vond op 9 mei van dit jaar de factorisatie van RSA-200: een RSA-getal dat zeven cijfers meer heeft dan RSA-640.

Woensdag 9 november vindt de docentendag "Bouwen aan het nieuwe bètavak" in Rotterdam plaats. Het aantal aanmeldingen (bijna twee keer het aantal beschikbare plaatsen) geeft aan dat er veel belangstelling bestaat voor dit nieuwe bètavak. Doelstellingen van het nieuwe bètavak zijn: -aantrekkelijkheid van het bètaonderwijs verhogen -samenhang tussen verschillende bètavakken versterken -inhoudelijke oriëntatie van leerlingen op de vele bètamogelijkheden in het hoger onderwijs. Het vak wordt modulair opgebouwd en zal zowel mono-, multi-, als interdisciplinaire modules bevatten. Samenhang tussen disciplines, aansluiten bij actuele ontwikkelingen, flexibiliteit en contacten met buitenschoolse instanties zullen naar verwachting kenmerkend zijn voor het vak. Ook buitenschoolse instellingen, met name universiteiten, HBO, leerplanontwikkelinginstellingen en bedrijfsleven worden betrokken bij de ontwikkeling van vakinhouden. Met dit alles vergt dit nieuwe vak de onderzoeks- en werkhouding die kenmerkend is voor de beta-discipline. Bevoegd voor NL&T worden docenten met een eerstegraads bevoegdheid in biologie, aardrijkskunde, natuurkunde, scheikunde of wiskunde. Voor het meest actuele nieuws over het nieuwe bètavak: www.hetnieuwebetavak.nl. Een tweede docentendag staat op het programma in februari of maart.

Op 5 november is tijdens de jaarvergadering van de Ned. Vereniging van Wiskundeleraren de DeltaWis-site feestelijk geopend.

DeltaWis is een samenwerkingsverband dat initiatieven op het gebied van rekenen en wiskunde wil genereren en coördineren. DeltaWis stelt zich hierbij op als makelaar. DeltaWis probeert groepen bij elkaar te brengen en gaat op zoek naar vindplaatsen van interessante en urgente projecten, die het brede doel van Platform Beta Techniek ondersteunen.

De filosofie van Deltawis is nauw gerelateerd aan de visie van het Platform Beta/Techniek: Rekenen en wiskunde is essentieel voor ontwikkeling van peuter en kleuter tot volwassene. Kritische succesfactoren zijn o.a.+een ruime kennismaking met de wereld van bèta en techniek vanaf de prille jeugd
+aantrekkelijk en toegankelijkheid van wiskunde- en rekenonderwijs
+ niveau, kwaliteit van opleiding en betrokkenheid bij vervolgniveau van reken- en wiskundedocenten
+ aantrekkelijkheid van de wiskunde-studie: breedte versus diepte
+ maatschappelijk beroepsperspectief
+ wetenschappelijk carriereperspectief

DeltaWis is een initiatief van het Voorzittersoverleg Wiskunde, waarin zeven voorzitters van landelijke organisaties op het gebied van wiskunde verenigd zijn.

Een film over een wiskundig bewijs komt niet vaak uit, maar vanaf 10 november is het toch zover. Dan draait de film Proof in de bioscopen, met niemand minder dan Gwyneth Paltrow, Antony Hopkins en Jake Gyllenhaal in de hoofdrollen.

De film draait om een bewijs van een eeuwenoud vermoeden dat zijn student Hal vindt in de nagelaten schriften van Robert, een wereldberoemd wiskundige die onlangs overleden is. Alleen … is het wel door hem geschreven? Robert leed de laatste jaren van zijn leven namelijk aan een geestelijke ziekte en was daardoor niet langer in staat tot het bedrijven van wiskunde.

Zijn dochter Catherine, zelf begiftigd met zowel de wiskundige capaciteiten als de geestelijke instabiliteit van haar vader, beweert dat zij het bewijs heeft geschreven. Het bewijs staat echter in de schriften van haar vader en lijkt bovendien in zijn handschrift geschreven. Als Hal haar niet meteen gelooft raakt ze volledig in paniek …

Behalve een goede plot en prachtig spel van Paltrow is de film heel aardig voor wiskundigen. In de dialogen vind je hier en daar logische redeneringen zoals alleen wiskundigen kunnen geven en bovendien bevat de film aardige wiskundige grappen. Een must-see voor iedereen die zich interesseert voor wiskunde!

Gisteren zijn de concept examenprogramma's wiskunde (voor de gewijzigde tweede fase die m.i.v. 2007 van kracht wordt)aangeboden aan het ministerie van ocw. Onder grote tijdsdruk is daar door 5 commissies van de CEVO aan gewerkt, met inbreng van allerlei organisaties en personen. Over de inbreng van de wiskundedocenten is niet iedereen even tevreden. De Nederlandse Verening van Wiskundelaren noemde eerder de raadplegling via internet om een aantal redenen 'grotendeels mislukt' . De minister beslist wat er verder met deze voorstellen gaat gebeuren. De conceptprogramma's (bewust globaal gehouden) zijn via de site van de 'wiskunde community'(wiscom) te bekijken en te downloaden

Naar aanleiding van berichten over de afgenomen belangstelling van met name meisjes voor betastudies is het wellicht goed wat cijfers te presenteren over aantallen eerstejaarsstudenten wiskunde. Volgens het CBS waren er in het afgelopen cursusjaar (2004/2005) 120 vrouwen als eerste jaar student van een Wetenschappelijk Opleiding wiskunde en statistiek (incl technische wiskunde) ingeschreven. Het aantal mannen was het dubbele. Het aantal nieuwe vrouwelije studenten bij wiskunde was dat jaar zowel absoluut als relatief het hoogste van de afgelopen 10 jaar. Daar moet wel bij verteld worden dat de aantallen nogal schommelen, en vermoedelijk op schattingen berusten (het zijn allemaal tientallen)

Omstreek 300 voor Christus schreef Euclides van Alexandrië De Elementen, waarin hij de logische opbouw van de meetkunde beschrijft. Het oudst bewaard gebleven manuscript van De Elementen, handgeschreven in 888 na Christus op perkament, ligt sinds 1804 in de Bodleian Library (de bibliotheek van de Universiteit van Oxford). Dit manuscript is op initiatief van het Clay Mathematics Institute gedigitaliseerd. Deze digitale editie wordt te koop aangeboden op de website van Octavo Corporation, de firma die het digitaliseren mogelijk heeft gemaakt.
De digitale editie van De Elementen werd gepresenteerd tijdens een conferentie op 7 en 8 oktober. Hierbij waren grote wiskundigen, historici en filosofen uit de hele wereld aanwezig.

Heeft de samenleving wel genoeg zeggenschap?

Het belang van goed onderwijs voor samenleving en economie behoeft geen toelichting. Alles staat of valt met kennis en het vermogen om die snel en vaardig te kunnen toepassen. Dat geldt voor ieder persoonlijk en voor de samenleving als geheel. Juist daarom rijst de vraag of die samenleving wel genoeg zeggenschap heeft over de inhoud van het onderwijs. U heeft daar ongetwijfeld een mening over. Die willen we heel graag horen. Op woensdag 12 oktober a.s. in Societeit de Witte in Den Haag, tijdens het maatschappijdebat, de derde door SLO georganiseerde debatavond over de kerndoelen in het onderwijs. Uw aanwezigheid en deelname stellen we bijzonder op prijs.

Om te voorkomen dat het gesprek in abstracties verzandt, nemen we rekenen-wiskunde als voorbeeld. Ook dit voor de kennissamenleving belangrijke vak kan nieuwe inhouden verwachten.

Met de debatreeks wil SLO bijdragen aan de verbetering van het door de minister geregisseerde definitieproces tegen de achtergrond van de politiek gewenste kennissamenleving en de grotere autonomie van de scholen. De reeks bestaat uit afzonderlijke debatten tussen vertegenwoordigers van, respectievelijk, onderwijs, maatschappij en wetenschap, waarna op 16 november een afsluitend vierde debat volgt.

In een vandaag gepubliceerde reactie op de programmavoorstellen wiskunde havo/vwo voor 2007 van de NVvW wordt de CEVO internetraadpleging van wiskundeleraren mislukt genoemd. Het tijdstip was ongelukkig, aan het begin van de vakantie voor de een en in de drukke periode van de afsluiting van het cursusjaar voor de ander. De enquête was tamelijk gebruikersonvriendelijk. De toegang was moeilijk, eerder ingetikte antwoorden (b)leken bij een volgende sessie verdwenen.Geen wonder dat er weinig volledige reacties waren. Over het algemeen accepteert de verenigingde voorstellen, maar heeft bezwaren tegen voorgestelde (meetkunde)toevoeging aan het vwo B voor NG/NT . Overigens is de acceptatie er een met het mes op de keel. De NVvW heeft de plannen van de ministermet betrekking tot de herijking tweede fase, en in het bijzonder de de N-profielen steeds luid en duidelijk afgewezen. "De plannen zijn inhoudelijk slecht doordacht en in hun uitwerkingwellicht rampzalig, gezien het belang van een goede wiskundekennis voor een veel vervolgopleidingen". Het is dan ook geen wonder dat er vanuit het hoger onderwijs kritische reacties zijn gekomen.
Ondertussen is - vooral door het gemanoeuvreer van het ministerie - de rest van de procedure niet helemaal helder. Zo lijkt de voor na de zomervakantie beloofde veldraadpleging te worden uitgesteld, en wordt ook de status daarvan wat onduidelijk.

Sinds zaterdag 17 september zendt SBS6 elke week de Amerikaanse serie Numb3rs uit. Hierin wordt elke week een misdaad opgelost door de FBI. Niets bijzonders dus. Behalve dan dat de FBI steeds hulp krijgt van een wiskundige...

In Numb3rs draait het om twee broers, Don werkt bij de FBI in Los Angeles en zijn broer Charlie is wiskundeprofessor op de fictieve universiteit Cal Sci. Elke week lost Don een misdaad op, met wiskundige hulp van Charlie. In de eerste aflevering bepaalde Charlie met kansrekening de wijk waar een gezochte seriemoordenaar waarschijnlijk woont. De komende weken komen onder andere P versus NP aan de orde en de Riemann hypothese (als kidnappers als losgeld een algoritme om codes te breken vragen).

Wat bijzonder is aan Numb3rs, is dat de makers veel moeite hebben gedaan om de wiskunde te laten kloppen. CBS stuurde honderden brieven naar universiteiten en universiteiten met de vraag om hulp. Er werd een team naar het grootste Amerikaanse wiskundige congres in Atlanta gestuurd om zo veel mogelijk contacten te leggen. Nog steeds helpen wiskundigen van Cal Tech in Los Angeles de makers.

Bent u tevreden over de inhoud van het reken- en wiskundeonderwijs? Voldoen de kerndoelen? En wie moet het onderwijsaanbod bepalen? Dat zijn belangrijke vragen voor de door SLO georganiseerde debatavond over kerndoelen, bedoeld voor wetenschappers en wiskundigen, op woensdag 28 september a.s. van 19.30 - 22.00 uur in Societeit De Witte in Den Haag.

Wat is er aan de hand?

De maatschappij is in beweging, en het rekenwiskundeonderwijs beweegt mee. Terwijl voorheen bijvoorbeeld breuken heel veel aandacht kregen, geldt nu een meer gedifferentieerde benadering. Onderwijs heeft een bredere functie dan vroeger. Deze functies leiden vaak tot verschillende inhoudelijke keuzes, die we voor het rekenwiskundeonderwijs kunnen klusteren in burgerwiskunde, beroepswiskunde en voorbereidend-wetenschappelijke wiskunde.

De vraag is of het rekenwiskundeaanbod vooral burgerwiskunde moet zijn of dat juist de andere aspecten meer aan de orde moeten komen. Of het denken vanuit vakinhoudelijk perspectief de juiste keuze is. Uw antwoord op deze vragen willen we graag weten.

Groter kader

SLO wil met een debatreeks van vier bijeenkomsten bijdragen aan de verbetering van het door de minister geregisseerde definitieproces. En u kunt hierbij helpen. Door op woensdag 28 september a.s. deel te nemen aan de debatavond. U kunt zich opgeven via onze website: www.slo.nl/po. Onder 'agenda' vindt u meer informatie over het wetenschapsdebat.

In september zijn er 95 studenten aan een bedrijfswiskunde-opleiding aan een hogeschool begonnen; vorig jaar waren dat er 71, een stijging van 34%.

De grootste opleiding is die aan de Hogeschool van Amsterdam met 32 eerstejaars studenten, vorig jaar waren dat er 22. De opleiding aan de Haagse Hogeschool (deze opleiding behoorde tot voor kort bij de Technische Hogeschool Rijswijk) groeide fors, van 9 naar 24 eerstejaarsstudenten, en is nu in omvang de tweede. Bij Fontys in Tilburg steeg het aantal licht, bij de Hogeschool Holland in Diemen bleef het gelijk, en aan de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden daalde het enigszins.

Onderstaand een compleet overzicht, per opleiding worden de aantallen eerstejaarsstudenten bij bedrijfswiskunde in 2004 en 2005 gegeven. De aantallen van 2005 zijn vetgedrukt.

Fontys Hogeschool Tilburg 9 - 12
Haagse Hogeschool (Rijswijk) 9 - 24
Hogeschool INHOLLAND (Diemen) 18 -18
Hogeschool van Amsterdam 22 - 32
Noordelijke Hogeschool Leeuwarden 13 - 9
Eindtotaal 71- 95

Noot: Deze cijfers zijn gebaseerd op de aanmeldingscijfers van de HBO-raad. Deze cijfers kunnen door diverse oorzaken soms verschillen van de werkelijke aantallen.

De wiskundige Serge Lang (geb. 19 mei 1927) is op maandag 12 september overleden.

Serge Lang was bekend voor zijn werk in de algebra, en voor het schrijven van verschillende boeken, waaronder het invloedrijke Algebra. Zijn boeken zijn onder meer bekend om de originaliteit van de sommen.

Opmerkelijk voor Lang was zijn enthousiasme voor contact met studenten. Hij won in 1999 een Leroy P Steele Prize for Mathematical Exposition van de American Mathematical Society. In 1960 won hij de zesde Frank Nelson Cole Prize voor opmerkelijke bijdrage in de algebra. Op het tijdstip van zijn dood was hij emeritus hoogleraar aan Yale University.

Naast de wiskunde, bracht Lang veel van zijn tijd door met politiek, in het bijzonder op een "klokkenluider" kruistocht om iedereen uit te dagen waarvan hij geloofde dat hij wetenschap of wiskunde verkeerd gebruikte om zijn eigen doelstellingen te bevorderen. Lang hield zijn politieke correspondentie bij in "dossiers", waarvan een aantal in zijn boek Challenges werden gepubliceerd.

Zijn meest controversiële politieke houding was als dissident van AIDS; hij geloofde dat de gemeenschappelijke overtuiging dat HIV AIDS veroorzaakt niet door voldoende wetenschappelijk onderzoek is ondersteund, terwijl om politieke/commerciële redenen verder onderzoek naar deze overtuiging wordt onderdrukt. In publiek was hij zeer openhartig over dit punt.

Op 17 september is het precies 100 jaar geleden dat professor Hans Freudenthal geboren werd. Ter gelegenheid van de geboortedag organiseren de Utrechtste wiskundigen een driedaags congres. Op het congres komen de verschillende kanten van Freudenthal's persoonlijkheid aan bod. Donderdag 15 september staat in het teken van onderwijs, met werkgroepen en discussies. Vrijdag 16 september wordt er door sprekers uit onder andere London, Grenoble en Wuppertal ingegaan op het wetenschappelijke werk van Freudenthal. Zaterdag 17 september had Freudenthal zelf misschien wel de leukste dag gevonden: een publieksdag die voor iedereen vrij toegankelijk is. Die dag komt van alles aan bod: zijn kleinzoon Bastiaan vertelt over de wandelingen die hij vroeger maakt met zijn opa, Hugo Brandt Corstius spreekt over de wiskundige als columnist, er zijn beelden uit interviews, er is een lezing over de Amsterdamse jaren van Freudenthal en het Nederlands Saxofoonkwartet speelt muziek van Kurt Weil.

Deze week beginnen in totaal 228 nieuwe studenten aan een wiskundestudie op de universiteit. Een klein verschil met vorig jaar: toen waren dat er 231. Per universiteit zijn er wel forse schommelingen in het aantal aanmeldingen.

De Vrije Universiteit Amsterdam trekt maar liefst 24 studenten meer dan vorig jaar: Bedrijfwiskunde en Informatica stijgt van 21 naar 30 aanmeldingen en Wiskunde groeit van 9 naar 24 studenten. De Radboud Universiteit Nijmegen, Universiteit Leiden en Universiteit van Amsterdam trokken allemaal iets minder studenten dan vorig jaar. De Rijksuniversiteit Groningen en Universiteit Utrecht groeiden juist licht.

Het aantal studenten dat technische wiskunde kiest daalt van 84 naar 71, dat komt vooral doordat Delft dit jaar maar 15 aanmeldingen kreeg, tegen 35 vorig jaar. Universiteit Twente wist juist van 20 naar 30 studenten te gaan.

Noot: deze cijfers zijn officiële vooraanmeldingscijfers van de IBG Groep op de peildatum van 2 september. Deze cijfers komen om allerlei redenen niet overeen met de aantallen studenten die daadwerkelijk in de collegebanken zitten. Studenten schrijven zich laat of niet in, of zijn overgestapt van een andere studie. De werkelijke cijfers zijn nergens centraal geregistreerd. De TU Delft meldde bijvoorbeeld deze week dat er 28 echte eerstejaars zijn in plaats van de 15 aangemelde studenten.

De nieuwe WisWeb-site is in de lucht.
Vormgeving en navigatie zijn helderder en transparanter geworden. Ook de wijze waarop de applets worden aangeboden is aangepast. Er kan nu geslecteerd en gezocht worden op onderwerp (domein), schoolsoort en klas.
De website zal verder ontwikkeld blijven worden. De DWO (digitale wiskunde oefenomgeving) geeft aan in welke richting deze ontwikkelingen gaan.

Op woensdag 14 september 2005 onthult Yvonne van Rooy, voorzitter van de Universiteit Utrecht, Het Oog. Het Oog daagt kinderen, treinreizigers en andere passanten uit om oplossingen te bedenken voor rekenkundige en wiskundige vraagstukken. Dit interactieve kunstwerk van Jaap de Jonge is een grofmazig grafisch display dat aan de buitenmuur van het Freudenthal Instituut is bevestigd.
Het Oog maakt de werkzaamheden van het Freudenthal Instituut voor de buitenwereld zichtbaar. Het kunstwerk is verbonden met internet en laat rekenkundige en wiskundige opgaven zien. Voor kinderen en voorbijgangers is Het Oog een prikkel om oplossingen te bedenken. De medewerkers van het Freudenthal Instituut zullen nieuwe vraagstukken blijven ontwikkelen voor Het Oog. Op deze manier zal het kunstwerk nooit zijn betekenis verliezen.
De functie van Het Oog komt overeen met een belangrijk doel van het Freudenthal Instituut: kinderen confronteren met rekenen en wiskunde als een spannende bezigheid, die bovendien door bijna iedereen te leren is en die voor iedereen van essentieel belang is in het dagelijks leven.

Jaap de Jonge is werkzaam op diverse terreinen van de beeldende kunst en de toegepaste vormgeving. Zijn kunstwerken typeren zich doordat zij instrumenteel zijn: ofwel ze doen iets of je kan er iets mee doen.
Het Oog werd ontwikkeld door Jaap de Jonge in nauwe samenwerking met het Freudenthal Instituut, ALENCO en SKOR (Stichting Kunst en Openbare Ruimte).

Het Nederlandse team won dit jaar twee bronzen medailles op de Internationale Wiskunde Olympiade. Deze wedstrijd tussen middelbare scholieren werd dit jaar voor de 46ste keer georganiseerd. Dit jaar reisden deelnemers uit 91 landen naar Mérida in Mexico.

Het Nederlandse team bestond uit Johan Konter, Sjoerd Boersma, Jinbi Jin, Sietske Tacoma, Anne de Haan en Johannes Steenstra. De scholieren werden begeleid door Fokko van de Bult en Jan Donkers. De leden van het team waren geselecteerd na verschillen voorrondes en ze zijn bijna een jaar lang getraind ter voorbereiding op de olympiade. Met succes: Johan en Jinbi kregen een bronzen medaille en Sjoerd en Sietske een eervolle vermelding.

In een eind april uitgebracht - maar nu pas openbaar – advies van de Raad van State worden kritische opmerkingen gemaakt over het niet verplicht meer zijn van wiskunde bij het profiel C&M op het havo.
De Raad wijst er op dat leerlingen die doorstromen van havo naar vwo problemen kunnen ondervinden als zij geen wiskunde in hun pakket hebben. Voorts bestaat het gevaar dat door het ontbreken van wiskunde in het profiel Cultuur en Maatschappij de evenwichtigheid tussen de profielen verstoord wordt en de maatschappelijke waardering van een havo-diploma met dit profiel hierdoor afneemt.
De Raad adviseert de gemaakt keuze toe te lichten, en de minister besteed in het wetsontwerp ongeveer een pagina aan deze kwestie, waarin overigens niet op alle argumenten van de Raad van State wordt ingegaan.

In een rapport van de UK Mathematics Foundation Where will the Next Generation of UK Mathematicians come from? worden ernstige zorgen geformuleerd over het wiskunde-onderwijs. Met name het aantal leerlingen dat wiskunde afsluit op 'A-level-niveau’ (min of meer te vergelijken met VWO) is de laatste jaren 'rampzaling' afgenomen. De opdeling van de wiskunde-stof voor het "A-level' in verschillende modulen een paar jaar gelden, heeft bijgedragen tot de neerwaartse spiraal, door het gebrek aan samenhang. Het rapport bepleit een beter curriculum voor de betere leerling

Chris Zaal van het Freudenthal Instituut in Utrecht en de Universiteit van Amsterdam bestudeerde moduliruimten van krommen, een onderwerp uit de algebraïsche meetkunde. Slechts een handjevol wiskundigen op de wereld houdt zich met dit onderwerp bezig. Duizendpoot Zaal is bekend vanwege zijn talloze activiteiten in de wiskunde-gemeenschap. Zo was hij tussen 1996 en 2000 hoofdredacteur van het wiskundig tijdschrift voor jongeren 'Pythagoras' en heeft hij in de jaren 2000-2002 de vijfde serie van het 'Nieuw Archief voor Wiskunde' opgezet. Van dit blad was hij in die periode hoofdredacteur. Sinds januari 2003 werkt Zaal als onderwijsontwikkelaar en -onderzoeker aan het Freudenthal Instituut van de Universiteit Utrecht. Sinds januari 2005 werkt hij ook als onderwijskundig adviseur voor het onderwijsinstituut Exacte Wetenschappen van de faculteit FNWI van de Universiteit van Amsterdam.

Er zijn een aantal nieuwe ontwikkelingen t.a.v. de aanpassingen van de tweede fase havo-vwo m.i.v. 2007. Recentelijk is het gemeenschappelijke (korte termijn) advies verschenen van beide profielcommissies (voor de Natuur en voor de Maatschappij profielen), en de komende twee weken is een discussieronde ingelast over de voorstellen die de CEVO-commissies voor de diverse soorten wiskunde bezig zijn uit te werken. Saillant punt: in het advies van deprofielcommmissies staat flinke kritiek op de naamgeving en de inhoud van de de door de minister voorgestelde wiskundeprogramma's

Aan de wiskundige prof.dr. Alexander Schrijver is op 6 juni 2005 de Spinozapremie 2005 toegekend. Dit werd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek in Den Haag bekendgemaakt. Lex Schrijver (1948) is onderzoeker aan het Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI) te Amsterdam. Daarnaast is hij als deeltijdhoogleraar verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Schrijver ontvangt de prestigieuze prijs, die ook wel de Nederlandse Nobelprijs wordt genoemd, voor zijn voortreffelijke, baanbrekende en inspirerende onderzoek op het gebied van combinatoriek en algoritmiek. De Spinozapremie is de grootste onderscheiding in de wetenschap in Nederland en bestaat uit een bedrag van anderhalf miljoen euro - te besteden aan onderzoek naar keuze - en een beeldje van Spinoza. De officiële uitreiking van het geldbedrag en het beeldje aan Schrijver en drie andere laureaten vindt plaats op woensdag 23 november 2005.

Jasper van den Eshof heeft woensdag 25 mei de 'Householder award' ontvangen voor het wereldwijd beste proefschrift in de numerieke lineaire algebra, gepubliceerd in de jaren 2002, 2003 en 2004. De driejaarlijkse prijs werd aan hem toegekend vanwege de theoretische diepgang en de toepasbaarheid van zijn onderzoek.
Jasper krijgt de prijs voor zijn proefschrift 'Nested iteration methods for nonlinear matrix problems'. Hierin ontwikkelt en analyseert hij efficiente en betrouwbare wiskundige rekenmethoden voor het numeriek oplossen van stelsels vergelijkingen met een groot aantal onbekenden. Nu al worden zijn methoden intensief gebruikt door fysici voor het doorrekenen van modellen die de interactie tussen quarks en gluonen beschrijven. De numerieke resultaten zijn van belang voor een beter begrip van het gedrag van elementaire deeltjes die hiermee gemodelleerd worden. Jasper studeerde Wiskunde en Computational Science aan de Universiteit Utrecht en in september 2003 promoveerde hij ook aan deze universiteit onder begeleiding van Prof. van der Vorst en Dr. Sleijpen. De Householder Award wordt sinds 1969 uitgereikt tijdens het Householder Symposium dat dit jaar gehouden werd in Seven Springs Mountain Resort in Champion, Pennsylvania V.S. Tussen de

Het Koninklijk Wiskundig Genootschap (KWG) kent de driejaarlijkse Brouwerprijs toe aan wiskundige Lucien Birgé van het Laboratoire de Probabilité, Université Paris VI. Birgé krijgt de prijs vanwege de diepte, originaliteit en elegantie van zijn werk op het gebied van de mathematische statistiek. De prijswinnaar ontvangt op 21 mei de prestigieuze Brouwermedaille en een oorkonde, nadat hij de Brouwerlezing heeft gegeven tijdens de "Joint BeNeLuxFra Conference in Mathematics" in Gent (20-22 mei 2005).

Rekenzwakke leerlingen hebben weinig baat bij het huidige realistische rekenonderwijs. Ze halen betere resultaten met de traditionele rekenaanpak, waarbij ze leren rekensommen op één bepaalde manier op te lossen. Dat blijkt uit onderzoek van de Nijmeegse pedagoog Rudolf Timmermans onder leerlingen van 8-11 jaar in de basisschool en het speciaal onderwijs. Rekenzwakke meisjes halen op de basisschool wèl betere resultaten in het realistisch rekenen dan in het traditionele rekenonderwijs. Timmermans promoveert woensdag 20 april aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

De meeste basisscholen gebruiken een realistische rekenmethode. Rekenopgaven om de vaardigheden te oefenen zijn zo gekozen dat ze kinderen uitdagen tot eigen oplossingswijzen. In het traditionele rekenonderwijs leren kinderen bepaalde sommen volgens een bepaalde vooraf geleerde strategie op te lossen. Timmermans wilde weten wat het meest effectief was voor rekenzwakke leerlingen en vergeleek deze twee methodes. Een andere vraag was of er verschillen zijn in rekenvaardigheden tussen jongens en meisjes, afhankelijk van de gebruikte methode. De vraag was: past een meer realistische rekenaanpak beter bij de leerstijl van meisjes? Ja, zo bleek uit dit onderzoek.

De HBO-raad doet een dringend beroep op minister van der Hoeven van OCW om wiskunde als verplicht vak in het profiel cultuur en maatschappij (C&M) op te nemen. Zonder wiskunde in de vooropleiding ontbreekt een belangrijke basis voor goed rekenonderwijs voor leraren in het basisonderwijs. Daarom is de HBO-raad van mening dat wiskunde tot het basispakket behoort voor de toegang tot het hoger onderwijs. Bij de invulling van het havo-profiel C&M heeft de minister niet in willen gaan op het uitdrukkelijke verzoek van de HBO-raad om wiskunde als verplicht profielvak op te nemen. Voor alle andere profielen is wiskunde wel een verplicht vak. De HBO-raad is van mening dat voor de instroom in de pabo wiskunde als verplicht vak noodzakelijk is. Ook de visitatiecommissies hebben gewezen op het belang van rekenonderwijs aan de lerarenopleiding basisonderwijs. Voldoende wiskundeonderwijs voor beginnende studenten is essentieel voor de versterking van de kwaliteit van afgestudeerde basisschoolleraren. Zonder wiskunde in de vooropleiding is selectie onvermijdelijk.

De bekende Amerikaanse wiskundige Saunders Mac Lane is gestorven op 14 april 2005 te San Francisco, California, USA. Hij is bekend geworden door zijn werk in de abstracte algebra, in het bijzonder aan homologische algebra, kategorieëntheorie en schoventheorie.
Hij werkte samen met Samuel Eilenberg en met Garrett Birkhoff; samen met de laatste schreef hij het beroemde leerboek "A survey of Modern Algebra", waarvan de eerste uitgave in 1947 verscheen en dat nog steeds verkocht wordt. (De recentste editie is van januari 1997.)

Bron: bericht van Steve Wildstrom (Business Week) dd 15 april 2005 in de nieuwsgroep sci.math

Afgelopen maandag werd voor de 8ste keer de prestigieuze Van Dantzigprijs uitgereikt. Dit is de hoogste Nederlandse prijs in de statistiek en besliskunde. Deze keer waren er zelfs twee winnaars: Sem Borst en Mark van der Laan.

De prijs werd uitgereikt tijdens het jaarlijkse congres van de Vereniging voor Statistiek en Operationele Research op de Vrije Universiteit in Amsterdam. De Van Dantzigprijs wordt eens in de vijf jaar uitgereikt aan een jonge onderzoeker in de statistiek of operations research. De wetenschapper die de prijs krijgt, mag nog geen veertig zijn en moet een belangrijke bijdrage geleverd hebben aan actuele ontwikkelingen in het vakgebied. De prijs werd dit jaar voor het eerst toegekend aan twee winnaars. Sem Borst werkt aan telecommunicatie netwerken en andere netwerken waarin informatie wordt overgestuurd en verwerkt op verschillende locaties. Mark van der Laan werkt aan verschillende onderwerpen in de biostatistiek.

Wie kent niet het verschijnsel van een telefoonsnoer dat zich steeds verder opkrult? Tot nu toe was de wiskundige beschrijving van dit type kronkels alleen bekend voor gesloten krommen, zoals elastiekjes. Onderzoeker Bob Planqué van het Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI) in Amsterdam bestudeerde het gedrag van gedraaide touwtjes met losse uiteindes. Op 7 april 2005 promoveert hij aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e).

Planqué en zijn promotor Mark Peletier (TU/e) hebben een speciaal geval bekeken: een snoer rond een cilinder. Het snoer ligt tegen zichzelf aan maar het aantal contactpunten waar krachten worden overgedragen blijkt verrassend genoeg beperkt te zijn. Over grote delen van het snoer waar het met zichzelf in aanraking komt oefent het snoer helemaal geen kracht uit op zichzelf. Naast touwtjes bestudeerde Planqué ook ondermeer de vorming van membranen uit lipide-moleculen, een probleem dat wiskundig nauw verwant is. Planqué's onderzoek maakt de weg vrij voor de wiskundige bestudering van ingewikkelder situaties, waaronder de studie van DNA-moleculen.

De werkgroep-HBO van de NVvW organiseert op woensdag 27 april aanstaande de conferentie
Kritisch (leren) werken bij Wiskunde en in de beroepspraktijk
De conferentie is van 13:00 tot 17:00 uur in de Hogeschool Domstad te Utrecht.

Het belang van een kritische werkhouding bij wiskundig werk wordt belicht vanuit drie invalshoeken:
- in de beroepspraktijk van het bedrijfsleven
- in de hbo-opleidingen
- de voorbereiding in het voortgezet onderwijs

28 mei 1918 – 16 maart 2005

Op 16 maart jongsteleden is op 86-jarige leeftijd, na een dappere strijd, in alle rust heengegaan Prof.dr J. Hemelrijk. Jan Hemelrijk was een van de dragende figuren in de opbouw van de mathematische statistiek in Nederland. Hij was van 1949 tot 1983 verbonden aan het Mathematisch Centrum, het tegenwoordige Centrum voor Wiskunde en Informatica, onder meer als verantwoordelijke voor de statistische consultatie en als chef van de Statistische Afdeling.

Hemelrijk was zeer actief in de Vereniging voor Statistiek; hij was jarenlang hoofdredacteur van Statistica Neerlandica. Hij was van 1956 tot 1983 lid van het International Statistical Institute. Het meest van al was Hemelrijk docent. Als hoogleraar aan de Technische Hogeschool Delft (parttime 1952-1960) en aan de Gemeentelijke Universiteit, tegenwoordig Universiteit van Amsterdam, (1960-1983) wijdde hij velen in in de eerste beginselen van de mathematische statistiek.

Op 17 maart 2005 werd in Oslo bekendgemaakt dat de Abelprijs - de grootste wiskundige onderscheiding, genoemd naar de Noorse wiskundige Niels Henrik Abel (1802-1829) - dit jaar wordt uitgereikt aan aan Peter D. Lax van de universiteit van New York. Lax werd geboren in 1926 in Budapest, Hongarije. In 1941 emigreerde hij met zijn ouders naar New York. Lax kreeg de onderscheiding vanwege zijn baanbrekende werk op het terrein van de partiële differentiaalvergelijkingen. Al eerder won hij prijzen, zoals de Norbert Wiener Prize (van de American Mathematical Society) in 1975, de National Medal of Science in 1986 en de Wolf Prize in 1987. Met de Abelprijs - een bedrag van zes miljoen Noorse kronen (735.000 euro) - heeft Lax 'de Nobelprijs voor de wiskunde' binnengehaald.

Een apocrief verhaal zegt dat er geen Nobelprijs voor de wiskunde bestaat omdat de Zweedse wiskundige Mittag-Leffler een affaire zou hebben gehad met mevrouw Nobel. Dit is echter onjuist: Nobel is nooit getrouwd geweest. Het ligt meer voor de hand dat Nobel de wiskunde niet zag als een onafhankelijke wetenschap, maar eerder als een ondersteunende discipline. Een pijnlijke misvatting, die in 2003 met de invoering van de Abelprijs eindelijk is rechtgezet.

De Abelprijs werd eerder gewonnen door Jean-Pierre Serre (2003) en door het duo Michael Atiyah en Isadore Singer (2004). Op 24 mei aanstaande vindt de uitreiking aan Peter Lax plaats.

Op zes achtereenvolgende donderdagavonden - te beginnen op 10 maart a.s. - begint er aan het Koninklijke Conservatorium in samenwerking met de Leidse universiteit een serie colleges over wiskundige structuren in muziek (10 maart, 17 maart, 24 maart, 31 maart, 7 april en 14 april). De colleges vinden plaats in de Collegezaal van het conservatorium, van 19.00 - 21.00 uur.

Docent is dr. Derk Pik, post-doc aan het Mathematisch Instituut van de Leidse universiteit. Hij is zowel wiskundige als pianist (Conservatorium Amsterdam). De collegereeks dient als kennismaking voor studenten die overwegen om - in het kader van hun conservatoriumopleiding - vanaf september 2005 aan de Universiteit Leiden het driejarige minorprogramma Wiskunde te gaan volgen, maar staat ook open voor alle andere belangstellenden.

De Duitse oogarts Martin Nowak heeft een nieuw grootste priemgetal ontdekt. Dit priemgetal bestaat uit maar liefst 7.816.230 cijfers. Nowak is een van de duizenden vrijwilligers die meedoen aan het project Great Internet Mersenne Prime Search (GIMPS).

In dit project stellen duizenden vrijwilligers rekentijd op hun computer beschikbaar om te zoeken naar een speciaal soort priemgetallen, de Mersenne priemgetallen. Het priemgetal dat Martin Nowak heeft gevonden is zo'n Mersenne priemgetal dat te schrijven is als 2 tot de macht 25.964.951 -1.

Het project GIMPS heeft nu al acht nieuwe record-priemgetallen opgeleverd. De eerste persoon die een priemgetal van 10 miljoen cijfers vindt, wint 100.000 dollar.

Op 2 februari 2005 is de Britse wiskundige Sir Edward Maitland Wright gestorven op 98-jarige leeftijd. Hij werd op 13 februari 1906 geboren in een dorpje nabij Leeds. Hij was voornamelijk autodidakt in de wiskunde. Vlak voordat Hitler in 1933 aan de macht kwam studeerde Wright een jaar aan de universiteit van Göttingen. Terug in het United Kingdom werd hij speurwerkstudent bij G.H.Hardy. In 1935 werd hij benoemd tot hoogleraar wiskunde aan de universiteit van Aberdeen, waar hij met een onderbreking tijdens de 2e wereldoorlog aanbleef tot 1976. In 1977 werd hij tot ridder geslagen. In 1938 verscheen het bekende boek "An introduction to the theory of numbers" door G.H.Hardy en E.M.Wright. In 1980 verscheen de 5e editie, nog steeds verkrijgbaar. De nieuwsbrief van maart 2003 van de British Mathematical Society noemt Wright als "the Society's longest-serving member". Hij werd tot lid gekozen op 12 december 1929.

Edward Wright was een sportieve man: tijdens zijn studietijd aan de universiteit van Oxford zat hij in het roeiteam van zijn College en maakte deel uit van het universiteitsvliegsquadron. Merkwaardig genoeg heeft hij nooit leren autorijden. In die tijd leerde hij ook zijn toekomstige echtgenote Phyllis Harris kennen. Hun zoon John Wright trad in de voetsporen van zijn vader en is thans hoogleraar wiskunde aan de universiteit van Aberdeen. Bron: zie "Meer info"

De Studiegroep Wiskunde met de Industrie gaat zich een week lang buigen over concrete industriële problemen zoals de hoeveelheid drinkwater die KLM moet meenemen op vliegreizen en hoe het AMC op de beste manier lichamen kan opwarmen die voor een zware operatie zijn afgekoeld. De studiegroep doet dat van maandag 31 januari tot en met vrijdag 4 februari tijdens de 52ste European Study Group Mathematics with Industry die plaatsvindt op de Vrije Universiteit. Wiskundigen, van promovendi tot hoogleraren, uit heel Europa komen erheen om zes problemen uit de Nederlandse industrie op te lossen.

Het principe van dit soort bijeenkomsten stamt uit 1968: toen vond voor het eerst zo'n wiskundeworkshop plaats in Oxford. Op de eerste dag presenteren zes organisaties hun probleem. Onder hen het al genoemde KLM en AMC, en ook het Nederlands Forensisch Instituut, dat beter wil leren omgaan met selectie-effecten. Neem het bekende geval van Lucy de B.: deze verpleegkundige viel op doordat er relatief veel patiënten overleden tijdens haar diensten. In hoeverre is dat een bewijs van haar schuld?

De wiskundigen delen zich na de presentaties op in groepen: ze zijn vrij om aan een of meer van de problemen te werken. De groepen gaan aan het werk, samen met de industriële partner. Na drie volle dagen discussiëren en rekenen, presenteren de groepen hun oplossingen op vrijdag. Naderhand wordt een meer gedetailleerd rapport geschreven over het onderzoek.

Hoeveel kleuren heb je minimaal nodig om een landkaart zó te kleuren dat buurlanden nooit dezelfde kleur hebben? Dat je aan vier kleuren genoeg hebt, proberen wiskundigen al sinds 1852 te bewijzen; in dat jaar wierp Francis Guthrie het probleem op. In de bewijzen die werden gepresenteerd, bleken altijd fouten te zitten.

In 1976 werd door Kenneth Appel en Wolfgang Haken een bewijs geleverd dat gebruik maakt van de computer, waarin zo'n 1500 'configuraties' onderzocht werden, ieder leidend tot duizenden gevallen. Sceptici keurden dit computerbewijs af, omdat ze niet vertrouwden op de berekeningen die de computer maakte. Sinds 1994 is er een tweede bewijs (van Neil Robertson en anderen), dat eveneens gebruik maakt van de computer. In dit bewijs is het aantal configuraties teruggebracht tot 633 en werd de complexiteit van de verificatie per configuratie teruggebracht. Maar ook toen ontstond er discussie over de betrouwbaarheid van de nog steeds omvangrijke computerberekeningen. Misschien dat aan die discussie nu een eind komt. In december 2004 namelijk presenteerde Georges Gonthier op een conferentie in Jouy-en-Josas (nabij Parijs) een versie van Robertsons bewijs, die zo nauwkeurig uitgeschreven is dat de juistheid van elke stap gecontroleerd kon worden. Die controle werd uitgevoerd door de 'bewijs-assistent' Coq: een programma van Franse origine, dat de juistheid van wiskundige bewijzen verifieert.

Op 5 januari is Prof. Dr. Mike Keane benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Burgemeester Sakkers van Eindhoven reikte deze onderscheiding uit aan Keane tijdens de workshop Dynamical Systems, Probability Theory and Statistical Mechanics. Deze workshop was mede georganiseerd ter gelegenheid van Keane's 65ste verjaardag.

Keane ontving de onderscheiding voor zijn verdiensten voor de Nederlandse wetenschap en industrie. Burgemeester Sakkers benadrukte tijdens zijn toespraak dat speciaal voor deze onderscheiding was gekozen in plaats van voor de Orde van Oranje-Nassau. Voor de Orde van de Nederlandse Leeuw komen alleen mensen in aanmerking met bijzondere verdiensten van zeer exceptionele aard voor de samenleving. Het gaat daarbij om een puur individuele genialiteit, die ook voor de samenleving bijzonder waardevol is gebleken.

De van oorsprong Amerikaanse Keane werkt sinds 1981 in Nederland. Hij was hoogleraar aan de TU Delft, wetenschappelijk adviseur van Philips Research en onderzoeksleider bij het CWI. Hij was mede-oprichter van Eurandom, een Europees onderzoeksinstituut op het gebied van kansrekening. Nog steeds werkt hij als hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam.

Steeds vaker staan de Nederlandse snelwegen vol files. Hoe kunnen wiskundige modellen bijdragen aan goede vervoersplanning en verkeersmanagement? Op zaterdag 8 januari 2005 organiseert het Koninklijk Wiskundig Genootschap het Wintersymposium over 'Wiskunde en Verkeer'. Andere onderwerpen die tijdens deze dag besproken worden zijn risicomodellen voor ongevallen op zee en Max-Plus algebra ingezet bij het spoorboekje.
Het Wintersymposium is vooral bedoeld voor leraren maar pers is ook van harte welkom. De dag vindt plaats in het Academiegebouw in Utrecht en begint om 9.30 uur. Het volledige programma en het inschrijfformulier staan op de website, http://webserv.nhl.nl/~kamminga/wintersymposium .

"Een vierde positie op de wereldranglijst. Nederland springt er vooral gunstig uit op het gebied van wiskunde" (De Telegraaf 7/12/2004)."Volgens de OESO gaat slechts 20 procent van de Nederlandse scholieren met plezier naar de wiskundeles" (De Volkskrant 7/12/2004). Jan de Lange (voorzitter van de internationale wiskunde-expertgroep) plaatst de Nederlandse resultaten van dit onderzoek in een europees kader. lees verder >>

Maandag 29 november 2004 is professor dr. Joop Boersma, emeritus hoogleraar bij de TU Eindhoven, overleden.
Joop Boersma, geboren op 5 december 1937, begon op zeer jeugdige leeftijd (in 1953) zijn wiskundestudie aan de Rijksuniversiteit te Groningen. In 1959 sloot hij deze studie af met een cum laude doctoraal examen. Van 1959 tot januari 1965 was hij in dienst van de afdeling der Toegepaste Wiskunde te Groningen, eerst als assistent, later als wetenschappelijk ambtenaar. In 1964 promoveerde hij cum laude bij prof. dr. ir. A.I. van de Vooren op een proefschrift getiteld Boundary value problems in diffraction theory and lifting surface theory. Gedurende het jaar 1965 werkte hij bij het Courant Institute of Mathematical Sciences in New York.
Professor Boersma trad op 1 januari 1966 in dienst van de Onderafdeling der Wiskunde van de toenmalige Technische Hogeschool Eindhoven, aanvankelijk als lector in de Wiskunde. Zijn benoeming tot gewoon hoogleraar volgde bij Koninklijk Besluit van 13 mei 1967. Op de faculteit en ver daarbuiten stond hij bekend als wiskundig geweten en als vraagbaak voor toegepast wiskundige problemen. Januari 1998 ging professor Boersma met emeritaat. Ook daarna was hij nog vrijwel dagelijks op de faculteit aanwezig.
Zie ook een uitgebreider in memoriam, verzorgd door de TU Eindhoven.

Ook als u zelf denkt dat u ‘niets bijzonders’ doet op school, kan uw school in aanmerking komen voor het winnen van de Wiskunde Scholen Prijs. Deze prijs is ingesteld om scholen te stimuleren met hun sterke punten op het gebied van wiskundeonderwijs naar buiten te treden.

Alle scholen voor voortgezet onderwijs kunnen meedingen naar deze prijs. Er zijn drie categorieën waarin een school een prijs kan winnen:

a) basisvorming (klas 1 en 2)
b) bovenbouw VMBO (klas 3 en 4)
c) HAVO/VWO (de klassen 3 tot en met 6)

Voor elke categorie is een prijs van € 1000,- beschikbaar.

In januari wordt naar alle scholen een folder met nadere informatie gestuurd. Heeft uw school belangstelling om mee te doen, meldt u dan vrijblijvend aan door een e-mail met uw naam en de adresgegevens van uw school te sturen naar wiskids@fi.uu.nl. U ontvangt dan het aanmeldingsformulier met nadere instructies.

De Wiskunde Scholen Prijs wordt georganiseerd door het Freudenthal Instituut, met steun van OCenW.

De Chinese wiskundige Shiing S. Chern is vandaag 3 december 2004 gestorven in zijn huis op de campus van de Universiteit van Nankai te Tianjin in Noord-China. Hij is 93 jaar geworden. Hij werd in 1911 geboren in de Oost-Chinese stad Jiaxing. Hij doceerde aan diverse Chinese en USA universiteiten, o.a. aan Princeton University. In 1983-84 won hij samen met de Hongaarse wiskundige Paul Erdős de Wolf-prijs. Zijn onderzoeksterrein was differentiaalmeetkunde, waar hij vezelruimten bestudeerde. Op grond van een topologische invariant die samenhangt met de stelling van Gauss-Bonnet kon hij vezelruimten indelen in equivalentieklassen, die in de loop van de tijd als Chernklassen bekend kwamen te staan.

Bron: http://news.xinhuanet.com/english/2004-12/03/content_2292553.htm

In 1604, precies vier eeuwen geleden, werd het rekenboek 'De Cijfferinghe' van de beroemde schoolmeester Willem Bartjens gepubliceerd. Het boek is tijdens de eeuwen die volgden vele malen herdrukt, maar het originele boek uit 1604 was lange tijd spoorloos, tot het begin dit jaar in Antwerpen werd teruggevonden. Historici van de wiskunde Danny Beckers en Marjolein Kool hebben een heruitgave van dit rekenboek voorbereid. Deze uitgave bestaat uit een facsimile van het oorspronkelijke boek en een uitvoerige inleiding die het boek in zijn cultuur- en onderwijshistorische context plaatst. Het boek wordt opgenomen in de serie 'Rekenmeesters' waarin historische reken-en wiskundeboeken worden gepubliceerd. Het rekenboek gunt de lezer een blik op het leven van alledag in de Republiek der Nederlanden. De vele rekenregels laten zien hoe en wat er in die tijd werd verhandeld en hoe belangrijk de handel was in de vroege zeventiende eeuw. Vraagstukken over soldaten en belegeringen verwijzen naar de Tachtigjarige Oorlog. Op 19 november wordt de heruitgave gepresenteerd in Zwolle in het voormalige woonhuis van Bartjens. Daarna kan elke belangstellende het boek aanschaffen. Willem Bartjens 'De Cijfferinghe. Het rekenboek van de beroemde schoolmeester.' Ingeleid door Danny Beckers en Marjolein Kool. Uitgeverij Verloren, Hilversum. ISBN 90-6650-811-2, 284 blz., reeks Rekenmeesters deel 2. Meer informatie over de Rekenmeesters is te vinden op hun website.

In het kader van de heruitgave van het rekenboek van Willem Bartjens organiseert Zwolle van 15 tot en 19 november een Bartjens-week. Willem Bartjens heeft immers van 1618 tot 1638 in Zwolle gewoond en als schoolmeester gewerkt. Van 15 t/m 17 november kunnen middelbare scholieren meedoen aan de Bartjens Rekenwedstrijd. Op 18 november is het de beurt aan de volwassenen. Op deze donderdagavond zal om 20.00 uur in de Buitensocieteit in Zwolle het Groot Zwolsch Bartjens Rekendictee georganiseerd worden voor prominenten en andere liefhebbers uit Zwolle en de wijde omgeving. Zij krijgen 14 rekenopgaven voorgelegd die alle te maken hebben met het leven van Willem Bartjens. Het rekendictee wordt gepresenteerd door Marjolein Kool en de jury bestaat uit een select gezelschap wiskundigen. Voor de winnaar is er een toepasselijke prijs. Deelnemers aan het Groot Zwolsch Bartjens Rekendictee kunnen zich opgeven bij de VVV van Zwolle, 038-4216798.

De Nederlander Jan van Koningsveld (35) is derde geworden op het wereldkampioenschap hoofdrekenen, dat op zaterdag 30 oktober plaatsvond in het Duitse Annaberg-Buchholz. Wereldkampioen werd de Britse kernfysicus Robert Fountain (35), die als kind geïnspireerd werd door een televisieshow van het Nederlandse rekenwonder Willem Klein (1912-1986).

Aan het wereldkampioenschap namen zestien mannen en één vrouw deel. De deelnemers bestreden elkaar op vier onderdelen: kalenderrekenen, optellen, vermenigvuldigen en worteltrekken. Als houder van het wereldrecord was Van Koningsveld favoriet op het onderdeel vermenigvuldigen (twee achtcijferige getallen keer elkaar). Door zenuwen werd hij op dit onderdeel als vierde. Bij het worteltrekken eindigde hij echter als eerste.

Het wereldkampioenschap werd georganiseerd in het Saksische mijnwerkersstadje Annaberg-Buchholz, woon- en werkplaats van de Duitse rekenmeester Adam Ries (1492-1559). Elementen uit de rekenmethode van deze Duitse evenknie van onze Willem Bartjens - het "Rechnen auf der Linie" - worden in de regio nog steeds levend gehouden.

Jan van Koningsveld is 35 jaar oud en woont in het Duitse Emden. Hij is getrouwd en heeft twee kinderen. Van beroep is hij “Bilanzbuchhalter”. Ook al heeft hij zijn hele leven in Duitsland gewoond, op het wereldkampioenschap vertegenwoordigde hij Nederland; dankzij zijn Nederlandse vader heeft hij een Nederlands paspoort.

Met de kwaliteit van het Nederlandse wiskundeonderzoek is niets mis, maar het voortbestaan ervan wordt bedreigd door een gebrek aan zichtbaarheid en lage onderzoekers- en studentenaantallen. Dit valt te lezen in het visitiatierapport dat op donderdag 7 oktober in Utrecht is gepresenteerd. Een commissie van buitenlandse wiskundigen heeft de kwaliteit van de Nederlandse universitaire wiskundeonderzoeksprogramma's uit de periode 1996-2001 onderzocht.

Onderzoeksvisitaties zijn in 1993 door de Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten ingevoerd om de kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek te toetsen. De huidige visitatieronde is de tweede in zijn soort, het eerste visitatierapport verscheen in 1997.

Het rapport uit 1997 oordeelde dat “Nederlandse wiskundigen in de internationale top vijf meedraaien”. Het nieuwe, engelstalige visitatierapport constateert dat het niveau van het wiskundeonderzoek hoog is. Zuiver wiskundeonderzoek, traditioneel sterk vertegenwoordigd in Nederland, behoort tot de wereldtop. Toegepast onderzoek scoort in dit rapport iets minder sterk. Om de belangstelling voor wiskunde te vergroten, ziet de commissie graag meer wiskundeleraren met een wetenschappelijke opleiding.

Aan de Nederlandse universiteiten werkten in de periode 1996-2001 ongeveer 360 mensen full-time in wiskundeonderzoek. Per jaar waren er gemiddeld 60 promoties en werden er zo'n 900 artikelen in vakbladen en proceedings gepubliceerd.

Vandaag wordt de profielcommissie N&T/N&G officieel geïnstalleerd. Voorzitter is dr. J.G.F. Veldhuis, voormalig voorzitter van het CvB van Universiteit Utrecht. Het secretariaat wordt gevoerd door de SLO Naast de voorzitter bestaat de commissie uit 15 leden, waaronder Prof. Dr. Robbert Dijkgraaf (Hoogleraar mathematische fysica - UvA) en Drs. Wim Kleijne (tot voor kort de deskundige binnen de inspectie voor wiskunde) De commissie moet een advies uitbrengen over "over de manier waarop de noodzakelijke vernieuwing van de bètavakken gestalte kan krijgen, zowel wat betreft de inhoud, de didactiek, de examens als de cultuur in en rond die vakken. De vernieuwing moet erop zijn gericht, dat bètavakken leerlingen meer stimuleren om een vervolgopleiding op het gebied van bèta/techniek te kiezen. De commissie adviseert ook over de vraag, welke gevolgen een dergelijke vernieuwing zal moeten hebben voor de opleidingen in het hoger onderwijs".
De minister verwacht een advies op hoofdlijnen dat vóór 1 januari 2005 wordt uitgebracht.

Een Nederlandse student die een eeuwenoud wiskundig probleem oplost, dat is natuurlijk voorpaginanieuws. Geert-Jan Uytdewilligen werd gisteren gepresenteerd als een jonge student die "een enorme wiskundige doorbraak" had bereikt. Kan hij alle nulpunten van een n-degraads polynoom bepalen? Waarschijnlijk wel. Is hij de eerste? Zeker niet!

Kennislink publiceert vandaag een nieuwsbericht over Uytdewilligen's methode. Voorlopige geluiden lijken erop te wijzen dat hij een goede oplossing heeft gevonden, maar natuurlijk staat het werk van Galois en Poincaré nog recht overeind. Ook is Uytdewilligen, ondanks alle gemaakte claims, lang niet de eerste die dit probleem heeft opgelost. Over een prachtig staaltje science by media.

Aansluitend op het nieuwsbericht Student aan de Fontyshogeschool lost klassiek wiskundig probleem op van Johan E. Mebius kan ik meedelen dat de preprint The roots of any polynomial equation van G.A. Uytdewilligen al drie weken staat op arXiv:math (preprint math.CA/0408264). Het korte artikel van ruim twee pagina's lijkt een algoritme te schetsen om de achtereenvolgende cofficinten te genereren van de machtreeks in s van een oplossing x=x(s) van de vergelijking a_n xⁿ+a_n-1x^n-1 +...+a₁x+s=0. Dit werkt vooral goed als we de wortel van de vergelijking nemen waarvoor x(s)=0 als s=0. Het algoritme lijkt implementeerbaar in bijv. Mathematica. Zie Eric Weisstein's MathWorld voor veel informatie en referenties over algemene oplossingen van polynoomvergelijkingen.

Volgens een nieuwsbericht dd 3 september 2004 van de Fontyshogeschool heeft vierdejaars natuurkundestudent Geert-Jan Uytdewilligen het welbekende probleem opgelost van het vinden van alle nulpunten van een gegeven veeltermfunctie van één variabele. Vandaag - 9 september 2004 - is dit ook nieuws voor Radio 1, Radio 1 Journaal (ca 18:45 uur) en Radio 4. Geert-Jans desbetreffende publicatie "The roots of any polynomial equation" is beschikbaar op de URL http://www.dse.nl/%7Egeertjan/Publikatie/The-roots-of-any-polynomial-equation.pdf - Er is dermate grote belangstelling voor dit stuk dat het volgens de regels van Digitale Stad Eindhoven nu voor hoogstens 1 week niet bereibaar is. Het bericht op Science Guide doet vermoeden dat Geert-Jans oplossing in de eerste plaats algebraisch georienteerd is. BRON: http://www.fontys.nl/nieuws/nieuws_artikel.asp?docid=3487 Zie http://www.scienceguide.nl/ >Wetenschapsnieuws voor meer informatie.

Zoals diverse dagbladen vandaag meldden laten de aanmeldingen van nieuwe studenten een toename zien in de bètarichting, vooral bij technische natuurkunde, scheikunde en biologie. Bij wiskunde is er een verschuiving te zien. De aanmeldingen wiskunde aan de algemene universiteiten daalden iets (van 137 naar 127) terwijl de aanmeldingen voor technische wiskunde (vooral gegeven aan TU’s) juist sterk toenamen (van 57 naar 83). Vorig jaar augustus was er juist een duidelijke stijging van de aanmeldingen (algemene) wiskunde, en niet bij technische wiskunde.

Vrijdag 2 juli jongsleden is de nieuwe wiskunde hulp site WiskundeLeren.nl geopend door dhr. Egbert Boerma, vestigingsdirecteur van het Corderius College te Amersfoort. De website is een initatief van Mathijs van der Hurk, om het mogelijk te maken om via internet kennis uit te wisselen met mede scholieren.
Op de website bevindt zich een woordenboek, waar bezoekers woorden kunnen plaatsen, om zo hun wiskunde kennis aan anderen te delen. Omdat het woordenboek niet alle informatie biedt is er ook een groot forum waar bezoekers hun vragen kunnen stellen als ze in de knoei zitten met een formule of een tekening.
Een team van ruim 10 man staan de bezoekers graag te woord op het forum, maar ook via de live support, een online chat, waar meestal een of twee operators zitten te wachten tot dat ze hun kennis kunnen delen met mensen die niet de benodigde kennis hebben. Wilt u meer informatie, of ook hulp bij uw wiskunde? Bezoek dan eens de nieuwe website WiskundeLeren.nl.

Midden in Silicon Valley, vlak naast een autosnelweg, staat sinds vorige week een intrigerend reclamepaneel. "{het eerste priemgetal van 10 cijfers uit de decimalen van e}.com" staat op het bord te lezen. Wie dit raadseltje kan oplossen, komt uit op een webpagina(7427466391.com) waar een tweede opgave te vinden is, waarbij je uit vier functiewaarden een vijfde moet voorspellen. Pas als die ook opgelost is, blijkt dat het om een originele vacature van Google gaat. Het bedrijf achter de populaire zoekmachine is namelijk op zoek naar wiskundigen die zijn team kunnen versterken.

De publicatie van Richard Arenstorf (Vanderbilt University -Nashville) die pretendeerde het eeuwenoude vermoeden over het bestaan van oneindig veel priemtweelingen te bewijzen is teruggetrokken, nadat er een ernstige fout in was ontdekt.

Op 15 mei jl. is het 41e Mersenne priemgetal gevonden: 2 ^24036583 -1. Het getal telt ruim 7,2 miljoen cijfers, zo'n 900 000 meer dan de vorge recordhouder.

Recent neuropsychologisch onderzoek laat zien dat bij wiskundig begaafde leerlingen het verkeer tussen linker- en rechterhersenhelft efficienter is dan bij anderen.

Uit eerder onderzoek is bekend dat de hersenen van wiskundige begaafde kinderen verschillen van die van anderen. Anders dan bij gewone leerlingen blijkt de rechterhersenhelft van wiskundig begaafde leerlingen uitzonderlijk actief bij de verwerking van informatie, zelfs van talige informatie. Verder zijn hersenen van wiskundig begaafde leerlingen in staat hun activiteiten razendsnel te wisselen van links naar rechts en omgekeerd.

In het recente onderzoek van Micheal O´Boyle en Harnam Singh werd gewerkt met drie testgroepen: wiskundig begaafde jongeren, normaal begaafde jongeren en studenten (allen van het mannelijk geslacht). De testpersonen werd gevraagd in testafbeeldingen letters te vergelijken op twee schaalniveaus, groot en klein. De test werd afgenomen onder drie verschillende condities: twee letters voor alleen het linkeroog (= rechterhersenhelft), twee letters voor alleen met het rechteroog (= linkerhersenhelft) en voor elk oog een letter (beide hersenhelften).

Wiskundige begaafde leerlingen scoorden op de bilaterale test beter dan op de unilaterale, voor de beide andere testgroepen was dat juist andersom. De resultaten suggereren dat een betere neurologische interactie tussen beide hersenhelften het wiskundig begaafde brein onderscheidt van gewone hersenen.

Internationale School voor Wijsbegeerte (ISVW) organiseert Zomercursus 'Wiskunde en werkelijkheid - 28 juni t/m 2 juli Begeleiding: Gerard Alberts en Erik Heijerman We leven in een mathematisch universum. Zonder wiskunde is het reilen en zeilen van onze maatschappij totaal ondenkbaar geworden. De alomtegenwoordigheid van computers, de dienstregeling van de NS, de verkenningen van Mars ... Het wiskundig denken is het centrale instrument om de wereld te verkennen en te beheersen. eze zomercursus voert u op een originele manier door de geschiedenis van de wiskunde. De gebruikelijke gang van het oude Babylonie, via de Arabieren en de Grieken, naar het moderne en postmoderne Westen wordt afgelegd met een filosofische invalshoek, namelijk de verhouding tussen wiskunde en werkelijkheid. Hoe dacht en denkt men over deze verhouding en hoe werkt die opvatting door in de toepassing van het wiskundig denken? Met bijdragen van: Dr. Gerard Alberts, Dr. Paul Bakker, Dr. Danny Beckers, Prof.dr. Robbert Dijkgraaf, Prof. Joop Doorman M.Sc., Dr. Louk Fleischhacker, Prof.dr. Frans de Haas, Dr. ir. Teun Koetsier, Dr. Marjolein Kool, Prof.dr. Klaas Landsman, Dr. Rienk Vermij en Prof.dr. Albert Visser Meer Informatie?: ISVW Dodeweg 8 3832 RD Leusden Telefoon: 033-4337200 E-mail: info@isvw.nl www.isvw.nl

Leerkachten wiskunde en wetenschappen kunnen de komende maanden gratis kennis maken met de mogelijkheden van Wirisonline. Wirisonline is een computer algebra systeem dat de mogelijkheid biedt om via het Internet numerieke en symbolische berekeningen alsook grafische voorstellingen te maken, meetkundige constructies uit te voeren en e-learning lesmateriaal voor wiskunde te ontwikkelen. Wirisonline biedt een uitermate eenvoudige en goedkope oplossing voor de integratie van ICT in de wiskunde en ook wetenschappen. Wirisonline bundelt de kracht van de bestaande pakketten tot één geïntegreerd systeem waarbij de gebruiksvriendelijkheid primeert. De technische drempels mogen immers geenszins een hinderpaal zijn om de PC op een didactisch verantwoorde manier aan te wenden tijdens het leerproces. Wirisonline gebruikt men om wiskunde te leren zonder vooreerst te leren hoe men Wirisonline moet gebruiken! Meer info via de website www.wirisonline.net of via e-mail naar ivan.dewinne@pandora.be

In de pers wordt steeds genoemd dat Google $ 2,7 miljard gaat ophalen met de beursgang. Om precies te zijn: $ 2 718 281 828 staat er in de stukken:

Class A common stock, par value $0.001 per share
Aggregate Offering Price (1): $ 2,718,281,828
Amount ofRegistration Fee: $ 344,406.31
(1) Estimated solely for the purpose of computing the amount of the registration fee

$ 2 718 281 828 ?
Dat is vreemd... Dit zijn precies de eerste tien cijfers van het beroemde getal e. Google zegt dus te denken dat de beursgang(ongeveer) e miljard dollar oplevert, vermoedelijk om aan te geven dat het slechts een ruwe schatting gaat. Gevoel voor humor heeft men bij Google nog steeds.

Het rijtje 5, 11, 17, 23, 29 bestaat uit 5 priemgetallen. Het volgende getal (35) is dat duidelijk niet. Een wat langere rekenkundige rij is 199, 409, 615, ... , 2089. Deze bestaat uit 10 priemgetallen. Uiteraard worden er ook veel priemgetallen ’gemist’ door deze rij (zoals 211, 223, 227 en 229)

Sinds 1993 is er een rekenkundige rij bekend van 22 priemgetallen: 11410337850553, 16019436544753, 16019436544753, ... , 108201410428753, en sinds 2003 nog een (met nog grotere getallen) Er bestaat al heel lang het vermoeden dat dit soort rijen willekeurig lang kunnen zijn. Dat lijkt nu ook bewezen te zijn door Ben Green (Un. British Columbia) en Terence Tao (Un of California).Hun artikel is gepubliceerd als e-print, maar (nog) niet verschenen in een toonaangevend wiskundig tijdschrift.

De datum voor het Wintersymposium is bekend.
Op zaterdag 8 januari verwachten wij weer een grote belangstelling voor het Wintersymposium van het KWG in de aula van het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht.
Het thema zal zijn: Wiskunde en Verkeer.
Vanaf eind oktober is de aanmelding weer mogelijk via de website van het symposium.

Middels een brief aan het Ministerie van OCW d.d. 19 april 2004 heeft het Freudenthal Instituut zijn zorg uitgesproken over de plannen voor de Herijking Tweede Fase van havo en vwo.

In de brief worden vijf knelpunten en kansen gesignaleerd:
1 het ontbreken van wiskunde in het C&M-profiel van het havo
2 kansen die er ontstaan voor wiskunde A in het C&M-profiel van het vwo.
3 de studielast wiskunde van leerlingen van de N&T-profielen
4 de dubbelkeuze van wiskunde AB en wiskunde B 5 het nieuwe b-vak

Reacties op de brief zijn welkom

De eerste Hans Freudenthal Award voor onderzoek naar wiskundeonderwijs is toegekend aan Celia Hoyles werkzaam aan het Institute of Education van de London University. Celia Hoyles begon haar carrière als leraar en werd in 1984 professor in wiskundeonderwijs. De prijs is haar toegekend door de International Commission on Mathematical Instruction (ICMI) vanwege haar onderzoek naar technologie in het wiskundeonderwijs van jonge kinderen tot volwassenen in beroepssituaties en onderzoek naar bewijzen door kinderen. Zij wordt geroemd om haar theoretische bijdragen zonder de praktijk uit het oog te verliezen

Op vrijdag 14 mei aanstaande organiseren het Korteweg-de Vries Instituut voor Wiskunde en het Institute for Logic, Language & Computation van de Universiteit van Amsterdam een open dag voor docenten wiskunde, scholieren en andere belangstellenden. Leve de Wiskunde! is een goede gelegenheid om kennis te maken met het spraakmakende onderzoek in de wiskunde en logica aan de UvA.

Op het programma staan lezingen door internationaal bekende onderzoekers uit eigen huis, waaronder prof. dr. Robbert Dijkgraaf en prof. dr. Jan van Eijck. Ook een student wiskunde en de hoofdredacteur van Kennislink zullen een presentatie verzorgen. De onderwerpen van de lezingen begeven zich op de diverse deelgebieden van de wiskunde en logica. Een aspect hebben alle sprekers gemeen: passie voor het vak.

Op de informatiemarkt tijdens de lunch worden onder andere originele profielwerkstukken gepresenteerd die scholieren in samenwerking met medewerkers van de instituten kunnen uitvoeren. Daarnaast wordt een aantal populariserende en actuele publicaties, waaronder artikelen voor Kennislink getoond. Naast onderwijs en onderzoek komen ook de recreatieve en kunstzinnige kant van wiskunde en logica aan bod.

De hele dag staan de UvA wetenschappers open voor vragen en discussie over het onderwijs en onderzoek binnen de wiskunde en logica.

De Abel Prijs (evenals de Field medaille wel de "Nobelprijs voor wiskunde genoemd") is dit jaar toegekend aan sir Michael Atiyah(Un. Edinburgh) en Isadore Singer (MIT-Boston) voor het ontwikkelen (in de jaren zestig van de vorige eeuw) van de "index-theorie". Deze theorie maakt het mogelijk precieze uitspraken te doen over het aantal oplossingen van de meest uiteenlopende problemen. De Noorse Academie van Wetenschappen die de prijs toekent, noemt in het persbericht als voorbeeld de beroende ets "stijgen den dalen" van M.C. Escher. Met behulp van de index-theorie is de onmoglijkheid van deze prent aan te tonen. De index-theorie wordt beschouwd als een van de belangrijkste resultaten van de laatste 50 jaar, en speelt ook een rol bij recente onwikkelingen in de natuurkunde met name de snaartheorie. De prijs (waaraan een geldbedrag 6 miljoen Noorse kronen d.w.z ruim 700 000 euro is verbonden) zal op 25 mei in Oslo worden uitgereikt.

Op vrijdag 2 april organiseert de Vereniging voor Statistiek en Operationele Research een lezingen- en discussiemiddag, naar aanleiding van de rechtzaak tegen de Haagse verpleegster Lucy de B (zie de NOS) en de rol van "statistisch bewijs" in deze zaak. Sprekers en discussanten zijn Henk Elffers (getuige-deskundige voorgesteld door het openbaar ministerie), Ronald Meester (getuige-deskundige voorgesteld door de raadslieden van de verdachte) en Aart de Vos (instigator van pagina-grote artikelen in Trouw en het NRC van 13 maart waarin een Bayesiaanse methode wordt voorgesteld).
Hoewel de zaak Lucy de B de directe aanleiding is voor de middag, is het doel van middag niet deze zaak zelf te bespreken, maar de (mogelijke) rol van de statistiek in een soortgelijke zaak, bijvoorbeeld zoals beschreven in het artikel van Elffers.

Docenten wiskunde op middelbare scholen geven hun leerlingen meer huiswerk dan hun collega's Nederlands. Scholieren krijgen echter wel vaker een mondelinge of schriftelijke overhoring bij Nederlands dan bij wiskunde. Wiskundedocenten geven weer vaker zwaarder tellende proefwerken. Dit staat in twee onlangs verschenen rapporten over Nederlands en wiskunde in de basisvorming. NWO financierde dit onderzoek.

Van de ondervraagde docenten wiskunde zegt 81 procent elke les huiswerk op te geven. Bij Nederlands is dit 55 procent. Bovendien geven wiskundedocenten meer huiswerk naarmate leerlingen in een hoger schooltype zitten. VWO-scholieren zijn bijna anderhalf keer zoveel tijd kwijt aan hun wiskundehuiswerk als scholieren op het VMBO. Bij Nederlands is er geen onderscheid tussen de verschillende schooltypen.

Alhoewel docenten Nederlands minder huiswerk opgeven, overhoren ze de scholieren wel vaker. Bij Nederlands hebben de scholieren een grotere kans op een schriftelijke of mondelinge overhoring. Ook krijgen de scholieren bij dit vak vaker cijfers voor nagekeken huiswerk dan bij wiskunde. Tenslotte zijn de Neerlandici grotere fans van individuele opdrachten en groepsopdrachten. De wiskundedocenten compenseren al deze mogelijkheden om cijfers te geven door meer zware proefwerken af te nemen.

In Parijs wordt donderdag 18 maart een publieksdag gewijd aan de wiskunde, onder de titel La face cachée des mathématiques. Er is een keur aan onderwerpen: beeldcompressie, Escher en de Lachende Koe, knopentheorie, chaos, het prisoners dilemma.
Plaats: het Centre Pompidou te Paris.
Tijd: 11h 30 à 19h - Grande salle. Toegang gratis.

Op 30 oktober 2004 wordt in Annaberg-Buchholz in Duitsland het wereldkampioenschap Hoofdrekenen gehouden. De beste hoofdrekenaars ter wereld bestrijden elkaar die dag in zes categorieen: optellen van 10 getallen van 10 cijfers, vermenigvuldigen van twee getallen van 8 cijfers, worteltrekken uit een getal van 6 cijfers, het berekenen van de weekdag van een gegeven datum en twee verrassingsopdrachten. De winnaar krijgt de titel "World Cup winner for mental calculation". Tijdens de wedstrijd zijn geen hulpmiddelen toegestaan, maar er is een aparte competitie voor rekenaars die gebruik maken van de Abacus.

Wat heb ik nou aan algebra? Nu ik voor de keuze sta

zong Loeki Knol jaren geleden.
De veronderstelde onmacht van wiskundige methoden bij problemen die met relaties te maken hebben wordt door recent onderzoek (verder) onderuit gehaald. In samenwerking met klinisch psycholoog John Gottman en anderen ontwikkelde wiskundig James Murray (verbonden aan de University of Washington- Seattle) een eenvoudig, maar verrassend nauwkeurig model dat voorspelt of een huwelijk standhoudt of niet. Bovendien zijn uit het model conclusies te trekken voor een succesvolle aanpak van relatieproblemen. De onderzoekers hebben hun bevindingen gepubliceerd in het recentelijk verschenen boek ‘The Mathematcs of Marriage: Dynamic Nonlinear Models’.
Een kort artikel van de hand van Murray is via HERO te bekijken.

Dit voorjaar organiseert het instituut Ratio de cursus Getallen. Getallen vormen de basis van wiskunde. Bovendien zijn getallen leuk en spannend.

In deze nascholingscursus zullen op een elementair niveau de onderwerpen kettingbreuken, talstelsels en fractals besproken worden. U wordt ge-informeerd over de achtergronden van de onderwerken en u krijgt de gelegenheid door eigen onderzoekjes deze fascinerende onderwerpen verder te verkennen. Uw bevindingen worden met de groep besproken.

De cursus is zowel voor eerste- als voor tweedegraads wiskundedocenten. Meer informatie vindt u op de website http://www.ratio.kun.nl/nascholinggetallen

Algebra: een verloren zaak of een uitdaging

De klacht in (in ieder geval het Nederlandse) hoger onderwijs in bèta en techniek is dat de afgestudeerden van het voortgezet onderwijs steeds minder algebraïsch competent zijn.
In een minisymposium binnen het Nederlands-Belgisch Mathematisch Congres op Vrijdag 16 en zaterdag 17 april 2004 besteden we op de zaterdagochtend aandacht aan de aard van deze problematiek, mogelijke aanpakken én discussie met de aanwezigen over hun ervaringen en partiële oplossingen.
Centraal in de inleidingen en de discussie zal het gebruik van computeralgebra staan: de beperkingen, maar vooral de mogelijkheden en uitdagingen.
Inleiders:
Bert Zwaneveld(Open Universiteit Nederland): aard en oorzaak van de problematiek.
Dirk Janssens (Katholieke Universiteit Leuven): positieve ervaringen met het gebruik van een computeralgebra in een voorbereidende universitaire cursus

Tijdens de Nationale Wiskunde Dagen Dagen te Noordwijkerhout is een nieuwe website ten doop gehouden.
Deze "wiskundeonderwijs webwijzer" - is het initiatief van de samenwerkende niet-commerciële wiskunde (onderwijs) websites in Nederland, waaronder die van het Freudenthal Insituut, het APS, de Ned. Vereniging van Wiskundeleraren, het Koninklijk Wiskundig Genootschap, de Digitale School, WisBase, Pythagoras, Vierkant voor Wiskunde en Kennislink.
De bedoeling is om - o.a. door overzichten per onderwerp en zoekmogelijkheden op meerdere websites (tegelijk)- de steeds groeiende hoeveelheid informatie en bruikbaar materiaal toegankelijker te maken, met name voor leerlingen en docenten.

Een prachtig - maar erg vergankelijk - voorbeeld van wiskundige kunst wordt gevormd door een 4 meter hoog beeld van sneeuw dat voorstelt hoe een bol volgens de topologische regels der kunst binnenstebuiten kan worden gekeerd.
Dat dit mogelijk is werd pas in 1959 bewezen (door Stephen Smale) en concrete ideeën over hoe dit gevisualiseerd kon worden stammen uit de jaren 70 (van de vorige eeuw.)
Een team onder leiding van de wiskundige Stan Wagon (Macalester College in St. Paul, Minnesota- VS) heeft vorige maand tijdens het 14th International Snow Sculpture Championship (Breckenridge, VS) het binnestebuiten keren letterlijk in beeld gebracht. De creatie kreeg een eervolle vermelding als "meest ambitieus beeldhouwerk". Een foto is te zien via onderstaande adres.

Het wintersymposium van 10 januari 2004, georganiseerd door het Koninklijk Wiskundig Genootschap, had als thema Wiskunde en Muziek en was een groot succes. Het verslag van dit symposium is te vinden op de site van het KWG.

Twee Canadese wiskundigen (Samuel Gaudet en Claude Gauthier) hebben een nieuw muziek instrument ontwikkeld - de tritare.
Tijdens hun onderzoek op het gebied van getaltheorie stuitten ze op een verzameling getallen met symmetrieën die mogelijkheden leken te hebben in de electronica, en uiteindelijk was een nieuw instrument het resultaat.
Het heeft de vorm van een (omgekeerde) Y en heeft 6 netwerken van snaren, die een hele serie geluiden kunnen voortbrengen, variërend van snaargetokkel tot het luiden van kerkklokken.

Het Freudenthal Instituut organiseert op 18 februari a.s. voor de eerste keer de Grote Rekendag.

De Grote Rekendag is een dag waarop een heleboel kinderen in Nederland aan hetzelfde onderwerp op het gebied van rekenen-wiskunde werken. Niet de gewone sommetjes, maar iets speciaals. Bijna 400 basisscholen hebben aangegeven dat ze meedoen. Het is de bedoeling om van de Grote Rekendag een jaarlijks evenement te maken. Dit jaar zijn als onderwerpen kijkmeetkunde en meten gekozen. Leerlingen van onder-, midden- en bovenbouw doen ieder een eigen 'project'. Voor de onderbouw: samen ontwerpen van een dierentuin. Voor de middenbouw: het eiland 'Wieringerzand' voor de bovenbouw: de schat van het schip 'De Lutine'. De Grote Rekendag is bedoeld om kinderen en leerkrachten te laten zien hoe interessant het vak rekenen-wiskunde kan zijn. Het organiseren van een gezamenlijk rekenproject op school stimuleert leerkrachten bovendien om met elkaar over hun rekenonderwijs te praten.

Meedoen?
Wanneer u met uw school mee wilt doen met de Grote Rekendag kunt zich aanmelden via www.fi.uu.nl/rekenweb/groterekendag/2004/inschrijven/.
Dit kan tot uiterlijk 16 januari a.s.
Deelname is gratis. U krijgt het lespakket nog deze maand toegestuurd.

De opleidingen Bedrijfswiskunde van de Nederlandse hogescholen leveren waardevolle krachten voor het bedrijfsleven en (semi-) overheidsinstellingen af. Dit concludeert de onafhankelijke visitatiecommissie die, onder voorzitterschap van de heer prof.dr. J. van de Craats, in 2003 vier hbo-opleidingen Bedrijfswiskunde voor de eerste keer op hun kwaliteit heeft beoordeeld. De bevindingen zijn vastgelegd in het in december 2003 gepubliceerde visitatierapport Analyse en Inzicht. Bedrijfswiskundige is een nieuw en nog tamelijk onbekend beroep. Het overgrote deel van de hbo-studenten in de bedrijfswiskunde is min of meer toevallig ‘tegen de opleiding aangelopen’. Er blijkt dus geen effectief wervingsbeleid gevoerd te worden. Het volledige visitatierapport is te downloaden via de site van de hbo-raad onder publicaties - (sub)thema kwaliteitszorg.

Op 10 januari 2004 zullen meer dan 100 belangstellenden zich tijdens het wintersymposium van het KWG buigen over inzichten betreffende Wiskunde en Muziek. Het raakvlak tussen beide vakgebieden heeft een lange geschiedenis. Denkt u alleen maar aan het werk van Bach over de juiste stemming van de piano en dat de piano eigenlijk wat stemming betreft een compromis is.
Meer informatie over het programma en de sprekers is op de website te vinden.

Het KWG wil met zijn activiteiten het enthousiasme voor de wiskunde vergroten.
Het symposium vindt plaats in het Academiegebouw van de Universiteit van Utrecht (vlak bij de Dom).
Meld u tijdig aan, dan kunnen we rekening houden met de grootte van de zaal. Bij een grote deelname krijgen we de beschikking over de Aula met daarin een vleugel waarop Loek Dikker het geheel muzikaal zal omlijsten. De aanmelding kan via de website.

Donderdag 4 december heeft minister Van der Hoeven de eind oktober toegezegde nieuwe opzet voor de profielen in havo/vwo aan de Tweede Kamer gezonden. Globaal is de opzet drie verplichte vakken per profiel, één vak te kiezen uit een beperkt cluster en één echt keuzevak in het vrije deel.

Het GIMPS-project (Great Internet Mersenne Prime Search) meldt vandaag (2 december 2003), dat Michael Shafer (werkzaam op de Michigan State University) het 40ste Mersenne-priemgetal op 17 november jl. gevonden heeft.

Het getal is: 2^20996011-1

(2 tot de macht 20996011 min 1).
Het getal bestaat uit meer dan 6,3 miljoen cijfers, en slaat daarmee het vorige record 2^13466917-1, gevonden op 14 november 2001, dat iets meer dan 4 miljoen cijfers telde.
Het GIMPS-project wordt op dit moment gedragen in een wereldwijd virtueel netwerk van ongeveer 211.000 computers.
Mersenne-priemgetallen zijn genoemd naar Marin Mersenne, een Frans geestelijke, die als eerste, zo'n 400 jaar geleden, getallen van het type 2^p-1 bestudeerde (in die laatste formule is ook p, de exponent van 2, een priemgetal).
Bij het GIMPS-project wordt gebruik gemaakt van software ontwikkeld door George Woltman en Scott Kurowski, draaiend op 'gewone' PC's.

Vrijdag 28 november vinden de jaarlijkse voorronden van de Wiskunde-Alympiade en de Wiskunde B-dag plaats. Beide wedstrijden zijn bedoeld voor leerlingen uit 5-havo of 5/6-vwo met die in teamverband een uitdagend probleem aanpakken.
Aan de Wiskund B-dag doen maar liefst 1400 teams mee op 140 scholen! Ook bij de A-lympiade zijn 140 scholen betrokken

Het Cito heeft de examenverslagen 2003 gepubliceerd, met een schat van gegevens over de centrale examens vmbo en havo-vwo.
De voor wiskunde relevante cijfers stonden voor een groot deel al in het examennummer van Euclides. Toch is er nog wel wat nieuws uit te destileren:
Zo blijken de verschillende tussen prestaties van jongens en meisjes bij de wiskunde vakken sterk af te hangen van de opleiding.
Op het vmbo BB en KB (te vergelijken met vbo b/c) scoorden de jongens aanzienlijk (6 procentpunten) beter dan de meisjes. Bij de Theoretische en Gemengde leerweg van het vmbo (te vergelijken met vbo/mavo d) was het verschil minder (3 procentpunten) Op het havo scoorden de jongens alleen bij wiskunde b12 iets beter (2 procentpunten - bij b1 en a12 was er geen significant verschil) en op het vwo was het precies omgekeerd - bij wiskunde b12 scoorden de meisjes iets beter (2 procentpunten) en bij de andere wiskundevakken was er geen (significant) verschil.
Deze gegevens passsen in een ontwikkeling (van de laatste paar jaar) waarbij met name in het vwo de meisjes de jongens qua resultaten bezig zijn in te halen of al ingehaald hebben. Op het vmbo daarentegen scoorden de jongens daarentegen aanzienlijk hoger dan de meisjes bij exacte vakken.

De afgelopen dagen hebben veel docenten zie via email gewend tot leden van de Tweede Kamer. De commissie voor Onderwijs Cultuur en Wetenschappen bespreekt woensdag 29 oktober de plannen voor de 2e fase, waarvan zoals bekend met name ook (wiskunde in) het profiel Natuur en Techniek de dupe dreigt te worden.
Via de website van de bozebeta's is mogelijk om eenvoudig een bericht bij het gewenste kamer(commissie)lid te bezorgen
In een extra uitgave van de WiskunE-brief deed NVvW-voorzitter Marian Kollenveld een oproep aan de nederlandse wiskundedocenten om hun bezwaren tegen de plannen aan de kamerleden kenbaar te maken. De oproep werd binen 12 uur gevolg door meer dan honderd berichten via de website van de boze beta's.
Dinsdag 28 oktober bleken er al meer dan 500 verstuurd te zijn.
Voor meer achtergrondinformatie zie de website van de NVvW

Het Wintersymposium, onder auspiciën van het Wiskundig Genootschap, heeft dit jaar als thema Wiskunde en Muziek. Via de website van het WG is informatie over het symposium te verkrijgen of rechtreeks met onderstaande link.

De actie van KPN om alle scholen de komende jaren van een gratis snelle internet verbinding te voorzien is een meevaller. Maar aan internet zonder inhoud heb je niet veel.
Het Freudenthal instituut biedt voor het wiskunde onderwijs via het WisWeb (www.wisweb.nl) ondersteuning en inhoud die direct in het onderwijs te gebruiken is. We willen ondersteuning voor het wiskunde onderwijs via WisWeb ook komend jaar (2004) blijven aanbieden en ook in de vorm van een abonnement.

Het abonnement omvat de volgende onderdelen:
- Toegang tot een onderdeel van het WisWeb voor leden (extra materiaal voor praktische opdrachten, oefenen, software-gebruik, etc.). De rest van het WisWeb blijft voorlopig gratis beschikbaar voor alle scholen;
- CDROM van het WisWeb: met updates en uitbreidingen, extra werkbladen en leerlingopdrachten;
- Mogelijkheid om op school of op het Freudenthal instituut voor de wiskunde-sectie een professionaliseringsbijeenkomst te organiseren over het gebruik van internet-software in de wiskundeles. Dit tegen een gereduceerd tarief.

Meer informatie en een aanmeldingsformulier wordt deze weken (rond en in de herfstvakantie) aan alle scholen gestuurd.
U kunt zich spoedig ook via de websites van het Freudenthal Instituut aanmelden (www.fi.uu.nl en www.wisweb.nl).
Martin van Reeuwijk

Vijf organisaties hebben in een gezamenlijke brief aan de vaste kamercommissie voor Onderwijs Cultuur en Wetenschappen een klemmend beroep gedaan om twee duidelijk verschillende N-profielen te maken. Het vak voortgezette Wis- en Natuurwetenschappen zou een profielkenmerkend vak moeten zijn voor het profiel Natuur en Techniek, voor Natuur en Gezondheid zou biologie die rol moeten vervullen. Basiswiskunde in het gemeenschappelijke deel en ANW de zelfde positie als maatschappijleer zijn ook punten van dit amendement op de plannen van de minister.
De brief is ondertekend door de Kon. Ned. Chemische Vereniging, het Ned. Instituur voor Biologie, het Ned. Platform voor Natuurkunde, de Ned. Ver. voor het Onderwijs in de Natuurwetenschappen (NVON), en de Ned. Ver. Van Wiskundeleraren (NVvW)
Woensdag 29 oktober vergadert de commissie over de plannen voor de 2e fase

In een recent rapport over de de gevolgen de van de vernieuwing van de tweede fase vwo voor de aansluiting met de universiteit komt aan de orde dat wiskunde (naast engels) het vaakst genoemd wordt als vak waarbij de aansluiting niet goed is. Dit gebeurt vooral in de sectoren techniek (lees de Technische universiteiten) natuur (lees de fac. wiskunde en natuurwetenschappen) en economie.
Het globale beeld voor alle vwo-vakken is dat de vakinhoudelijke aansluiting iets minder is dan vóór de tweede fase, maar daarentegenover t.a.v. vaardigheden (oa. ICT- en onderzoeksvaardigheden) veel beter wordt gescoord dan voorheen.

Eerste aankondiging van het wintersymposium
Georganiseerd door het KWG
Met als thema wiskunde en muziek
op 10 januari 2004 in de senaatszaal van het academiegebouw van de Universiteit van Utrecht

De Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren heeft eerder deze maand in een brief aan de vaste commissie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen - die naar verwacht binnenkort over de plannen van de minsiter voor de tweede fase havo-vwo vergadert - nogmaals haar bezwaren tegen de plannen uiteengezet
"Ondanks breed en stevig protest tegen de voorgenomen reducties van de exacte vakken, en ondanks toezeggingen van de minister om nog eens naar de wiskunde in het profiel NT te kijken zijn de plannen voor de tweede fase wat wiskunde betreft nauwelijks gewijzigd, is het profiel NT een minimumvariant van NG geworden, en het toegezegde vak voortgezette wiskunde is in rook opgegaan.
Middels deze brief wil de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren graag proberen u ervan te overtuigen dat dit een slechte zaak is, en u een werkbaar alternatief aanreiken waarin wel recht wordt gedaan aan wiskunde en de overige exacte vakken, binnen de uitgangspunten van de nota. We hopen daarbij op uw steun om de plannen bij te stellen"
De volledige tekst is te vinden op de website van de nvvw.

Vanaf 6 september (tot en met 23 november) zal in het Mondriaanhuis te Amersfoort een groot overzicht worden geëxposeerd van ca. 35 constructieve en concrete kunstenaars uit binnen- en buitenland. De werken zijn geconstrueerd op wiskundige basis en brengen tegelijk begrippen als groeien, krimpen, groter en kleiner worden, seriële verandering of vormverandering tot uitdrukking. Sommige kunstenaars zien in hun werk een herkenbare verwantschap met de ordeningsprincipes in de natuur. Anderen baseren hun werk op geometrische ordeningen van oude Islamitische tegeltableaus of Romeinse mozaïeken. Ook moderne ontwikkelingen als computergrafiek en computeranimatie komen aan de orde. Deze tentoonstelling is in samenwerking met de Stichting Ars et Mathesis tot stand gekomen. Bij deze expositie zullen creatieve kindermiddagen en educatieve projecten voor scholen worden georganiseerd. Ook in het Koopmanshuis van Pon, Zuiderinslag 6 te Leusden, zijn werken te zien van de kunstenaars die exposeren in het Mondriaanhuis.

Bij de dit jaar in Tokio gehouden 44e Internationale Wiskunde Olympiade zijn de Nederlandse deelnemers voornamelijk in de achterhoede geëindigd. In het (officieuze)landenklassement komt ons land op een 64e plaats (82 deelnemende landen), met 30 punten (van de maximaal 252).
De prestaties van Nederland lijken steeds verder terug te zakken. In 1999 werd nog een 31e plaats bereikt (74 punten), en de vorige twee jaar een 54e.
Opmerkelijk is dat de prestaties van buurland België in de lift lijken te zitten. Onze zuiderburen behaalden dit jaar een 37e plaats (met 70 punten), en scoorden daarmee aanzienlijk beter dan in de voorgaande jaren.
De beste resultaten werden dit jaar behaald door het team uit Bulgarije(met een score van maar liefst 227 punten). Dit land behoort de laatste jaren steeds bij de top-5 (evenals China , Rusland en de VS).

Op 26 september a.s. zal Saskia Stuiveling van de algemene Rekenkamer in Nijmegen het eerste deel van de historische reeks ‘Rekenmeesters’ in ontvangst nemen. Deze reeks bevat reproducties van historische Nederlandse reken- en wiskundeboeken. Als eerste deel is gekozen voor 'Grondbeginselen der Rekenkunde' uit 1828. Voor de nieuwe serie komen Historische Nederlandse reken- en wiskundeboeken in aanmerking die destijds een wezenlijke rol in het onderwijs hebben gespeeld: of omdat ze de markt van lesboeken beheersten, of omdat ze representatief waren voor een belangrijke (onderwijs-)stroming uit een bepaalde periode van de Nederlandse geschiedenis. Daarnaast wordt de keuze bepaald door de herkenbaarheid en leesbaarheid van de boeken voor een hedendaags publiek. De boeken bieden een afspiegeling van hun tijd. Het doel van de serie is om ons cultureel erfgoed voor een breed publiek toegankelijk te maken. Ieder deel bevat een facsimile voorafgegaan door een inleiding die het boek in een cultuur- en onderwijs-historisch kader plaatst. In de inleiding van het eerste deel wordt ingegaan op de achtergronden waartegen dit boekje geproduceerd werd: het jonge koninkrijk Nederland, de onderwijshervormingen en de nieuwe didactische aanpak in het wiskundeonderwijs. Ook de genootschappen en de invoering van het metrieke stelsel worden onder de aandacht gebracht. Aanvullende informatie na 3 augustus bij: Danny Beckers Dorpsstraat 26-A 6582 AN Heumen tel.: 024-3777928

Begin juli 2003 zijn de nieuwe voorstellen voor een verdere aanpassing van de tweede fase havo-vwo door de ministerraad goedgekeurd, en naar de tweede kamer gestuurd.
Ondanks de vele protesten zijn de plannen voor het drastisch terugbrengen van de studielast voor wiskunde bij het profiel Natuur&Techniek gehandhaafd. Op het Havo wordt het aantal uur teruggebracht van 440 tot 320 (een afname van 27%), op het VWO wordt nu een reductie met 32% (van 760 naar 520) voorgesteld.
De plannen voor de ontwikkeling van een vak 'voortgezete wiskunde' zijn ingetrokken. Wel wordt de mogelijkheid geboden op zowel wiskunde AB als wiskunde B te kiezen
De profielen Natuur&Gezondheid en Economie&Maatschappij krijgen (in principe) het zelfde vak wiskunde AB. De omvang hiervan is op het vwo 520 uur (i.pv. 600 een teruggang van 13%), op het havo is 320 uur ( dat betekent bij het profiel Economie&Maatschappij een toename van 14%).
Wiskunde verdwijnt op het havo als verplicht vak voor het profiel Cultuur&Maatschappij, terwijl het op het vwo een iets kortere naam (wiskunde A) en een aanzienlijk grotere omvang krijgt (480 u ipv 360 u).

De stichting Vierkant voor Wiskunde organiseert dit jaar voor de tiende maal kampen met een wiskundige inslag voor jongeren vanaf 10 jaar. Er is van 4 t/m 8 aug. een kamp voor leerlingen van de basisschool (of brugklas), en een week later een voor leerlingen van het voortgezet onderwijs.
Op de kampen worden logische spelletjes gespeeld, puzzels opgelost en wiskundige opdrachten gemaakt.

Het tekort aan leerkrachten op de arbeidsmarkt van het basisonderwijs blijven aanzienlijk en daarmee is en blijft er een noodzaak om in korte tijd veel nieuwe leraren basisonderwijs op te leiden. De pabo's spelen hierop in door (versnelde, duale) trajecten aan te bieden, waarbij de opleiding voor het grootste deel plaatsvindt in de basisschool en de bemoeienis van de pabo vermindert. Dit brengt het gevaar met zich mee dat aankomende leerkrachten te weinig met reken-wiskunde-didactiek worden geconfrontreerd. Op de komende 'Panama Opleidersdag' van donderdag 30 oktober a.s., van 10.00 tot 16.00 uur (plaats, ergens in Utrecht, nader vast te stellen) zullen voorbeelden getoond worden van hoe men in een dergelijke setting toch voldoende aandacht kan besteden aan wiskunde-didactiek. Voor meer informatie zie de verwijzing naar de Panama website (freudenthal instituut). U kunt inlichtingen opvragen bij Betty Heijman (030-2635565). De dag is ten eerste bedoeld voor pabo-docenten, maar andere geinteresseerden zijn ook welkom. Kosten inclusief lunch € 42,-.

Het Freudenthal Instituut start op 10 oktober 2003 een nieuwe cursus reken-wiskunde en didactiek voor pabo-docenten. De cursus richt zich op docenten die nog niet zo lang op de pabo werken. Mathematiseren en didactiseren zijn de trefwoorden waarmee het totale programma is samen te vatten. In de cursus wordt gebruik gemaakt van MILE, een multimediale leeromgeving in het pabo-onderwijs.
In het eerste cursusjaar staan inhoud en vorm van het vak rekenen centraal. Het tweede jaar is gericht op het opleiden van studenten. De cursus omvat 16 bijeenkomsten verspreid over twee jaar, de cursusdagen zijn steeds op een vrijdag van 10.00 - 16.00 uur.
Cursusplaats: Freudenthal Instituut, Aidadreef 12 te Utrecht. U kunt zich aanmelden voor 1 augustus bij:
Freudenthal Instituut
t.a.v. mevr. M.D.Tatar
Postbus 9432
3506 GK Utrecht

Inlichtingen: 030-2635515 of orient@fi.uu.nl.

Bijna 5 jaar geleden beweerde de Amerikaan Thomas Hales het eeuwenoude vermoeden van Keppler (over de meest efficiënte stapeling van bollen) te hebben bewezen. Zijn bewijs - waarin een computerprogramma een belagrijke rol vervult - is echter nog steeds niet voldoende gecontroleerd.
Een team van 12 wiskundigen is na meer dan 4 jaar werk tot de conclusie gekomen dat het eigenlijk ondoenlijk is het bewijs te controleren. Zeer waarschijnlijk klopt het, maar zekerheid kunnen ze niet verschaffen.
Steeds meer wiskundigen vragen zich af of dit soort bewijzen nog wel door mensen gecontroleerd kunnen worden. Een mogelijk alternatief is de ontwikkeling van software die bewijzen controleert, maar dit is een zeer omstreden kwestie. Belangrijk onderzoek op het gebied van verficatie van bewijzen via software wordt in Nederland gedaan op de Kath. Universiteit Nijmegen.
Bron Nature 3-07-2003

Per 1 oktober wordt Prof. Jan Karel Lenstra de nieuwe algemeen directeur van het Centrum voor Wiskunde en Informatica. Lenstra was eerder prominent onderzoeker op het CWI, van 1969 tot 1989, waarvan zes jaar als hoofd van de afdeling Besliskunde, Statistiek en Systeemtheorie. In 1989 werd hij benoemd tot hoogleraar Combinatorische Optimalisering aan de Technische Universiteit Eindhoven, waar hij van 1999 tot 2002 decaan was van de Faculteit Wiskunde en Informatica. In het najaar van 2002 betrok hij een positie aan Georgia Institute of Technology.

Harold Scott MacDonald Coxeter werd geboren op 9 februari 1907 te Londen, UK en stierf op 31 maart 2003 te Toronto, Canada. Hij trad in 1936 in dienst van de universiteit van Toronto, waarmee hij tot zijn laatste dag een binding onderhield. Sinds 1954 was Coxeter bevriend met de Nederlandse graficus Maurits C. Escher, bekend onder wiskundigen onder andere om zijn feilloze grip als kunstenaar op het hyperbolische vlak. Coxeters naam is het beste bekend in de meetkunde en daarnaast ook in Liegroepen en -algebra's en presentaties van abstracte groepen. De leiddraad was voor Coxeter steeds de schoonheid van regelmatige figuren.

Bronnen:
Universiteit van Toronto;
The Sidney Morning Herald;
University of St Andrews, Scotland (URL onder "meer info" verderop)

Het Freudenthal Instituut heeft twee vacatures voor een hoogleraar didactiek van het wiskundeonderwijs.
Zie de URL hieronder voor de advertentietekst.
Deze advertentie komt ook in de Volkskrant van 10 mei.

Het einde nadert! Tot vrijdag 25 april, 23:59 uur, kunt u nog bieden op de boeken uit de internetboekenveiling van het WereldwiskundeFonds http://www.nvvw.nl/www. De opbrengsten komen ten goede aan wiskundeonderwijsprojecten in de derdewereld. Het bieden gaat de laatste drie dagen wel 'blind': binnengekomen biedingen worden niet meer op de site bijgewerkt. Het hoogste bod dat het eerste is binnengekomen telt. Direct na sluiting krijgt u per mail bericht over de door u verworven boeken.

Dr. Grigori (Grisha) Perelman van het Steklov-instituut in Moskou lijkt het Vermoeden van Poincaré bewezen te hebben. Dit vermoeden staat open sinds 1904 en is vooral bekend door de prijs van een miljoen dollar die de Clay Mathematical Institute ervoor heeft uitgeloofd. De Clay Mathematical Institute heeft een uitstekende beschrijving (in het Engels) van het vermoeden. Meer informatie is te vinden bij de New York Times (registratie gratis) en MathWorld. De relevante artikelen staan overigens bij arXiv: math.DG/0303109 en math.DG/0211159.

De uitslag van de Wiskundescholenprijs 2003 is bekend. Zestien scholen stuurden een project in, daarvan zijn er vier in de prijzen gevallen.
Alle deelnemende scholen ontvangen een dezer dagen bericht, waaronder ook het juryrapport. De prijzen worden dit jaar op de scholen uitgereikt, zo mogelijk in combinatie met een activiteit van het winnende project. In de komende nummers van Euclides verschijnt een serie artikelen over de winnende inzendingen.

Laat uw stem horen en bepaal wie de winnaar wordt van de publieksprijs van de Nationale Wiskunde Webstrite.
Vanaf maandag 7 april a.s. kunt u uw eigen top 3 samenstellen uit de 16 genomineerde websites van wiskundesecties uit Nederland en België.
U kunt tot en met maandag 21 april a.s. on-line stemmen via de site http://www.fi.uu.nl/ict/2003/webstrite.html.
De prijswinnaars worden bekend gemaakt op donderdag 24 april tijdens de wiskunde conferentie ICT2003.

De Abelprijs 2003 is toegekend aan Jean-Pierre Serre, emeritus hoogleraar aan het College de France, `for playing a key role in shaping the modern form of many parts of mathematics, including topology, algebraic geometry, and number theory'. De Abelprijs-site heeft een toegankelijke beschrijving van deze drie vakgebieden en de bijdrage van Serre hieraan. De prijs wordt in juni 2003 uitgereikt.

De Abelprijs is in 2001 ingesteld door de Noorse regering als wiskundige tegenhanger van de Zweedse Nobelprijs. Elk jaar zal een commissie van vijf vooraanstaande wiskundigen een kandidaat aanwijzen. Aan de prijs is een bedrag van zes miljoen Kronen (760.000 euro) verbonden.

ICT2003 is de derde landelijke conferentie over ICT-gebruik in het wiskundeonderwijs, waarbij wiskundedocenten zich kunnen verdiepen in recente ontwikkelingen op dit gebied. Op deze conferentie, die wordt georganiseerd door het Freudenthal Instituut en APS-wiskunde, staat het gebruik van ICT binnen maar ook buiten de wiskundeles centraal. In parallelpresentaties worden ervaringen met ICT-gebruik in de klas gepresenteerd. In hands-on workshops kunt u zelf ondervinden welke mogelijkheden software biedt. Daarnaast wordt de uitslag bekend gemaakt van de Nederlandse Wiskunde Webstrite, een wedstrijd waarin de beste website van een wiskundesectie wordt gekozen door het publiek en door een deskundige jury. Met mooie prijzen!
ICT2003 vindt plaats op donderdag 24 april 2003 van 9.30 tot 16.15 uur te Utrecht.

In samenwerking met de stichting Ars & Mathesis organiseert het wiskundetijdschrift voor jongeren PYTHAGORAS in het voorjaar van 2003 een Veelvlakkenprijsvraag. Opdracht is het ontwerpen van een ruimtelijke figuur met een bijzondere en kunstzinnige symmetrie. Deelname aan de prijsvraag staat open voor iedereen: jong en oud. De inzendtermijn is van 15 april tot en met 15 juni 2003. Voor de winnaar is de hoofdprijs van 1000 euro, maar er zijn ook vele andere prijzen te winnen, waaronder kostbare software-pakketten. De details van de prijsvraag staan op de website van Pythagoras.

De protesten tegen de plannen tot wijziging van de tweede fase havo/vwo, die voorzien in een enorme reductie van de omvang en betekenis van met betavakken -met name wiskunde en natuurkunde - krijgen steeds meer vorm.
Er is nu een centrale website waar berichten, reacties, en plannen bekeken kunnen worden. Een van de plannen is om een grote manifestatie te organiseren

Op de Nationale Wiskunde Dagen wordt een discussiebijeenkomst gehouden over de nieuwe plannen voor wiskunde in de tweede fase. Tevens is er de gelegenheid om een protestbrief te ondertekenen. Organisatoren zijn Freudenthal Instituut en Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren, onder auspicien van de NOCW.
Plaats: Congrescentrum de Leeuwenhorst te Noordwijkerhout.
Tijdstip: vrijdag 31 januari 2003, 17-18 uur.
Geen deelnemer aan de NWD maar toch geinteresseerd? Neem contact op met: nwd@fi.uu.nl

RekenWeb, een website voor reken-wiskunde onderwijs op de basisschool is dit jaar genomineerd (in de categorie websites, leeftijden 9-12 jaar) voor de Gouden Apenstaart door een jury van kinderen en volwassenen.
De komende weken zullen 600 kinderen verspreid over heel Nederland het definitieve oordeel vellen welke website de Gouden @penstaart zal ontvangen! Op 5 maart a.s. worden de winnaars bekend gemaakt tijdens een feestelijke bijeenkomst in de Waag in Amsterdan.


PS
RekenWeb en WisWeb presenteren zich tijdens de komende NOT (21 t/m 25 januari 2003) op de stand van stichting KennisNet.

De 21ste Panama conferentie voor reken-wiskunde onderwijs op de basisschool vindt plaats van woensdag 15 januari - vrijdag 17 januari 2003 in De Leeuwenhorst te Noordwijkerhout. Thema Verschillen tussen kinderen komen in het basisonderwijs op vele manieren naar voren. Tijdens de 21ste Panama conferentie gaat de aandacht uit naar het omgaan met verschillen tussen leerlingen binnen het reken-wiskundeonderwijs. Dit betekent bijvoorbeeld het kiezen van geschikte opdrachten die verschillende oplossingen toelaten, waardoor alle kinderen op hun eigen wijze hun reken-wiskundige talenten optimaal kunnen ontwikkelen. Inzetten op differentiatie in de reken-wiskundeles houdt in dat de leerkracht alternatieve aanpakken, contexten en modellen achter de hand heeft, om kinderen te ondersteunen bij hun wiskundige constructies. Ruim 250 pabo-docenten, schoolbegeleiders en onderzoekers worden verwacht op deze conferentie. Het programma bestaat uit enkele lezingen en diverse workshops.

Vandaag zijn nieuwe voorstellen bekendgemaakt voor de tweede fase havo-vwo. Belangrijk onderdeel daarvan is het drastisch terugbrengen van de studielast voor wiskunde in de profielen N&T. Op het Havo wordt het aantal uur teruggebracht met 27%, op het VWO wordt zelfs een reductie met 37 % voorgesteld.
De bedoeling is dat alle profielen een zelfde studielast wiskunde krijgen, nl 480 uur op het vwo en 320 uur op het havo. Daardoor zou bijv. het urenaantal voor wiskunde bij C&M vwo sterk toenemen, maar bij E&M (vwo) juist sterk verminderen. Uitzondering is C&M op het havo, waar wiskunde als verplicht vak verdwijnt.
Verder zijn er plannen voor een keuzevak "voortgezette wiskunde" voor getalenteerde leerlingen. Volgens de begeleidende brief van demissionair minister van der Hoeven hebben de organisaties uit het voortgezet onderwijs de komende twee maanden de tijd om over de voorstellen te discussieren.

De stichting Axis, het nationaal platform voor natuur en techniek in onderwijs en arbeidsmarkt - heeft in een alarmbrief grote zorg uitgesproken over de voorgestelde aanpassingen van de tweede fase
Met name het schrappen van het vak natuurkunde uit het verplichte deel van het profiel Natuur en Gezondheid wordt bekritiseerd. De aansluiting op de hogere technische opleidingen komt zo in gevaar.
Als alternatief voor het schrapbeleid van het ministerie wordt voorgesteld om ruimte te bieden voor niveaudifferentiatie in het natuurprofiel.
De brief is mede ondertekend door (o.a.)
VNO/NCW (werkgevers)
MKB (midden- en kleinbedrijf)
VNSU (universiteiten)(
NVvW (wiskundeleraren)
KNCV (Chemici)

Na een eerste selectieronde werden een twintigtal projecten weerhouden voor de TeachMath Excellence 2002 wedstrijd die wordt georganiseerd door het Mathematics Department van de Virtual School van het European Schoolnet. De bedoeling van deze wedstrijd is het bevorderen van het zinvol gebruik van ICT in de wiskunde. Meer info via de link "geselecteerde projecten" op http://users.pandora.be/wiskunde Op een totaal van 20 geselecteerde projecten zijn de ICT-projecten uit Vlaanderen en Nederland ruim vertegenwoordigd.

Het is alweer meer dan 20 jaar geleden, dat er een bundeling verschenen is van opgaven van de Nederlandse Wiskunde Olympiade. Het boek DE NEDERLANDSE WISKUNDE OLYMPIADE, 100 opgaven met hints, oplossingen en achtergronden bevat niet alleen opgaven, maar ook hints en antwoorden. Korte toelichtingen met de benodigde wiskundige theorie, voorbeeldoplossingen en extra opgaven zetten de lezers op het juiste spoor.

Eindredactie: Jan van de Craats, vormgeving: Kitty Molenaar, ISBN 90 76976 12 0, Prijs: 12,00 euro

Te bestellen via onderstaande link of bij: Uitgeverij ten Brink Meppel B.V. Postbus 41 7940 AA MEPPEL o.v.v. bestelling Olympiadeboek

Op 1 en 2 mei 2003 zal aan de KUN het jaarlijks Nederlands Mathematisch Congres plaatsvinden. De openingsvoordracht wordt verzorgd door R. Hartshorne, de slotvoordracht door R. Dijkgraaf. Daarnaast oa voordrachten door F. Beukers, B. Jacobs, J. Koenderink en K. Landsman.

Het is een bijzonder congres, want het organiserende Wiskundig Genootschap bestaat 225 jaar. Op donderdagmiddag vieren we dit met een speciaal programma
15.45 -- 16.15 Lustrumvoordracht door Nobelprijswinnaar M. Veltman
16.15 -- 18.00 Symposium `Wiskunde, nodig en in nood', met sprekers H. Brandt Corstius, P. Nijkamp en J. Veldhuis.

Verder stelt het bestuur van het Genootschap een prijs van 225 euro ter beschikking voor het meest originele en geïnspireerde antwoord op de vraag:

Formuleer een wiskundig probleem met uitkomst 225.

Inzendingen voor 1 april 2003. Meer informatie over het programma en de prijsvraag en de mogelijkheid tot inschrijven vindt u op de website.

Het EurodiffusieTeam roept alle mensen op om in de kerstvakantie mee te doen aan de Grote NieuwjaarsMeting. Iedereen in Nederland en Belgie wordt uitgenodigd om tussen 25 december en 6 januari januari de munten in de portemonnee te tellen en deze in te voeren op de website (http://www.wiskgenoot.nl/eurodiffusie)

Zo kan een nauwkeurig beeld worden gegeven van de verspreiding van buitenlandse euro's in Nederland aan het eind van 2002. De resultaten van Grote Nieuwsjaarsmeting zullen begin januari worden bekendgemaakt op de webpagina en via een persbericht.

Er is een nieuwe Pythagorasposter! Hij toont het "Periodiek systeem der veelvlakken", waarin alle convexe veelvlakken met regelmatige zijvlakken naar soort gerangschikt zijn. De poster kan besteld worden in de online shop van Pythagoras.

Het Wereldwiskunde Fonds, een werkgroep van de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren, begint op 1 februari 2003 met een nieuwe ronde van het WereldWiskundeWeb. Het WereldWiskundeWeb is een internetveiling van (wiskunde-)boeken. Deze veiling heeft sinds zijn start in november 2001 meer dan 3000 euro opgebracht, geld dat ten goede komt aan projecten in de derdewereld die gekoppeld zijn aan wiskunde-onderwijs op middelbare-school-niveau. Nieuw bij de veilingronde van 1 februari aanstaande is de mogelijkheid dat nu ook particulieren zelf hun eigen boeken via het WWW aan kunnen bieden. Het aanbieden van boeken kan nog tot 1 januari 2003 plaatsvinden. Meer informatie over het WereldWiskundeWeb en de mogelijkheid om zelf boeken aan te bieden is te vinden op: http://www.nvvw.nl/www

Op het RekenWeb kan iedereen oefenen met het snijden van stukken kaas en hoeveelheden boter. Het Probleem van de Maand gaat namelijk deze keer over het schatten van hoeveelheden. Snijd zelf ook eens in de brie of meet 20 gram boter af voor het bakken van krakelingen.

Een binnenkort te verschijnen review-studie over onderwijsachterstanden o.l.v. prof. W. Meijnen (UvA) en een recente publicatie van het GION (Groningen) laten zien dat in de periode 1988-1998 met name Turkse, Marokaanse en Surinaamse leerlingen aantoonbare vooruitgang geboekt hebben in hun leerprestaties, vooral op het gebied van rekenen.
Volgens onderzoeker Paul Tesser die de resultaten van de PRIMA-cohorten van de jaren 1988 tot 1998 vergeleek, zullen als deze lijn zich voortzet, over 15 jaar de rekenachterstanden van deze groepen verdwenen zijn. Ook blijkt dat de achterstanden tijdens de schoolcarrière van de leerlingen voor een belangrijk deel worde ingehaald, vooral tussen groep 4 en groep 6. In groep 8 bedraagt de achterstand nog maar drie maanden.
Bron: Didaktief & School, december 2002

In september van dit jaar is door het team van professor Yasumasa Kanada van de universiteit van Tokio een nieuw record gevestigd op het gebied van het berekenen van decimalen van het getal pi: 1,24 biljoen ("trillion"). De berekening vergde ruim 600 uur rekentijd op een supercomputer. Het oude record - daterend uit 1999 - stond op ruim 206 miljard ("billion") decimalen.

Indien ICT voor u geen geheimen meer heeft, dan wint u als wiskundedocent mogelijks een prijs in de TeachMath Excellence 2002 wedstrijd. Overtuig de Europese jury en dien uw lesplannen, software, websites, bestanden en applets in voor 10 december 2002. Met als doelstelling een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van het wiskundeonderwijs en de dessiminatie van de resultaten van de integratie en het gebruik van I.C.T. (Informatie en communicatietechnologie) in de wiskunde, organiseert de Virtual School van European Schoolnet (EUN), meer bepaald het Department of Mathematics, de wedstrijd TEACHMATH EXCELLENCE 2002 De bedoeling van deze wedstrijd is het bevorderen van het zinvol gebruik van de nieuwe ICT-hulpmiddelen bij het verwerven en exploreren van wiskundige begrippen, vaardigheden en attituden. Het volledige wedstrijdreglement kan je nalezen op http://users.pandora.be/wiskunde/teachmath.htm De uiterste inschrijvingsdatum is 10 december 2002

Tijdens het najaarssymposium van het Wiskundig Genootschap, vrijdag 22 november in Nijmegen, zal een discussieforum zich bezighouden met de vraag "Wiskundestudie de breedte in?". Deze vraag staat tegen de achtergrond van de recente discussie over het opzetten van brede bachelor-opleidingen in de exacte richtingen. De deelnemers aan het forum zijn: Arjen Doelman (hoogleraar wiskunde, Universiteit van Amsterdam), Rainer Kaenders (vakdidacticus wiskunde, KU Nijmegen, en docent middelbaar onderwijs), Arie Langeveld (oud-afdelingschef wiskunde/computing/meettechnieken bij Shell Amsterdam; voorzitter sectie ITW van het WG), Hendrik Lenstra (hoogleraar wiskunde, Universiteit Leiden en University of California at Berkeley), en Henk Nijmeijer (hoogleraar dynamica & regelsystemen, Fac. Werktuigbouw, TU Eindhoven). De discussie begint om 16:15.

In de context van de recente discussie over verbreding van de beta-studies is als thema voor het jaarlijkse najaarssymposium van het Wiskundig Genootschap gekozen "Wiskunde in breder verband". Vijf sprekers zullen de interactie tussen wiskunde en andere vakgebieden belichten, met aandacht voor zowel meer als minder traditionele samenhangen. Aan het eind van de dag bespreekt een discussieforum de mogelijkheden voor verbreding van de wiskundestudie.
Het najaarssymposium vindt plaats op 22 november aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Inschrijving door middel van overmaking, voor 12 november, van 15,00 euro op girorekening 6991991 van Stichting ITW te Amsterdam, onder vermelding van "najaarssymposium" en uw naam zoals u die op uw naambadge wilt zien verschijnen. De organisatie van het najaarssymposium is een verantwoordelijkheid van de sectie Industriele en Toegepaste Wiskunde van het Wiskundig Genootschap.

Symposium "Wachtrijen"
Woensdag 27 November 2002, Universiteit Utrecht
Zoals elk jaar organiseert A-Eskwadraat ook dit jaar weer haar jaarlijkse symposium. Dit jaar zal dit in samenwerking met het Wiskundig Genootschap gebeuren, daarom zal het symposium van dit jaar de titel "Kaleidoscoopdag" meekrijgen. Er zullen 6 sprekers aanwezig zijn, daarnaast zijn er een gratis lunch en een gratis borrel na afloop. De sprekers zijn Dr. R. Núñez-Queija (TU/e, CWI), Dr. R. van der Mei (VU, KPN), Prof. dr. ir. O.J. Boxma (TU/e), Dr. N. Litvak (UT), Ir. C.M.J. Tampere (TNO INRO), Dr. J.P.C. Blanc, (UVT)
Voor informatie over kosten, lokatie, en inschrijving, zie onderstaande website of mail de kaleidoscoopdagcommissie
kaleidoscoopdag@a-eskwadraat.nl

De Stichting Ars et Mathesis organiseert op zaterdag 23 november a.s. de jaarlijkse Ars et Mathesis-dag, met een expositie van kunstwerken die ars et mathesis verbinden en met een drietal lezingen:
- Albert van der Schoot over Le Corbusier,
- Chris Zaal over "het gat van Escher" en
- Aad Goddijn over fractals in het graan (graancirkels).
Plaats: Zalencentrum Het Brandpunt te Baarn
Aanvang / Einde: 10:00u / 16:00u
Toegangsprijs: 12,50 euro (donateurs: 7,50 euro) inclusief lunch

Hoe bouw je het beste pakje van een vel A4-papier? Al je wiskundige inzichten kunnen aangewend worden bij de wedstrijd 'Bouw het Beste Pakje', die gehouden wordt op de Wetenschapsdag - op zondag 20 oktober - bij het Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI) in Amsterdam. Ook zullen Pythagoras en de Stichting Vierkant voor Wiskunde zich daar presenteren. Om 14.15 uur houdt Bob Planque (CWI) de lezing: 'Waarom zit mijn telefoonsnoer altijd in de knoop?'Er is ook een speciaal programma voor kinderen, zoals het Pretlab voor meisjes. Voor meer informatie: zie de website van het CWI (www.cwi.nl/events) of WTCW.

Er zijn weer enkele nieuwe WisWeb applets verschenen. Het zijn algebra-applets over vergelijkingen oplossen met de bordjes- en weegschaalmethode. De applets zijn te vinden op www.wisweb.nl, klik op applets en selecteer dan via het snelmenu "recent". Het WELP-project (vervolgproject van WisWeb waarin de ervaringen, kennis en producten uit WisWeb worden geimplemeneteerd) is officieel van start gegaan. Op drie scholen worden applets dit najaar uitgeprobeerd. Ervaringen en lesmateriaal dat daarvoor wordt gemaakt, zijn ook via de WisWeb-site te vinden.

Het WisWeb-project (een ict-ontwikkelproject) is in de zomer van 2002 afgesloten. De opbrengsten van het project zijn zeer gevarieerd: applets, lesmateriaal, een website, kennis en ervaring over het gebruik van applets in de wiskundeles, een overleg van wiskundewebmasters en meer. Het eindverslag van het WisWeb-project is voor iedereen te downloaden van de WisWeb-site, www.wisweb.nl (klik op de knop "project" en dan "publicaties").

Op www.ces.iitk.ac.in wordt een nieuwe methode beschreven om te testen of een (groot) getal een priemgetal is of niet. Het bijzondere aan deze methode is dat hij polynomiaal is, wat betekent dat een computer hem relatief snel kan uitvoeren. Eerdere methoden gaven niet altijd een antwoord, of een antwoord dat met een kleine kans onjuist was. Deze methode geeft wel altijd een antwoord, dat bovendien gegarandeerd correct is.

Wiskunstig

is de naam van een expositie in eXplorion, het nieuwe Limburgs Science Center. Kunstenaars Koos Verhoeff (bekend van de Escher-geinspireerde sculpturen), Rinus Roelofs, Tom Longtin, en Peter Raedschelders tonen hun werk. Van de site: `Via diverse actieve `hands-on' exhibits worden bezoekers uitgedaagd zelf aan de slag te gaan met wiskundige vraagstukken'.

De San Fransisco Chronicle schrijft dat de Fields Medals zijn toegekend aan Vladimir Voevodsky (Institute for Advanced Study) and Laurent Lafforgue (Institut des Hautes Etudes Scientifiques).

De Internationale Wiskunde Olympiade 2002 is van 19 t/m 30 juli in Glasgow (Groot-Brittannië) gehouden. Natuurlijk deed Nederland ook mee, en twee van de zes deelnemers vielen in de prijzen. Erik van Ommeren won een bronzen medaille en Birgit van Dalen kreeg een eervolle vermelding omdat zij een van de zes vraagstukken geheel correct heeft opgelost.

Lex Schrijver

en Jan Willem Klop ontvangen binnenkort eredoctoraten als hulde voor hun werk, Schrijver van de Universiteit van Waterloo (15 juni) en Klop van de University of East Anglia (11 juli). Op vrijdag 28 juni zullen beide laureaten tijdens een 'CWI Scientific Meeting' tussen 16.00 en 17.00 uur iets over hun onderzoek vertellen, waarna een receptie wordt gehouden. Het CWI heeft meer informatie.

Getaltheoreticus Hendrik Lenstra was dinsdag 11 juni te gast in radioprogramma Noorderlicht. Onderwerp: `onmogelijke getallen als pi en priemgetallen'. De opname is als RealAudio te beluisteren op de VPRO-site.

Het wiskunde-onderzoek aan de Nederlandse universiteiten staat onder zware druk. Door de dramatisch teruglopende studentaantallen zijn veel vaste banen in het universitaire wiskunde-onderzoek de afgelopen tien jaar verdwenen. Om aan de toenemende behoefte aan wiskundige experts te voldoen kondigen de Nederlandse wiskundigen in een nieuw rapport zeven maatregelen aan. Het rapport Nieuwe dimensies, ruimer bereik werd donderdag 18 april in Den Haag aangeboden aan de secretaris-generaal mr. H.J.E. Bruins Slot van het ministerie van OC en W. Het Parool besteedde in het artikel Wiskundigen presenteren reddingsplan aandacht aan dit rapport.